Klikzink
Wie zich verdiept in felsplaten, komt vroeg of laat de vraag tegen wat het verschil is met echt zink. Beide materialen worden op dezelfde manier verwerkt, met een staande fels die de banen aan elkaar sluit, en van een afstand lijken de resultaten op elkaar. Toch zijn het twee verschillende metalen met eigen eigenschappen, en die eigenschappen werken door in de keuze die bij een gebouw past.
Onze felsplaten zijn gemaakt van verzinkt staal met een gecoate afwerking, geen zink. Dat is een bewuste keuze geweest, en geen kwestie van een goedkoper alternatief neerzetten voor wie geen zink kan betalen. Staal en zink hebben allebei hun plek, en het verschil zit vooral in gedrag, gewicht en onderhoud.
Zink is een natuurlijk metaal dat aan de lucht een patinalaag vormt. Die laag beschermt het materiaal, maar vraagt ook iets van de omgeving: voldoende luchtcirculatie, geen blijvend contact met vocht op dezelfde plek, en tijd om zich te vormen. Bij beschadiging herstelt zink zichzelf tot op zekere hoogte, wat vaak als voordeel wordt genoemd. Zink zet daarnaast relatief veel uit en krimpt bij temperatuurwisselingen, wat in de detaillering verwerkt moet worden met voldoende ruimte voor beweging.
Ons staal is anders opgebouwd. De kern is verzinkt staal, met zink aan beide zijden als roestwerende laag, maar daarover ligt een organische coating van vijftig micrometer. Die coating is de eigenlijke buitenkant die u ziet en die weersinvloeden opvangt. Er vormt zich geen patina, en er is dus ook geen periode waarin het materiaal moet inlopen of verkleuren voordat het zijn uiteindelijke aanzien krijgt. De kleur die wij leveren, Nordic Night Black, Slate Grey of Metallic Dark Silver, is vanaf dag één de kleur die u op het dak ziet, en die met een glansgraad onder de vijf altijd mat blijft.
Een praktisch verschil dat direct invloed heeft op de uitvoering, is de thermische uitzetting. Ons stalen felsplaat zet ongeveer half zoveel uit als zink bij dezelfde temperatuurschommeling. Voor de verwerker betekent dat andere marges in de detaillering rond doorvoeren, hoeken en aansluitingen. Bij een lange dakvlakte van bijvoorbeeld twintig meter loopt die uitzetting bij zink sneller op dan bij staal, en moet de bevestiging daarop zijn afgestemd. Bij onze platen werken we met klemmen onder de fels, blind bevestigd zodat er geen schroeven zichtbaar zijn, en die klemmen zijn ontworpen op de uitzetting van staal. Wie voor zink kiest, werkt met een ander bevestigingssysteem en andere regels voor de baanlengte.
Ook bij koude verwerking valt het verschil op. Onze platen zijn koud vouwbaar tot min vijftien graden, wat in de praktijk betekent dat een fels ook op een winterse ochtend op de bouwplaats gezet kan worden zonder dat het materiaal scheurt of bros wordt. Zink kan bij lage temperaturen juist gevoeliger zijn voor scheurvorming bij het vouwen, wat de planning van de werkzaamheden beïnvloedt.
Staal met een plaatdikte van 0,55 millimeter weegt ongeveer vijf kilo per vierkante meter. Zink is aanzienlijk zwaarder bij vergelijkbare afmetingen, wat gevolgen heeft voor de onderconstructie. Bij een bestaande spantenconstructie die niet is berekend op extra gewicht, kan dat verschil de doorslag geven. Bij nieuwbouw is dit meestal minder een issue omdat de constructie vooraf wordt afgestemd op het gekozen materiaal, maar bij renovatie of vervanging van een bestaande dakbedekking telt elke kilo die niet extra op de spanten komt.
Het verhaal dat zink onderhoudsvrij is en staal niet, is te simpel. Beide materialen vragen aandacht, alleen op een andere manier. Zink kan bij contact met bepaalde andere metalen of bij stilstaand vocht sneller aangetast worden, wat in de praktijk betekent dat aansluitingen op koper of bepaalde bevestigingsmaterialen vermeden moeten worden. Onze gecoate stalen platen zijn in dat opzicht minder gevoelig voor dat soort chemische interactie, omdat de coating een fysieke barrière vormt tussen het metaal en de omgeving.
Waar staal wel kwetsbaarder is, is bij diepe krassen die door de coating heen tot op het staal gaan. Daar kan de bescherming lokaal minder worden, en dat vraagt om zorgvuldig werken tijdens transport en montage, met beschermfolie en voorzichtig hanteren van de platen. Bij zink is een oppervlakkige beschadiging vaak minder een probleem omdat het materiaal zichzelf herstelt, maar bij diepere schade speelt ook daar de kwaliteit van de onderliggende laag een rol.
Zink heeft een levendig, wisselend uiterlijk dat met de tijd verandert door weer en wind, en veel mensen waarderen precies dat aan het materiaal. Onze stalen platen blijven qua kleur en glans veel constanter, wat aansluit bij projecten waar een architect of opdrachtgever een vooraf vastgesteld beeld wil behouden, zonder verrassingen na een paar jaar. Bij een monumentaal pand in een historische context wordt vaak bewust voor zink gekozen vanwege die traditionele uitstraling en de manier waarop het materiaal verweert. Bij nieuwbouw of een bedrijfsgebouw waar een strak, herkenbaar beeld belangrijker is dan patina, is staal vaak een logischere keuze.
Het is niet zo dat staal in alle gevallen de voorkeur heeft. Bij restauratie van een pand waar de oorspronkelijke dakbedekking van zink was, kan het vanuit welstand of monumentenzorg verplicht of gewenst zijn om weer zink toe te passen. Ook wanneer een opdrachtgever bewust kiest voor het verouderingsproces van zink als onderdeel van de uitstraling, is dat een valide reden om niet voor staal te gaan. Wij leveren geen zink, en zeggen dat ook gewoon als een project daar beter bij past.
Of het verschil tussen staal en zink in uw situatie zwaar weegt, hangt af van het gebouw. Bij een grote loods speelt het gewicht op de constructie een grotere rol dan bij een kleine kap. Bij een gebouw met verduurzaming en extra isolatie kan de opbouw van het dak weer andere eisen stellen aan het materiaal erboven. Voor die keuzes per gebouwtype hebben we losse pagina's, waarin we dieper ingaan op de situatie die bij u past.
Als u een dak of gevel plant en wilt weten of staal in uw geval een goed alternatief is voor zink, stuur ons gerust een tekening of een korte beschrijving van het project. We denken vrijblijvend mee over de materiaalkeuze, de te leveren maatvoering en de bevestiging die bij uw ondergrond past.