Klikzink
Een boerenschuur wordt niet gekocht om het dak, maar het dak bepaalt wel hoeveel aandacht het gebouw de komende decennia van u vraagt. Bij een schuur die volop in gebruik is, met oogst die erin moet en vee dat erin moet blijven, is die aandacht een kostenpost die niet op de begroting staat maar wel op de klok. Daar gaat deze pagina over: wat er aan een felsdak op een schuur werkelijk te onderhouden valt, wat er in de praktijk vrijwel nooit gebeurt, en wanneer die onderhoudsarme belofte alleen geldt als de rest van het werk ook goed is uitgevoerd.
Een dak van felsplaten vraagt om te beginnen geen behandeling. Er is geen coating die na een aantal jaar opnieuw aangebracht moet worden, geen laag die u moet bijwerken na hagel of na jaren zon. De coating van 50 micrometer zit er vanaf de fabriek op en blijft zitten, ook op een dak dat nooit meer wordt aangeraakt. Wat wel gebeurt: op een schuur waar dieren onder staan, hoopt zich aan de binnenzijde vocht op uit mest en ademhaling, en dat vocht trekt omhoog naar de gordingen en de onderzijde van de plaat. Dat is geen probleem van de plaat zelf, maar van de ventilatie onder het dak. Een schuur die goed geventileerd is, houdt die condens weg; een schuur waar de nokventilatie dichtgezet is voor de tocht, ziet die condens jaar na jaar toenemen. Dat is het enige echte onderhoudspunt dat specifiek is voor dit gebouw: niet de plaat, maar het klimaat erachter.
Daarnaast is er de jaarlijkse controle die iedere schuureigenaar al doet zonder dat hij het onderhoud noemt: kijken of de dakrand nog goed aansluit, of er geen tak op het dak is gevallen, of de goot niet verstopt is met blad van de bomen rond het erf. Dat is geen onderhoud aan het dak, dat is onderhoud aan het gebouw, en dat verandert niet met het materiaal dat u kiest.
Bij een woonhuis wordt vaak gedacht in seizoenen: elk najaar de dakgoot schoon, elke lente een check. Bij een schuur die functioneel gebruikt wordt, is die aandacht er vaak niet, simpelweg omdat er wel iets anders te doen is. Dat is precies waarom klikfelsplaten hier passen: er is weinig te vergeten. Er zit geen zink in dat na verloop van tijd gaat werken en de felsen kan optillen als de bevestiging niet goed is meegerekend; felsplaten zetten ongeveer half zoveel uit als zink, en de klemmen onder de fels zijn daar op berekend. Er zitten geen schroeven door de plaat die na jaren kunnen gaan lekken rond het schroefgat; de bevestiging is blind, onder de fels, dus dat risico is er domweg niet.
Dat betekent niet dat er niets kan gebeuren. Een dakvlak waarop met een shovel of een hoogwerker gewerkt is voor onderhoud aan iets anders, bijvoorbeeld een luchtwasser of een zonnepaneel dat later is bijgeplaatst, kan een deuk krijgen als er gereedschap op is neergezet of als er met de bak overheen is gereden. Dat is schade, geen onderhoud, maar het is wel iets dat bij een schuur vaker voorkomt dan bij een woonhuis, omdat het dak op een schuur ook een werkvlak is en niet alleen een afdekking.
Bij veel schuren die nu aan de beurt zijn, ligt er nog een oude asbesthoudende golfplaat onder wat er nu op het dak zichtbaar is, of is die plaat het dak zelf. Dat verandert niets aan wat een nieuw felsdak aan onderhoud vraagt zodra het erop ligt, maar het verandert wel het traject ervoor. De sanering moet gecertificeerd gebeuren en dat werk staat los van de planning van de nieuwe dakbedekking; de saneerder werkt met eigen doorlooptijden, meldingen en soms wachttijden voor een geschikte dag. Wij leveren de platen op maat en op de millimeter, maar wij kunnen niets leveren voordat de sanering is afgerond en het dakvlak vrij is. Wie hier onderhoudsarm wil bouwen, doet er goed aan die twee trajecten niet in elkaar te laten lopen: eerst de sanering plannen met de ruimte die dat kost, dan de nieuwe plaat bestellen op de maten die na sanering echt kloppen. Een dakvlak dat al veertig jaar ligt, is vaak niet meer precies zo recht en haaks als op de oorspronkelijke tekening.
Een schuur staat zelden helemaal leeg. Er is een periode tussen het einde van de oogst en het moment dat de stalling weer nodig is voor vee, en dat is meestal het venster waarin het dak eraf en erop moet. Dat venster is vaak korter dan een aannemer zou willen, en het ligt vast, niet onderhandelbaar, omdat het bedrijf erop wacht. Voor felsplaten betekent dat vooral iets voor de voorbereiding: de platen worden op maat gewalst en geleverd, zodat er op het dak niet meer gepast en gezaagd hoeft te worden dan nodig is. Dat scheelt tijd op het dak zelf, en tijd is precies wat er in dat venster niet veel is. Het is ook de reden waarom het zinvol is de maatvoering ruim voor de sanering al vast te leggen: hoe eerder de platen besteld zijn, hoe minder wachttijd er ontstaat tussen het moment dat het oude dak weg is en het nieuwe erop kan.
Het weer speelt hier ook mee. Felsplaten zijn koud vouwbaar tot -15 graden, dus een winterklus is geen belemmering voor het materiaal, maar wel voor het comfort van de mensen die op het dak werken en voor de snelheid waarmee gewerkt kan worden. Bij een tijdvenster dat toch al smal is, is dat iets om in de planning mee te nemen, niet als beperking van de plaat maar als praktisch gegeven van het seizoen waarin gewerkt wordt.
Er zijn schuren waar een onderhoudsarm felsdak niet de eerste vraag zou moeten zijn. Als het gebouw op korte termijn een andere functie krijgt, bijvoorbeeld omschakeling naar een andere bedrijfstak met andere eisen aan isolatie of aan lichtinval, is het zinniger die keuze eerst te maken en het dak daarop af te stemmen, want een sandwichpaneel of een ander systeem kan dan praktischer zijn dan een plaat die nog los geïsoleerd moet worden. En als de asbestsanering nog niet eens is aangevraagd, is de vraag naar het juiste plaatmateriaal voorbarig; die sanering bepaalt het tempo, niet de keuze voor het dak dat erop komt.
Als de sanering al gepland staat of net achter de rug is, en de vraag is vooral wanneer het nieuwe dak op maat geleverd kan worden binnen het venster dat het bedrijf u geeft, kunt u ons de maten en de gewenste periode doorgeven. Meedenken op tekening kost niets, en hoe eerder de maatvoering vaststaat, hoe minder tijd er verloren gaat tussen het moment dat het dak eraf moet en het moment dat het weer dicht is.