Klikzink
Een jachthavengebouw staat letterlijk in de wind. Het dak en de gevel krijgen niet alleen regen en zon te verduren, maar ook zoute lucht die vanaf open water wordt aangevoerd, en wind die veel harder en veel vaker uit één richting komt dan bij een gebouw dat verder van het water af staat. Dat is precies de reden waarom de vraag naar het verschil tussen felsplaten van staal en platen van echt zink hier anders beantwoord moet worden dan bij een loods op een bedrijventerrein of een woning in een dorp. Wij krijgen deze vraag regelmatig van beheerders en aannemers die een havenkantoor, botenloods of clubgebouw aan het water gaan bekleden, en het antwoord hangt sterk af van waar het gebouw precies staat en hoe de coating is opgebouwd.
Zink is een metaal dat zichzelf beschermt door een patinalaag te vormen: een dun, grijs oxidelaagje dat ontstaat door blootstelling aan lucht en vocht. Dat werkt goed in een gematigd binnenlands klimaat, maar in een omgeving met veel chloride, zoals bij een jachthaven, kan die patinavorming worden verstoord. Zout versnelt corrosieprocessen en kan de opbouw van de beschermende laag onregelmatig maken, vooral op plekken die niet goed afdrogen, zoals onder overstekken of in hoeken waar wind en regen minder vrij spel hebben. Bij felsplaten van staal ligt dat anders, omdat de bescherming niet van het metaal zelf moet komen maar van de verzinklaag en de coating die daarover ligt. Onze platen zijn aan beide zijden verzinkt volgens het Sendzimir-proces met 275 gram zink per vierkante meter, en daar overheen ligt een organische coating van 50 micrometer. Die coating is de eigenlijke buitenste laag die het zout, de wind en de zon moet weerstaan, en dat maakt de keuze voor het type coating bij een jachthavengebouw geen kwestie van smaak maar een technische afweging.
Bij een gebouw aan het water komt het zout niet alleen van regen, maar vooral van opwaaiende druppels en aerosolen die met de wind meekomen. Dat betekent dat vooral de windzijde van het gebouw, en de gevel meer dan het dak, veel gemakkelijker in aanraking komt met zoutdeeltjes dan de kant die uit de wind ligt. Wij zien in de praktijk dat de gevel op de kant van de haveningang of het open water sneller vervuild raakt dan de achterzijde die door een ander gebouw of duinrichel wordt afgeschermd. Voor een plat zinken dak zonder coating betekent dit dat de patinalaag op de ene gevel heel anders opbouwt dan op de andere, met als gevolg vlekvorming die optisch niet storend hoeft te zijn, maar wel onvoorspelbaar is. Onze coating, GreenCoat Pural BT, is juist bedoeld om die onvoorspelbaarheid weg te nemen: de kleur en de matte uitstraling met een glansgraad onder de 5 veranderen niet door zoutbelasting op de manier waarop onbehandeld zink dat wel doet. Dat is een reëel verschil voor een jachthavengebouw, waar de gevel vaak goed zichtbaar is vanaf het water en de kade, en waar een ongelijkmatige patina eerder als verwaarlozing wordt gelezen dan als een natuurlijk verouderingsproces.
Naast zout is wind de tweede factor die dit gebouwtype onderscheidt. Een havengebouw aan open water heeft vaak geen windluwe zijde, en dat stelt eisen aan de bevestiging van het plaatmateriaal. Onze felsplaten worden blind bevestigd met klemmen die onder de fels van 35 mm liggen, zodat er geen schroeven in het zicht komen die bij voortdurende windbelasting kunnen gaan lekken. Bij hout monteren we met schroeven, bij een stalen ondergrond met zelfborende schroeven, en in beide gevallen ligt de bevestiging verscholen onder de opstaande naad. Dat is prettig bij een gebouw waar windstoten van verschillende kanten komen, omdat er geen zwakke plek ontstaat die telkens vanuit een andere hoek wordt belast. Een tweede punt waar staal zich anders gedraagt dan zink is de thermische uitzetting. Staal zet ongeveer half zoveel uit als zink bij temperatuurschommelingen, en dat is relevant bij een gebouw met een gevel die de hele dag in de zon kan liggen en 's nachts snel afkoelt door de wind vanaf het water. Minder uitzetting betekent minder beweging in de naden en minder kans dat een klikverbinding op termijn gaat werken, wat voor een gebouw met veel windbelasting een reëel voordeel is boven een materiaal dat meer beweegt.
Het zou onjuist zijn om te doen alsof staal met coating in elke situatie de betere keuze is. Bij een monumentaal havengebouw waar de architect of de welstandscommissie om een levende, natuurlijk verouderende zinken uitstraling vraagt, kan gecoat staal nooit het gewenste beeld geven, hoe goed de coating ook is. De coating is bedoeld om juist niet te verkleuren en niet te patineren, en dat botst met een ontwerp dat op de patinavorming van zink is gebouwd. Ook als het gebouw slechts een enkele keer per jaar met zoute nevel in aanraking komt, bijvoorbeeld omdat het verder landinwaarts bij een jachthaven staat achter een duinrij of een andere bebouwing, is het verschil tussen staal met coating en onbehandeld zink minder groot dan bij een gebouw dat direct aan open water grenst. In dat geval is de keuze meer een kwestie van budget, onderhoudsvoorkeur en esthetiek dan van technische noodzaak, en verwijzen wij liever naar de algemene afweging tussen felsplaten en andere materialen dan dat we hier een dwingend advies geven.
Voor een jachthavengebouw dat aan open water ligt en dus continu blootstaat aan zoute wind, is de coatingkeuze niet vrijblijvend. Onbehandeld zink kan door de zoutbelasting ongelijkmatig patineren, terwijl onze gecoate stalen platen, in Nordic Night Black, Slate Grey of Metallic Dark Silver, een gelijkmatiger beeld houden omdat de bovenste laag niet afhankelijk is van een chemisch proces dat door zout wordt verstoord. Dat is een verschil dat zich vooral op de lange termijn en vooral op de windzijde van het gebouw laat zien, en het is precies het soort verschil dat je pas opmerkt als je er niet op hebt gelet.
Als u een havenkantoor, botenloods of clubgebouw aan het water gaat bekleden en wilt weten hoe de windrichting en de afstand tot open water de materiaalkeuze voor uw specifieke gebouw beïnvloeden, kunt u ons de situatie op tekening laten zien. Wij denken daar kosteloos in mee en leveren de platen op maat, van 450 tot 8000 millimeter op de millimeter nauwkeurig, zodat de maatvoering aansluit op de praktijk van uw gebouw.