Klikzink
Bij een vakantiewoning is er meestal niemand die elke ochtend even naar het dak kijkt. De eigenaar komt in de vakantie, de huurders kijken naar het uitzicht en niet naar de dakrand, en tussen de boekingen door staat het huis leeg. Dat verandert niets aan het materiaal, maar het verandert wel hoe u onderhoud moet organiseren. Bij een gewoon woonhuis wordt een los onderdeel of een verstopte afvoer vaak binnen een paar dagen gezien, gewoon omdat er iemand woont. Bij een vakantiewoning kan een klein probleem weken of maanden onopgemerkt blijven, en juist dat verschil bepaalt hoe u een felsdak op zo'n gebouw het beste inricht en onderhoudt.
Een dak van klikfels-platen heeft geen dakbedekking die na een aantal jaar vervangen moet worden, geen laag die opnieuw gecoat moet worden en geen voegen die dichtgesmeerd moeten worden. De stalen banen zijn verzinkt en hebben daarboven een coating van vijftig micrometer, en die twee lagen samen zorgen ervoor dat er onder normale omstandigheden weinig gebeurt aan het materiaal zelf. Er zijn geen zichtbare schroeven die kunnen gaan lekken, want de platen worden onder de fels vastgeklemd. Dat is precies waarom dit systeem vaak wordt gekozen voor een gebouw dat niet dagelijks in de gaten gehouden wordt: er is simpelweg minder dat kapot kan gaan of los kan raken.
Wat overblijft is niet het dak zelf, maar wat erop terechtkomt en ermee samenhangt. Bladeren, mos, dennennaalden als het huis tussen bomen staat, vogelnesten bij de dakrand, en de aansluitingen bij schoorsteen, dakraam of gootrand. Dat is bij een gewoon woonhuis ook zo, maar daar wordt het meestal eerder gezien.
Bij een woonhuis waar iemand woont, wordt een verstopte hemelwaterafvoer meestal ontdekt zodra het een keer flink regent en het water niet weg wil. Bij een vakantiewoning kan diezelfde verstopping een heel najaar en winter blijven zitten zonder dat iemand het merkt, gewoon omdat er in die periode niemand in het huis is. Een dennentak die tijdens een storm op het dak is gevallen, wordt bij bewoning al snel gezien vanaf de oprit. Bij een vakantiewoning ligt hij er soms nog als de eerste gasten van het nieuwe seizoen aankomen.
Dat late ontdekken is het echte verschil, niet het materiaal. Een felsdak lost dat niet vanzelf op, maar het beperkt wel de schade die kan ontstaan in de tussentijd. Omdat er geen naden of overlappingen zijn die kunnen gaan lekken zoals bij sommige andere dakbedekkingen, leidt een tak of een opeenhoping van bladeren minder snel tot een gat of een lekkage die het houten dakbeschot aantast. Bij een dak met een andere bedekking kan hetzelfde soort verwaarlozing sneller om vervanging vragen dan bij een felsdak, waar het probleem vaak beperkt blijft tot schoonmaken.
Omdat dagelijkse controle er niet is, werkt het beter om onderhoud te koppelen aan het seizoen in plaats van aan een vast schema door het jaar. De meeste vakantiewoningen hebben een rustige periode, meestal het najaar en de winter, en een actief seizoen waarin gasten komen. Het is logisch om vóór het actieve seizoen een korte controle te laten doen: goten schoon, dakrand vrij van bladeren, aansluitingen bij doorvoeren bekeken. Dat hoeft geen uitgebreide inspectie te zijn, het gaat erom dat iemand die er toch is, even omhoog kijkt.
Een praktisch voorbeeld. Bij een vakantiewoning aan de rand van een bos wordt het dak twee keer per jaar schoongemaakt door de schoonmaakploeg die ook de tuin doet tussen de verhuurperiodes. Zij vegen de bladeren van het dakvlak en maken de gootlijn vrij, meestal in het voorjaar en in het najaar. Verder gebeurt er niets aan het dak, en dat is ook niet nodig geweest in de jaren dat het zo gaat. Dat is een ander ritme dan bij een gewoon woonhuis, waar de bewoner het misschien zelf oppakt zodra hij het ziet, en het past bij hoe zo'n huis gebruikt wordt.
Een tweede voorbeeld laat zien wat er misgaat als dat ritme ontbreekt. Bij een vakantiewoning die alleen in de zomer verhuurd werd en de rest van het jaar leegstond, bleek bij de eerste schoonmaak van het seizoen dat een regenpijp al maanden verstopt zat door bladeren. Het water was over de rand van de goot gelopen en langs de gevel naar beneden gelopen, met een vochtplek binnen als gevolg bij de kozijnaansluiting. Het dak zelf had er niet onder geleden, maar de afwerking rond de gevel wel. Dat is precies het type schade dat bij dagelijkse bewoning eerder gezien en verholpen zou zijn.
Het is goed om hier duidelijk over te zijn: een felsdak vraagt weinig onderhoud aan het materiaal zelf, maar het maakt controle niet overbodig. Als er een boom over het dak groeit en takken blijven schuren, kan dat op termijn de coating beschadigen, en die schade wordt niet minder omdat er verder niemand op het dak kijkt. Bij een gebouw met wisselende bewoning is het dus zinvol om, als er bomen dicht bij het dak staan, die vaker te laten snoeien dan bij een huis waar de bewoner het zelf constateert.
Ook is een felsdak niet de juiste keuze als iemand denkt dat er daarna helemaal niets meer nodig is. Bij een vakantiewoning die te huur wordt gezet via een verhuurorganisatie, wordt het gebouw vaak tussen de boekingen door bezocht voor schoonmaak. Dat moment is precies geschikt om ook even naar het dak te kijken, en dat wordt te vaak vergeten omdat men denkt dat een felsdak zichzelf wel redt. Het materiaal redt zichzelf aardig, maar de aansluitingen, de goten en de omgeving van het dak niet.
Een andere situatie waarin dit niet de eerste keuze is, is een vakantiewoning die vrijwel het hele jaar leegstaat en waar niemand in de buurt woont die af en toe kan kijken. Dan helpt geen enkel dakmateriaal tegen het simpele feit dat een probleem, groot of klein, gewoon lang onopgemerkt blijft. In dat geval is het zinvoller om te investeren in een vaste afspraak met iemand ter plaatse, bijvoorbeeld een sleutelhouder of beheerder, dan te vertrouwen op het idee dat het dak toch geen aandacht nodig heeft.
Als u een vakantiewoning heeft of beheert en overweegt met felsplaten te gaan werken, of al een felsdak heeft liggen, is het verstandig om vooraf te bepalen wie het dak in de gaten houdt en wanneer. Koppel dat aan de bestaande schoonmaak- of onderhoudsronde tussen de verhuurperiodes, zodat het geen extra afspraak wordt die vergeten kan worden. Heeft u vragen over wat een felsdak in uw specifieke situatie aan onderhoud vraagt, of wilt u meedenken over de indeling van de platen op uw dak? Neem gerust contact met ons op, we denken kosteloos mee op basis van uw tekening.