Klikzink
Een paardenstal ontwerpen is iets anders dan een schuur of een woning tekenen, en dat zit niet in de plattegrond maar in de lucht die onder het dak hangt. Ammoniak, vocht uit ademhaling en mest, stof van hooi en stro: dat mengsel trekt omhoog, condenseert tegen de onderzijde van het dakvlak en druppelt weer terug op de dieren. Bij een kantoor of een woonhuis is een zwetend dak een comfortprobleem dat de bewoner ergert. Bij een paardenstal is het een gezondheidsvraag die de dierenarts uiteindelijk oplost, en dat verschil bepaalt wat er in uw bestek moet staan.
De eerste beslissing die niet aan de uitvoerder overgelaten kan worden, is hoe het dak omgaat met vocht van binnenuit. Felsplaten zelf zijn dicht; ze laten geen damp door en vormen geen enkel probleem als het condensvocht ergens anders wordt opgevangen. Dat opvangen is het punt waar het bestek scherp moet zijn. Bij een onderconstructie met voldoende ventilerende luchtspouw tussen isolatie en plaat, kan opstijgend vocht wegventileren voordat het zich vastzet tegen de plaat. Ontbreekt die spouw, of is de nokventilatie te krap gedimensioneerd voor het aantal dieren en de stalgrootte, dan condenseert het vocht alsnog, en bij een paardenstal valt dat condens recht op de box. Wij tekenen dit detail mee als u ons de indeling van de stal en het aantal dieren per vak doorgeeft; de luchtspouw en de open nokvoorziening staan dan als vaste maat op de tekening, niet als vrije uitvoeringskeuze voor de aannemer.
Ammoniak tast staal aan als het rechtstreeks contact maakt met metaal, dus de vraag is niet of de felsplaat ammoniakbestendig is als coating op zich, maar of de detaillering voorkomt dat ammoniakhoudende lucht zich juist tegen de onderzijde van de plaat verzamelt. Dat is dezelfde ventilatievraag als bij het condens: goede doorstroming houdt schadelijke stoffen in beweging in plaats van dat ze blijven hangen tegen het koudste oppervlak in de stal, en dat koudste oppervlak is vrijwel altijd de onderzijde van de dakplaat.
In de praktijk verdelen we het werk als volgt. Wij tekenen de felsdetails: de aansluiting op de daknok, de overgang naar de gevel als u ook verticaal felst, de plaatlengtes op maat zodat er geen dwarsnaad in het vlak valt, en de bevestiging op de gording of sporenkap. Deze onderdelen liggen vast zodra de ondergrond en de plaatmaten bekend zijn, en dat kunnen wij zonder kosten meedenken op basis van uw tekening. Wat bij ons niet vastligt, en ook niet zou moeten vastliggen, is de ventilatiestrategie van het hele gebouw. Dat is een bouwfysisch vraagstuk dat samenhangt met de stalindeling, het aantal paarden, de hoogte van de nok en de windrichting op de locatie, en dat hoort bij de architect en eventueel een bouwfysisch adviseur, niet bij de plaatleverancier. Wij leveren de plaat die niet zelf gaat roesten of vervormen door het stalklimaat; of dat stalklimaat gezond blijft voor de dieren erin, is een vraag die u met de ventilatietekening beantwoordt.
Stof is een derde factor die vaak vergeten wordt in het bestek. Hooi- en strostof slaat neer op elk horizontaal of licht hellend vlak binnen de stal, ook op gordingen en dakplaten aan de binnenzijde. Bij een dakhelling vanaf zes graden, wat voor felsplaten het minimum is, blijft er aan de buitenzijde weinig stof liggen omdat regenwater het wegspoelt. Aan de binnenzijde, tegen de constructie, hoopt stof zich wel op als er geen luchtbeweging is. Dat is opnieuw een argument voor voldoende ventilatiecapaciteit, en een detail dat in het bestek als eis geformuleerd moet worden in plaats van als wens.
De felsplaat zelf is verzinkt staal met een organische coating van vijftig micrometer, leverbaar in drie matte kleuren: Nordic Night Black, Slate Grey en Metallic Dark Silver. Bij een paardenstal op een landgoed of in een weiland speelt de kleurkeuze een grotere rol dan bij een bedrijfsloods, omdat het gebouw vaak zichtbaar is vanaf de openbare weg of vanuit de tuin van het hoofdhuis. De matte afwerking met een glansgraad onder de vijf voorkomt het blikkerige effect dat een glanzend dak in het landschap kan hebben, en dat is precies waarom veel architecten voor paardenstallen bewust voor deze platen kiezen boven een glimmender alternatief.
De vrijheid in vormgeving zit vooral in de plaatrichting en de belijning. Felsplaten zijn leverbaar van 450 tot 8000 millimeter op de millimeter, dus u kunt de looplengte van de plaat laten samenvallen met de kaplengte van het gebouw en zo een oogverstrooiende dwarsnaad vermijden. Bij een paardenstal met een lang zadeldak levert dat een rustig, doorlopend vlak op zonder onderbreking, wat bij dit gebouwtype vaak gewenst is omdat de bouwmassa zelf al eenvoudig en langgerekt is. Wilt u een geveldeel in dezelfde plaat meenemen, verticaal geplaatst naast het horizontale dakvlak, dan kan dat: de platen zijn zowel op dak als gevel toepasbaar en de aansluiting tussen beide richtingen is een detail dat wij standaard uittekenen.
De bevestiging is blind, met klemmen onder de fels, dus er zijn geen zichtbare schroeven in het aanzicht. Voor een paardenstal is dat behalve een esthetische keuze ook een praktische: minder doorboringen in de plaat betekent minder potentiële lekpunten op een dak dat binnen met een agressiever klimaat te maken heeft dan een gewone kapschuur. Op een houten sporenkap gebruiken we schroeven voor de klemmen, op een stalen dakconstructie zelfborende schroeven; welke van de twee van toepassing is, volgt uit uw constructiekeuze en hoeft niet apart in het bestek beschreven te worden zolang de ondergrond duidelijk is.
Als de paardenstal een dakhelling heeft die onder de zes graden blijft, is een felsplaat niet de juiste oplossing en moet u naar een andere dakbedekking kijken; forceren van dit systeem op een te vlak dak leidt tot waterophoping bij de overlappen, wat bij een stal met ammoniakbelasting een sneller optredend probleem is dan bij een gewone loods. Ook als de opdrachtgever nadrukkelijk om een geïsoleerd sandwichpaneel vraagt in plaats van een los opgebouwd dak met spouw, past een felsplaat niet zomaar in die opbouw; dat is een andere systeemkeuze met andere consequenties voor de ventilatie, en die vraagt een apart gesprek voordat u het bestek verder uitwerkt.
Wilt u een dakopbouw voor een paardenstal laten doorrekenen op de combinatie van felsplaat, spouw en ventilatiedetail, stuur ons dan uw tekening. Wij kijken mee naar de plaatmaten, de felsrichting en de aansluitdetails, kosteloos en zonder verplichting, zodat u met een compleet bestekdeel verder kunt.