Klikzink
Bij een paardenstal ligt de moeilijkheid van de montage niet in het materiaal, maar in wat er onder het dak staat terwijl er boven wordt gewerkt. Er is stof van hooi en stro, er is ammoniak uit de mest, en er zijn dieren die niet weg kunnen als er iets misgaat met het weer. Dat verandert de volgorde waarin een dak wordt gelegd, en het verandert ook waar op de bouwdag de grens ligt tussen wat kan wachten en wat niet.
Op een schuur zonder dieren kan een dakdekker een dag stoppen met een gedeeltelijk dicht dak en de volgende ochtend verder. Boven een stal met paarden is dat riskanter. Regen die naar binnen slaat spoelt ammoniak uit de bodem los en verhoogt de concentratie in de lucht die de paarden inademen, precies op stalhoogte. Daarom werken wij bij paardenstallen het liefst in aaneengesloten stroken die aan het eind van de dag daadwerkelijk dicht zijn, ook als dat betekent dat we een baan minder ver leggen dan zou kunnen. De volgorde is: eerst de kant waar de wind vandaan komt en waar de dieren het langst onder staan, dan de rest. Bij een dwarsstal met vaste boxen aan de noordzijde beginnen we dus liever aan die kant, ook als de bouwlift toevallig aan de zuidkant staat opgesteld.
De werkende breedte van een baan is 475 mm, en de platen zelf worden op maat gewalst tot op de gebouwlengte, dus er zijn op een gemiddelde stal geen dwarsnaden nodig. Dat is hier meer dan een detail: het betekent dat een baan die om negen uur wordt gelegd, aan het einde van de middag van goot tot nok een gesloten geheel is, zonder overlap waar vocht of stof zich kan verzamelen. Op een stal van bijvoorbeeld veertien meter diep, legt een ploeg van twee man op een normale dag doorgaans tussen de tien en vijftien banen, afhankelijk van de hoek van het dak en de bereikbaarheid van de kraan. Dat is dus grofweg de helft tot twee derde van een middelgroot zadeldak. De rest wacht tot de volgende dag, maar dan wel met een dichte overgang, niet met een open naad die de nacht overbrugt.
De klemmen onder de fels schroeven we niet door het paneel heen, dus er zijn geen boorgaatjes die tijdens de montage even openstaan voor stof en vocht. Dat is prettig bij een gewone loods, maar bij een paardenstal telt het net iets zwaarder: stof uit hooi kruipt overal in, en een open schroefgat dat een nacht blootligt is een plek waar zich op termijn condens kan verzamelen aan de onderkant, precies op de plek waar je het niet wilt.
De coating van 50 micrometer beschermt de plaat tegen wat er van buiten komt: regen, uv, vervuiling uit de lucht. Wat er van binnen komt is een ander verhaal. Ammoniakdamp die vanuit de stal tegen de onderzijde van het dak condenseert, is agressiever dan gewone vochtige lucht, en dat is een van de redenen waarom wij bij paardenstallen altijd vragen naar de ventilatie van de stal voordat we het dakpakket bepalen. Een dak dat 's nachts flink afkoelt en waar onderin geen luchtstroom is, gaat zweten aan de binnenkant. Bij een kantoor is dat een vlek op het plafond. Bij een paardenstal is het een voortdurende bron van vocht en ammoniakdamp net boven de neus van het paard, en dat is een gezondheidskwestie, niet een kwestie van netheid. Daarom leggen we bij een geïsoleerde opbouw altijd een dampopen onderlaag aan de binnenzijde, en bij een open stal met voldoende doorstroming kan de opbouw juist eenvoudiger, omdat de lucht zelf het vocht afvoert. Welke van de twee van toepassing is, bepalen we niet vanaf tekening maar op de bouw, met de eigenaar erbij, want de manier waarop een stal daadwerkelijk wordt geventileerd wijkt vaak af van het ontwerp.
Bij een aantal projecten is besloten om de paarden tijdens de montage op de wei te laten en de stal pas 's avonds weer te gebruiken. Dat werkt goed als er ruimte is, maar het is niet altijd mogelijk, zeker niet bij pensionstallen waar dieren van meerdere eigenaren staan. In dat geval bouwen we het werk op rond de vaste momenten van de dag: geen zware klopgeluiden tijdens het voeren, geen kraanwerk direct boven de boxen tijdens het uitmesten. Dat kost tijd op de planning, maar voorkomt onrust bij de dieren die zich vertaalt in gedrag dat niemand op de bouwplaats wil hebben, van paarden die schrikken tot dieren die niet meer willen eten.
Het gewicht van het pakket, ongeveer 5 kilo per vierkante meter voor de plaat zelf, is voor de meeste bestaande spantconstructies van een paardenstal geen probleem, ook niet als er isolatie en een binnenafwerking bijkomen. Waar het wel misgaat is bij oudere stallen met lichte houten spanten die ooit alleen berekend zijn op golfplaat of riet. Daar kijken we vooraf naar de constructie, en soms betekent dat een lichter isolatiepakket dan de eigenaar in gedachten had, of een aanpassing van de gordingen voordat er iets op het dak komt. Dat gesprek voeren we liever voor de start dan halverwege de montage.
Bij een open loopstal zonder vaste boxen, waar de paarden vrij onder een groot afdak lopen, is de druk om per dag dicht te zijn veel kleiner. De lucht circuleert vrij, er is geen opeenhoping van ammoniak op één plek, en dan kunnen we de montage gewoon volgens de snelste bouwvolgorde plannen zonder rekening te houden met windrichting of voerschema. Ook bij een stal die tijdens de bouw helemaal leeg staat, bijvoorbeeld bij nieuwbouw, vervalt een groot deel van wat hier beschreven is; dan gelden de gewone overwegingen die voor elk bedrijfsgebouw gelden. De aanpak die we hier beschrijven is dus niet de standaardaanpak voor een paardenstal, maar de aanpak voor een stal die tijdens de bouw in gebruik blijft met dieren die er niet even uit kunnen.
Wilt u weten hoe de montage voor uw stal het beste kan verlopen, gezien de indeling van de boxen, de ventilatie en het gebruik tijdens de bouw? Neem contact met ons op, dan kijken we samen naar de tekening en naar de situatie op de bouwplaats zelf.