Felsplaten mantelzorgwoning: bestek voor de architect

Een mantelzorgwoning met een tijdelijke vergunning is voor u als architect een ander soort opdracht dan een gewone bijgebouw-aanvraag. De gemeente wil weten hoe het gebouw er over een paar jaar weer af kan, de opdrachtgever wil geen half jaar wachten op een dichte kap, en de aannemer wil geen bestek waarin hij zelf moet uitzoeken hoe een fels om een hoekkeper heen moet. Dit stuk gaat over wat daarvoor op papier moet staan: welke maatvoering u zelf tekent, welke details u aan Klikzink overlaat, en waar de vormgeving nog vrij is ondanks de tijdsdruk.

De tijdelijke vergunning stuurt de constructie, en de constructie stuurt de plaat

Bij een demontabele opbouw is de dakconstructie meestal een lichte, prefab houtskeletbouw op een verplaatsbare fundering, of een module die in delen wordt aangevoerd. Dat betekent voor het dakvlak: geen dakbeschot van 22 mm dat overal hetzelfde is, maar vaak een dunnere plaat of een systeem met tengels waar de ondergrond per fabrikant net anders in elkaar zit. Voor felsplaten maakt dat weinig uit, ze worden blind bevestigd met klemmen onder de fels en die klemmen worden op hout vastgeschroefd of op een stalen dek met zelfborende schroeven. Wat wij van u nodig hebben is niet de complete opbouw, maar antwoord op één vraag: is de ondergrond hout of staal. Dat bepaalt het bevestigingsmateriaal, en dat zetten wij dan in de plaatlijst, niet in uw bestek.

Waar de tijdelijkheid wel invloed heeft, is op de maatvoering van de dakvlakken zelf. Een verplaatsbare woning wordt vaak in de fabriek of op een tussenlocatie afgebouwd en dan in één stuk of in modules vervoerd naar de plek waar hij komt te staan. Als het dakvlak samen met de module reist, moet de plaat het transport doorstaan zonder dat de fels beschadigt bij het hijsen. Geef in het bestek aan of de platen ter plaatse gelegd worden op de definitieve locatie, of dat de module inclusief dak al gemonteerd het transport ingaat. Dat laatste vraagt om een iets robuustere bevestiging aan de kopse kanten en dat werken wij in overleg met de aannemer uit; u hoeft dat detail niet zelf te tekenen, maar u moet wel vermelden dat het gebeurt.

Wat in het bestek hoort en wat niet

In het bestek zetten wij liever te veel dan te weinig, maar niet alles hoeft van u te komen. Wat wij nodig hebben: de dakvorm en -maten inclusief overstekken, de dakhelling, het type ondergrond (hout of staal), de kleur uit de drie beschikbare tinten, en de plek van doorvoeren zoals een schoorsteen, een dakraam of een ventilatiekanaal. Wat wij zelf invullen: de plaatverdeling over het dakvlak, de lengte van de losse platen (wij leveren op de millimeter tot 8000 mm, dus bij een klein dak kan een dakvlak vaak in één baan van goot tot nok, zonder overlap), en de detaillering van de felsen bij hoeken, keper en aansluitingen. Dat laatste tekenen wij uit op basis van uw bouwtekening en sturen dat terug voor akkoord, dat kost u niets.

Een concreet voorbeeld: bij een mantelzorgwoning met een lessenaarsdak van 4 bij 6 meter en een dakhelling van 8 graden volstaat één plaat per baan, van gootlijn tot nok, in een breedte van 475 mm werkend. Dat scheelt niet alleen materiaal maar ook tijd op het dak, want er zijn geen dwarsnaden die apart afgewerkt moeten worden. Bij een zadeldak met een kleine overstek aan de kopgevel is dat net iets anders: daar loopt de plaat door tot voorbij de gording en wordt de rand omgezet, en dat detail leggen wij vast in een werktekening voordat de platen gewalst worden.

Waarom het dak in één dag dicht moet, en wat dat voor de plaat betekent

Bij een mantelzorgwoning is er vaak iemand die wacht tot het gebouw er staat, en een open dak kan niet blijven liggen tot het weekend voorbij is vanwege een leverdatum die niet klopt. Felsplaten lenen zich daar goed voor omdat ze in hele dakvlakken worden aangeleverd, op maat gewalst, zodat de dakdekker niet ter plaatse hoeft te knippen en passen. Dat scheelt een dag beslissen op het dak zelf. Maar dat werkt alleen als de maatvoering vooraf klopt. Een verkeerd ingemeten overstek van 3 centimeter is bij een gewoon huis een kleine correctie ter plaatse; bij een module die al is opgebouwd en waar het dak in één keer aangebracht moet worden, is diezelfde 3 centimeter een reden om een dag te wachten op een nieuwe plaat. Controleer daarom de maatvoering op de tekening tegen de werkelijke afmetingen van de module, niet tegen de tekening van de leverancier van de casco-module. Bij twijfel meten wij liever een dag later in dan een dag te vroeg een verkeerde plaat te walsen.

Waar de vrijheid in de vormgeving zit

Ondanks de haast en de tijdelijkheid is er ontwerpruimte. De drie kleuren, Nordic Night Black, Slate Grey en Metallic Dark Silver, zijn alle drie mat met een glansgraad onder de 5, wat betekent dat het dak niet opvalt als blikvanger in een tuin waar het hoofdhuis er al staat. Dat is meestal precies wat een architect bij een mantelzorgwoning wil: een bijgebouw dat qua uitstraling bij het hoofdgebouw past zonder ermee te concurreren. Kies bijvoorbeeld Slate Grey bij een baksteen hoofdhuis met een pannendak in antraciet, dat oogt als familie zonder identiek te zijn. De richting van de banen is ook nog een keuze: verticaal geeft bij een smal lessenaarsdak een strakkere lijn, horizontaal past beter als het dakvlak breder is dan hoog. Beide kanten kunnen op hetzelfde dak, felsplaten zijn toepasbaar op dak en gevel in beide richtingen, dus als de gevel meeloopt in hetzelfde materiaal is dat in het ontwerp mee te nemen zonder dat het bevestigingssysteem verandert.

Waar deze oplossing niet de aangewezen keuze is

Als de mantelzorgwoning na de vergunningstermijn echt gedemonteerd en elders hergebruikt wordt, in plaats van simpelweg afgebroken, is de vraag of de felsplaten meegaan met het casco of achterblijven. Bij hout als ondergrond kunnen de platen er met enige zorg weer af, de klemmen laten geen grote gaten achter, maar het is geen kwestie van er in tien minuten mee wegrijden. Als de opdrachtgever nadrukkelijk vraagt om een dak dat in delen te demonteren en elders opnieuw te monteren is als los systeem, is een lichter, modulair paneelsysteem soms praktischer dan felsplaten in volle daklengte. Bespreek dat scenario vooraf met de opdrachtgever, want het bepaalt of u het dak in hele lengtes bestelt of in kortere, herbruikbare stukken.

Stuur uw tekening met de gootmaten, de dakhelling en het type ondergrond naar Klikzink, dan werken wij de plaatverdeling en de detaillering rond keper, hoek en doorvoeren voor u uit, zodat het bestek klaar is voordat de aannemer begint.