Klikzink
Een schuurwoning verduurzamen met isolatie lijkt op het eerste gezicht een gewone klus: pak de wand, pak het dak, doe er isolatiemateriaal in en sluit de buitenkant af met een damp- en waterdichte laag. Bij een gewoon woonhuis kun je dak en gevel grotendeels los van elkaar bekijken, omdat er ergens een goot zit die de twee vlakken scheidt. Bij een schuurwoning is dat vaak niet zo. Het silhouet loopt in één rechte lijn van nok tot fundering, zonder onderbreking. Dat is precies wat een schuurwoning herkenbaar maakt, maar het betekent ook dat de isolatie en de dampremmer op de overgang van dak naar gevel in elkaar moeten doorlopen. Daar zit het verschil met een regulier woonhuis, en daar gaat het ook het vaakst mis.
De opbouw van een geïsoleerde schil bestaat, van binnen naar buiten gezien, steeds uit dezelfde laag- volgorde: de binnenafwerking, de dampremmer, de isolatie, een eventuele windkering, een luchtspouw en dan de buitenbekleding. Bij een schuurwoning met een doorlopend dak-gevelvlak moet u die volgorde op de knik exact laten aansluiten. De dampremmer aan de binnenzijde van het dak moet overgaan in de dampremmer van de gevel, zonder gat en zonder dubbele laag die vocht insluit. Wij zien in de praktijk vaak dat de dakisolatie prima is uitgevoerd, en de gevelisolatie ook, maar dat de twee bouwpartijen die aan de knik werkten, elkaar nooit hebben gesproken. Dan zit er op het dak een dampremmende folie van merk A, en in de gevel een dampopen membraan van merk B, met een naad ertussen die niemand heeft afgeplakt. Dat is de plek waar vocht in de constructie kruipt, meestal onopgemerkt tot er na een paar jaar een schimmelplek op de binnenafwerking verschijnt.
Om dat te voorkomen werkt u de knik het beste als één doorlopend bouwdeel uit, nog voordat de isolatie erin gaat. Teken de lijn van de dampremmer op papier of op de tekening van gevel naar dak, en laat één partij die lijn aanbrengen, of geef in ieder geval duidelijk aan waar de overlap zit en hoe die wordt afgeplakt. Bij een schuurwoning met een lessenaarsdak dat rechtstreeks overloopt in de gevel, is dat vaak een kwestie van een meter of twee waar de aansluiting gebeurt; die paar strekkende meters bepalen of de rest van de schil daarna droog blijft.
De felsplaten zelf isoleren niet; de 0,55 mm stalen band is een afwerklaag die het gebouw waterdicht en winddicht maakt, niet de laag die warmte binnenhoudt. De isolatie zit in de constructie daarachter, meestal tussen de sporen of stijlen, of als een doorlopende plaat op de gordingen. Dat betekent dat u bij het verduurzamen van een schuurwoning eerst een knoop moet doorhakken over de dikte van de isolatielaag, en pas daarna over de platen zelf. Bij een schuurwoning die van oorsprong niet was geïsoleerd, zoals veel voormalige agrarische schuren die tot woning zijn verbouwd, is er vaak weinig ruimte tussen de bestaande spanten en de buitenkant. Dan is de keuze soms: dikkere isolatie en de constructie iets naar buiten brengen, of een dunnere isolatielaag met een hogere kwaliteit isolatiemateriaal. Dat is een keuze die de architect of aannemer maakt op basis van de bestaande maatvoering, niet iets waar de keuze voor stalen felsplaten iets aan verandert. Wat de platen wel doen: ze zijn licht, ongeveer 5 kilo per vierkante meter, dus ze belasten een bestaande, mogelijk al wat oudere schuurconstructie niet extra bij het naar buiten brengen van de gevel.
De luchtspouw achter de felsplaten is een tweede punt waar het vaak mis gaat bij het verduurzamen van een bestaande schuurwoning. Als de isolatie tegen de achterkant van de plaat komt te liggen zonder spouw, kan opgehoopt vocht nergens weg. Bij nieuwbouw is dat eenvoudig in te calculeren; bij een bestaande schuurwoning die u naderhand isoleert, is er vaak minder ruimte om alsnog een spouw te maken zonder de gevel merkbaar dikker te maken. Dat is een reden om, voordat u besluit tot isoleren en herbekleden met felsplaten, eerst te laten narekenen of er voldoende diepte in de constructie zit voor isolatie, spouw en de klemmen waarmee de platen blind worden bevestigd.
Er zijn schuurwoningen waarbij verduurzamen met isolatie en felsplaten niet de eerste stap moet zijn. Als de bestaande dakconstructie of gevelconstructie vochtschade heeft, of als er al schimmel in het houtwerk zit, dan lost een nieuwe buitenlaag dat onderliggende probleem niet op; die moet eerst worden aangepakt, anders isoleert u een probleem in plaats van het gebouw. Ook als de knik tussen dak en gevel bij de bestaande schuurwoning constructief al onder druk staat, bijvoorbeeld door verzakking, is het verstandiger om eerst de constructie te laten beoordelen voordat er een nieuwe, strak aansluitende schil overheen komt. Een felsplaat kan namelijk niet meebewegen met een verzakkende ondergrond zonder dat de fels of de naad gaat spannen.
Een andere situatie waarin dit niet de beste volgorde is: als de schuurwoning binnenkort een grotere verbouwing krijgt, zoals een dakkapel, extra ramen in de gevel of een aanbouw op de knik zelf. Dan is het zonde om nu al de volledige isolatie en dampremmer aan te brengen en over een jaar de hele schil weer open te moeten breken voor de doorvoer van een nieuwe opening. In dat geval is het logischer om de verbouwing eerst te plannen en pas daarna de isolatie en de felsplaten in één keer goed te doen over het definitieve ontwerp.
Bij een schuurwoning die in één doorlopend vlak van dak naar gevel loopt, adviseren wij de volgorde: eerst de constructie beoordelen op vocht en stevigheid, dan de dampremmer en isolatie ontwerpen als één doorlopend systeem over de knik, met een duidelijke overlap op die ene lijn waar dak en gevel samenkomen. Pas daarna wordt de maatvoering van de felsplaten bepaald: bij Klikzink werken we met platen op maat tot op de millimeter, wat bij een schuurwoning handig is omdat de platen dan precies op de knik kunnen aansluiten zonder lasnaad op de plek waar de meeste belasting op vocht en beweging zit. Onze felsplaten worden geleverd in Nordic Night Black, Slate Grey of Metallic Dark Silver, alle drie mat, wat bij een schuurwoning met een doorlopende lijn visueel helpt: één kleur over de hele knik laat het silhouet zien zoals het bedoeld is, zonder dat een overgang in kleur of materiaal de aandacht trekt naar de plek waar het bouwtechnisch het meest kwetsbaar is.
Als u een schuurwoning wilt verduurzamen met isolatie en overweegt de gevel en het dak in felsplaten uit te voeren, kunt u de tekening met de knik tussen dak en gevel naar ons sturen. Wij denken vrijblijvend mee over de aansluiting en de maatvoering van de platen, zodat de bouwpartijen die de isolatie en dampremmer aanbrengen weten waar ze op moeten aansluiten.