Klikzink
Bij de meeste gebouwen is de vraag of je isoleert onder felsplaten een kwestie van comfort en energie. Bij een paardenstal ligt dat anders. Onder het dak staan dieren die de hele dag ademen, mest en urine produceren, en veel stof en strooisel opwaaien. Dat samenspel van ammoniak, vocht en stof maakt de keuze voor een isolatieopbouw tot iets waar u niet lichtzinnig over kunt beslissen, want een dak dat gaat zweten is hier geen kwestie van een vlekje op het plafond maar van paarden die longproblemen kunnen krijgen.
Een onverwarmde schuur met een paar keer per week bezoek kan tegen een beetje condens. Een paardenstal met dieren die er dag en nacht staan, niet. Paarden ademen grote hoeveelheden waterdamp uit, en die damp stijgt op naar het dak. Komt die damp in aanraking met een koude plaat staal aan de onderkant, dan condenseert hij daar. Dat druppelende water komt terecht in het strooisel, in de voerbakken, en het houdt de lucht in de stal vochtig. Vochtige lucht in combinatie met ammoniak uit mest en urine is een berucht mengsel: het tast de luchtwegen van paarden aan en verhoogt het risico op hoestklachten en chronische aandoeningen. Bij een kantoor of een loods praat u dan over comfort. Bij een paardenstal praat u over dierenwelzijn, en dat verandert de afweging volledig.
De juiste opbouw hangt sterk af van hoe de stal gebruikt wordt. Staat er een enkele pony een paar uur per dag binnen, dan is de vochtproductie beperkt en kan een eenvoudige opbouw zonder volledige isolatie voldoende zijn, zeker als er voldoende ventilatie is via open gevels of een luchtige nok. Bij zo'n lichte belasting is een koude kap met alleen een damprem en voldoende spouwventilatie vaak al genoeg om structurele condensvorming te voorkomen.
Bij een stal waar meerdere paarden dag en nacht binnen staan, verandert dat beeld. De vochtproductie is dan continu en substantieel, en een dak zonder isolatielaag zal onder vrijwel alle omstandigheden condens vormen op de koude onderzijde van de plaat. Hier is een opbouw met isolatie tussen de gordingen of op de sporen, met een goed aangesloten dampremmende laag aan de binnenzijde, de meer voor de hand liggende keuze. De isolatie zorgt ervoor dat de temperatuur aan de onderzijde van de plaat dichter bij de binnentemperatuur blijft, waardoor het dauwpunt minder snel bereikt wordt. Een pensionstal met wisselende bezetting vraagt om een opbouw die tegen de zwaarste situatie kan, niet tegen de gemiddelde: als er twaalf boxen zijn, moet de opbouw functioneren bij twaalf paarden, ook al staan er soms maar acht.
Een veelgemaakte misvatting is dat isolatie condens volledig oplost. Dat is niet zo. Isolatie vertraagt het bereiken van het dauwpunt, maar de vocht en ammoniak die de paarden produceren moeten ergens heen. Zonder voldoende luchtafvoer via nok, gevelopeningen of mechanische ventilatie hoopt de vochtige, ammoniakrijke lucht zich alleen maar op, en dan helpt de beste isolatieopbouw niet. Bij een stal die wij op tekening hebben zien voorbijkomen, was de isolatie prima uitgevoerd, maar was de nokventilatie dichtgezet vanwege tocht. Het resultaat was een stal die rook naar ammoniak zodra je de deur opende, terwijl het dak zelf droog bleef. De isolatie deed haar werk, de ventilatie niet. Voor een paardenstal is dat een net zo belangrijk aandachtspunt als de isolatiedikte zelf.
De binnenzijde van de felsplaat komt in een paardenstal in aanraking met een agressiever klimaat dan in de meeste andere gebouwen: ammoniakdamp, stof, en een blijvend hoge relatieve luchtvochtigheid. Onze platen zijn aan de buitenzijde voorzien van een coating van 50 micrometer, maar de binnenzijde van het dakpakket vraagt om een eigen oplossing. Bij een dampremmende laag die goed aansluit op de gordingen en doorvoeren, blijft het isolatiepakket droog en blijft de staalplaat zelf buiten bereik van de ammoniakdamp. Een isolatieopbouw die op papier klopt maar in de uitvoering lekken vertoont bij doorvoeren voor lampen of ventilatiekokers, geeft in de praktijk toch vochtproblemen, ook al is de berekende isolatiewaarde in orde.
Er zijn situaties waarin isoleren onder de felsplaten niet de juiste keuze is. Een buitenrijbak met een afdak, of een schuilstal waar paarden vrij in en uit kunnen lopen, heeft doorgaans zoveel natuurlijke ventilatie dat isolatie weinig toevoegt en vooral kosten met zich meebrengt zonder aantoonbaar voordeel. Ook bij een stal die maar een deel van het jaar gebruikt wordt, bijvoorbeeld als winterstalling voor een paar maanden, is de investering in een volledig geïsoleerd dakpakket niet altijd in verhouding tot het gebruik. In die gevallen is het vaak verstandiger om te investeren in goede ventilatie en eventueel een dampopen onderdak, en de isolatie te beperken tot waar de dieren echt langdurig verblijven, bijvoorbeeld alleen boven de boxen en niet boven de opslag of de wasplaats.
De felsplaat zelf is in een paardenstal niet het onderdeel waar de grootste risico's zitten, dat zit in de opbouw daaronder. Onze platen zijn met een dikte van 0,55 millimeter en een gewicht van ongeveer 5 kilo per vierkante meter geschikt om op de meeste bestaande gordingconstructies aangebracht te worden, ook als daaronder alsnog een isolatiepakket komt. Doordat de platen blind bevestigd worden met klemmen onder de fels, ontstaan er geen doorboringen in het dakvlak die een risico op lekkage of koudebruggen vormen, wat bij een dak boven dierverblijven een reëel voordeel is. Voor de vraag welke plaat het beste past op een bestaand of nieuw stal dak, verwijzen wij u naar onze pagina over felsplaten op een paardenstal in het algemeen; deze pagina gaat specifiek over wat er onder die platen moet gebeuren.
Als u twijfelt over de juiste opbouw voor uw stal, is het verstandig om eerst te bepalen hoeveel paarden er structureel binnen staan en hoeveel uur per dag. Dat bepaalt namelijk grotendeels of een lichte opbouw met alleen ventilatie voldoende is, of dat een volledig isolatiepakket met dampremmende laag nodig is. Heeft u een tekening of een schets van de bestaande of geplande situatie, dan denken wij daar kosteloos in mee en kijken we samen met u naar de opbouw die past bij het gebruik van uw stal, niet alleen naar de plaat die erop komt te liggen.