Klikzink
Een mantelzorgwoning staat vaak maar een paar jaar. De vergunning is tijdelijk, de opbouw is verplaatsbaar of demontabel, en niemand heeft zin om halverwege die periode nog op het dak te klimmen voor onderhoud. Dat is een andere afweging dan bij een gewoon woonhuis, waar een dak dertig of veertig jaar meegaat en onderhoud op de lange termijn de vraag is. Bij een mantelzorgwoning telt vooral: wat moet er tussentijds gebeuren, en wat gebeurt er met het dak als de woning verplaatst of gedemonteerd wordt.
Een dak van klikfels-platen heeft geen zichtbare bevestiging. De platen worden onder de fels vastgeklemd, zonder schroeven door het dakvlak. Dat betekent dat er geen afdichtingen zijn die na een paar jaar uitdrogen of loskomen, en geen schroefkopjes die kunnen gaan lekken. Bij dakbedekking met veel doorvoeren of overlappen, zoals bij sommige plaatmaterialen, is dat vaak wel het geval; daar moet je op gezette tijden controleren of alles nog dicht zit. Bij een felsdak is die controle in de praktijk beperkt tot een visuele check: liggen de goten vrij, zit er geen mos of bladafval op een plek waar water kan blijven staan, is er geen mechanische schade door bijvoorbeeld een tak. Dat is onderhoud dat u in een paar minuten doet, niet een klus waarvoor u iemand moet inhuren.
De coating op de plaat, een matte laag van 50 micrometer, is bedoeld om lang mooi te blijven zonder dat er geschilderd of behandeld moet worden. Voor een mantelzorgwoning die na een paar jaar weer weg kan, is dat eigenlijk een bijkomstigheid: de woning staat er niet lang genoeg voor om verwering echt een rol te laten spelen. Toch is het prettig, want het scheelt een onderhoudsmoment dat u anders in de planning had moeten zetten.
Belangrijker dan wat je moet doen, is wat je niet moet doen. Er is geen bitumen laag die na een aantal jaar dubbel gelegd moet worden. Er is geen EPDM-folie die op naden gecontroleerd moet worden op loskomende lijmranden. Er zijn geen pannen die kunnen verschuiven door wind of vorst en die je terug moet leggen. Het felsdak is in die zin een systeem waar u na de bouw eigenlijk niet meer naar hoeft te kijken, behalve die jaarlijkse blik op de goot. Dat maakt het aantrekkelijk voor een gebouw dat toch al tijdelijk is: u wilt geen onderhoudscontract voor drie jaar afsluiten voor een woning die daarna weer weg is.
Bij een mantelzorgwoning met een tijdelijke vergunning ligt de nadruk anders dan bij nieuwbouw die voor decennia blijft staan. De opbouw is vaak een verplaatsbare unit of een demontabel bouwsysteem, geplaatst op een fundering die weer verwijderd kan worden. Voor het dak betekent dit twee dingen. Ten eerste moet de plaat en de bevestiging geschikt zijn voor een lichte, soms houten onderconstructie, wat met schroeven op hout goed te doen is. Ten tweede moet het dak, als de woning verplaatst wordt, zonder al te veel schade weer los te krijgen zijn, of in het geheel meegaan met de opbouw.
In de praktijk plannen we het werk zo dat de platen op maat gewalst worden voordat ze naar de bouwplaats gaan. Bij een tijdelijke opbouw is er meestal geen ruimte en geen tijd om op locatie nog te passen en te knippen; de platen komen aan op de millimeter van de dakvorm, van 450 tot 8000 millimeter lengte, en gaan direct de klemmen in. Dat is een andere volgorde dan bij een regulier woonhuis, waar vaker ruimte is voor een tussenstap met controle op de bouwplaats. Bij een mantelzorgwoning is de tijd tussen levering van de opbouw en het moment dat er iemand in moet wonen vaak kort, en dat plant u dus vooraf, niet gaandeweg.
Omdat de fels blind bevestigd wordt en er geen kit- of lijmwerk nodig is dat moet uitharden, is een felsdak op een kleine opbouw als een mantelzorgwoning meestal in één dag te leggen. Dat is een reëel verschil met bijvoorbeeld bitumen, waar naden gebrand of gekleefd worden en waar je afhankelijk bent van droog weer en de juiste temperatuur voor een goede hechting. Bij felsplaten speelt dat niet: de platen worden gehaakt en geklemd, niet gelijmd, en dat kan ook bij lagere temperaturen, tot -15 graden. Voor een bouwproject waarbij de mantelzorgwoning op een vaste datum bewoonbaar moet zijn, meestal omdat er een zorgsituatie is die niet kan wachten, is die snelheid vaak net zo belangrijk als het onderhoud nadien.
Er zijn situaties waarin een felsdak op een mantelzorgwoning niet de aangewezen keuze is. Als de opbouw een zeer lage dakhelling heeft, onder de zes graden, is een felsdak niet toepasbaar; dan moet u naar een andere dakbedekking kijken. Als de mantelzorgwoning slechts voor een paar maanden nodig is en daarna direct weer wordt afgevoerd, kan de investering in een gewalst felsdak zwaarder zijn dan nodig; een gehuurde unit met een kant-en-klare dakbedekking is dan vaak praktischer. En als de constructie dermate licht is dat het gewicht van ongeveer 5 kilo per vierkante meter al een probleem vormt voor de draagkracht, moet dat eerst met de leverancier van de opbouw worden afgestemd voordat er over het dakmateriaal wordt gesproken.
Ook als er straks zonnepanelen op het dak moeten, of als er voor asbestverwijdering gekozen wordt, ligt de afweging anders; dat behandelen we op andere pagina's, omdat dat andere vragen zijn dan alleen het onderhoud.
Als u een mantelzorgwoning plant en wilt weten of felsplaten passen bij de opbouw die u voor ogen heeft, kunt u de maten en de dakhelling van de constructie bij ons aanleveren. Wij denken mee op tekening, zonder dat dit iets kost, en geven aan of het dak op maat gewalst en op tijd geleverd kan worden voordat de opbouw geplaatst wordt.