Klikzink
Wie een offerte aanvraagt voor een nieuw dak op de schuur, krijgt bijna altijd twee soorten materiaal langs: echt zink en stalen felsplaten met een coating. Ze lijken op elkaar, de fels is bij beide dezelfde 35 millimeter opstaande naad, en van een afstand is het verschil met het oog niet te zien. Maar op een boerenschuur, waar het dak vaak tussen twee klussen door vervangen moet worden en er dikwijls nog asbest onder zit, telt een ander soort verschil: hoe het materiaal zich gedraagt tijdens de klus en daarna, onder een dak dat gewoon in bedrijf blijft.
Het gaat op deze pagina niet over welk materiaal mooier is of langer meegaat in het algemeen. Dat is voor een woonhuis een andere vraag dan voor een schuur waar de vee-uitloop, de kuilvoeropslag en de aanvoerroute van de trekker in de planning meewegen. Hier gaat het om wat er praktisch verandert als u voor staal kiest in plaats van zink, in een situatie waarin tijd, gewicht en asbest de dienst uitmaken.
Als er nog golfplaten met asbest op het dak liggen, is de sanering zelf al een operatie met eigen regels: afzetten, containers, gecertificeerde verwijdering. Wat daarna op het dak komt, maakt voor die sanering niet veel uit, maar wel voor de dagen erna. Stalen felsplaten wegen ongeveer 5 kilogram per vierkante meter. Zink is aanzienlijk zwaarder. Bij een schuurdak van enige omvang loopt dat verschil op tot een gewicht dat merkbaar is voor de bevestigingsconstructie en voor de mensen die het naar boven moeten tillen. Bij een gebouw waar de gordels of het houtwerk onder de oude golfplaten al jaren meegaan en niet zomaar vervangen worden, is elke kilo die u kunt besparen relevant. Dat is geen kwestie van beter of slechter materiaal, maar van wat de bestaande constructie te dragen krijgt op een dak dat al belast is geweest door asbestplaten en weer belast gaat worden door nieuw materiaal.
Een schuur staat zelden leeg te wachten op de aannemer. Er moet geoogst worden, het vee moet ergens staan, en het dak eraf en erop moet passen in een gat tussen twee bedrijfsmatige verplichtingen. Dat gat is meestal korter dan een aannemer zou willen. Hier zit een praktisch verschil tussen zink en staal dat niet met cijfers te vangen is, maar wel met werkwijze: zinkwerk wordt vaak op de bouwplaats op maat gezet en gefelst, wat meer tijd en vakmanschap op locatie vraagt. Onze felsplaten komen kant-en-klaar op maat van de wals, op de millimeter gezaagd voor de exacte lengte van uw dakvlak, en worden ter plekke alleen nog vastgeklikt. Voor een dak dat binnen een paar dagen dicht moet zijn omdat de koeien terug moeten of de oogst binnen moet, scheelt dat een deel van de onzekerheid die bouwtijd met zich meebrengt. Dat betekent niet dat zink per se langer duurt in iedere situatie, maar bij een krap tijdsvenster is minder werk op het dak zelf een reëel voordeel.
Boerenschuren hebben vaak lange, ononderbroken dakvlakken zonder de vele onderbrekingen die een woonhuis wel heeft. Op zo'n groot vlak merkt u het verschil in uitzetting het meest. Staal zet ongeveer half zoveel uit als zink bij temperatuurwisseling. Op een dak dat in de zomer flink opwarmt boven de stal en in de winter onder nul kan komen te liggen, betekent dat voor stalen felsplaten minder beweging in het materiaal en dus minder speling die opgevangen moet worden in de bevestiging. Bij zink is die uitzetting een bekend gegeven waar goede verwerkers rekening mee houden, maar het blijft een factor die meespeelt bij de detaillering, vooral bij lange ononderbroken banen zoals op een schuurdak vaak het geval is. Wij leveren de platen tot 8000 millimeter lengte op maat, en het kleinere uitzettingsgedrag van staal maakt dat over zo'n lengte iets voorspelbaarder.
Veel schuren hebben een dakconstructie van hout die er al decennia staat en die niet vervangen wordt, alleen het dakbeschot of de gordels eronder. Onze felsplaten worden blind bevestigd met klemmen onder de fels, zonder zichtbare schroeven in het zicht, en op houtwerk met schroeven die daar direct in kunnen. Bij zink gebeurt de bevestiging doorgaans met hechtstroken en een andere manier van vastzetten die aansluit bij de manier waarop zink zich uitzet en krimpt. Geen van beide is fout, maar het is wel iets waar de aannemer die het dak openbreekt al vroeg in het traject naar moet kijken, zeker als het bestaande houtwerk niet meer helemaal recht of vlak is na jaren onder golfplaten.
Het zou niet eerlijk zijn te doen alsof staal in elke situatie de voor de hand liggende keuze is. Bij monumentale gebouwen, bij gemeentelijke voorschriften die specifiek zink voorschrijven, of bij eigenaren die de natuurlijke verkleuring van zink over de jaren juist waarderen als onderdeel van het uiterlijk van de schuur, is zink een gegronde keuze die niets te maken heeft met prestaties maar met uitstraling en regelgeving. Ook bij zeer kleine, sterk gedetailleerde daken met veel hoeken en aansluitingen kan de flexibiliteit van zink in de verwerking een voordeel zijn. Bij een groot, functioneel schuurdak met weinig onderbrekingen, waar snelheid en gewicht wel meespelen, ligt de balans meestal anders.
Of staal of zink de juiste keuze is voor uw schuur, hangt af van de staat van de bestaande constructie, de tijd die u heeft tussen de bedrijven door, en of er asbest gesaneerd moet worden voordat er iets nieuws op kan. Onze felsplaten zijn er in drie matte kleuren, Nordic Night Black, Slate Grey en Metallic Dark Silver, met een glansgraad onder de 5, wat op een schuurdak in het landschap niet opvalt als nieuw en blinkend. Ze zijn koud vouwbaar tot -15 graden, wat betekent dat verwerking ook buiten het bouwseizoen om nog kan doorgaan als de planning dat vereist.
Wilt u weten of staal in uw specifieke situatie de logische keuze is, of dat zink hier toch beter past? Stuur ons de tekening of de maten van het dakvlak. Meedenken over de juiste oplossing voor uw schuur kost niets, en wij geven u een eerlijk antwoord ook als dat antwoord op zink uitkomt.