Klikzink
Wie een zwembadoverkapping van zonnepanelen wil voorzien, denkt eerst aan de bevestiging. Dat is begrijpelijk, want niemand wil gaten in een nieuw dak. Bij felsplaten is dat ook precies het onderdeel dat het snelst is opgelost. Het lastige deel zit ergens anders: in de lucht die onder dat dak hangt, en in de vraag of die lucht ooit bij de onderkant van de panelen kan komen.
We behandelen hier daarom niet alleen de montage, maar vooral de volgorde waarin dit werk moet lopen. Bij een gewoon woonhuis is zonnepanelen plaatsen een kwestie van bevestigingsmateriaal kiezen en aan de slag gaan. Bij een zwembadoverkapping bepaalt de binnenzijde van het dak of de montage aan de buitenzijde überhaupt zonder risico kan.
Felsplaten hebben een opstaande naad van 35 millimeter, de fels, die de platen onderling verbindt. Voor montage van zonnepanelen gebruiken we klemmen die om deze fels sluiten. Ze grijpen de plaat vast zonder hem te doorboren. Dat is geen extra service, het is de enige manier om een zwembaddak waterdicht te houden op de lange termijn. Elke schroef die door het plaatoppervlak gaat, is een potentieel lek boven een ruimte waar de lucht chloorhoudend, warm en vochtig is. Zo'n lek meldt zich daar niet als een druppel op de vloer, maar als een donkere vlek in de isolatie die je pas ziet als het al een tijd loopt.
De klemmen worden op de gewenste afstand langs de fels gezet, aansluitend op de rails waarop de panelen liggen. Omdat de platen op de millimeter geleverd worden, kan de plaatverdeling en daarmee de felspositie al bij de bestelling worden afgestemd op de rastermaat van de panelen. Dat voorkomt dat de monteur op het dak zelf nog moet puzzelen met de klemposities. Dat is bij een zwembadoverkapping praktischer dan bij een schuur, omdat het dakvlak vaak minder toegankelijk is en er, gezien de warmte en vochtigheid binnen, minder reden is om vaker dan nodig op het dak te lopen.
De plaat rekt en krimpt door temperatuurwisseling, en dat gebeurt met of zonder panelen erop. Doordat de klem om de fels grijpt en niet aan het plaatvlak vastzit, kan de plaat onder de bevestiging door bewegen. Zink zet ongeveer twee keer zoveel uit als het verzinkte staal van de felsplaat, dus voor wie eerder met een zinken kap heeft gewerkt: hier is minder speling nodig om dezelfde bewegingsruimte te bieden. Bij een lange overkapping, zeg een baan van tien meter, loopt die uitzetting op tot een paar millimeter die de klemconstructie moet kunnen volgen zonder dat de panelen zelf mee gaan bewegen.
Het zwembad zelf is de bron van het probleem. Verwarmd water verdampt, die damp trekt omhoog, en in een overkapping komt die vochtige, chloorhoudende lucht rechtstreeks tegen de onderkant van het dak. Bij een woonhuis is de belasting van binnenuit vergelijkbaar met een normale leefruimte. Bij een zwembadoverkapping is het dakvlak vrijwel continu blootgesteld aan een vochtbelasting die een gewone woning nooit haalt, en dat chloor tast metaal aan als het de kans krijgt.
De dampremmer aan de binnenzijde van de dakopbouw moet die lucht tegenhouden voordat ze de isolatie en de onderkant van de felsplaat bereikt. Waar dat bij een woonhuis vaak een kwestie van standaard detaillering is, moet het hier kloppen tot in de aansluitingen bij doorvoeren, dakranden en de plek waar het dakvlak overgaat in een gevel. Eén gemiste naad in de dampremmer, en de vochtige lucht zoekt zijn weg naar de koudste plek onder het dak. Dat is precies waar zich condensatie vormt, en condensatie tegen staal dat ook nog chloor bij zich draagt, is een slechte combinatie.
Dit raakt direct aan de zonnepanelen, en niet alleen omdat een lekkage vervelend is voor de bekabeling. Panelen die vlak op het dak liggen, verminderen de ventilatie van het dakvlak eronder. Bij een gewoon dak is dat een beperkt nadeel: iets minder afkoeling, iets minder rendement bij hitte. Bij een zwembadoverkapping komt daar de vochtdruk van binnenuit bovenop. Minder ventilatie aan de buitenzijde betekent dat eventuele restvocht, of vocht dat via een kleine gebrekkige detaillering toch naar buiten weet te komen, minder snel weg kan drogen. Daarom is het raadzaam om bij de plaatsing van panelen op deze overkapping een luchtspouw tussen paneel en dakvlak aan te houden, en om de ventilatieopeningen van de dakconstructie niet dicht te leggen met bekabeling of montagerails.
Bij nieuwbouw van een zwembadoverkapping met zonnepanelen op het programma, loopt het werk andersom dan veel opdrachtgevers verwachten. Eerst wordt de dampremmer en de ventilatie van de dakopbouw vastgelegd, met de wetenschap dat er straks panelen op komen die de natuurlijke afkoeling van het dakvlak beperken. Pas daarna wordt de felsplaat gelegd, met de felsposities al afgestemd op de rastermaat van de panelen. Ten slotte komen de klemmen en de rails.
Bij een bestaande overkapping waar achteraf panelen bijkomen, is de volgorde net zo belangrijk, maar dan in omgekeerde richting: eerst nagaan of de dampremmer en ventilatie aan de binnenzijde in orde zijn, vóórdat er iets op het dak wordt bevestigd. Een dak dat tot nu toe zonder klachten heeft gefunctioneerd, kan prima zijn dampremmer op orde hebben. Maar een dak dat af en toe wat vocht in de kapconstructie liet zien, wordt met panelen erop niet beter, eerder slechter, omdat de ventilatie afneemt op het moment dat de vochtbelasting van binnenuit ongewijzigd blijft.
Er zijn overkappingen waar zonnepanelen op felsplaten geen goede combinatie zijn. Een dakvlak met een geringe helling, net boven de zes graden waarbij felsplaten nog toepasbaar zijn, biedt weinig natuurlijke afwatering onder de panelen. Combineer dat met beperkte ventilatie door de vorm van de kap, en het vocht van binnenuit krijgt onvoldoende kans om weg te drogen. In dat geval is het verstandiger om eerst de ventilatie van het dak te verbeteren, of de plaatsing van panelen te beperken tot het deel van het dakvlak met de gunstigste helling en oriëntatie, dan om over het hele vlak panelen te leggen omdat het technisch net kan.
Ook bij een overkapping waar de dampremmer al langer twijfelachtig functioneert, adviseren we om niet meteen zonnepanelen te plaatsen. Eerst de onderliggende vochthuishouding op orde brengen, dan pas de belasting van bovenaf toevoegen. Andersom werken lost niets op en maakt een eventueel probleem alleen moeilijker te vinden, omdat het achter de panelen verscholen ligt.
Heeft u een bestaande zwembadoverkapping waar zonnepanelen bij moeten, of een nieuwbouwplan waarin beide vanaf het begin worden meegenomen? Wij denken kosteloos mee op basis van een tekening of een foto van de huidige dakopbouw, en geven aan waar de felsindeling het beste op de rastermaat van de panelen kan worden afgestemd. Voor de vraag of de dampremmer en ventilatie geschikt zijn voor de extra belasting van panelen, is een korte inspectie ter plaatse meestal de snelste weg naar een concreet antwoord.