Klikzink
Een zwembadoverkapping die tussen de bomen staat, krijgt twee dingen over zich heen die een vrijstaand exemplaar in het open veld niet kent. Blad dat in de goot blijft liggen en op het dakvlak zelf terechtkomt, en een noordkant die door de schaduw van het geboomte langer nat blijft dan de rest van het dak. Dat is reëel, en het is ook precies waar het bij dit gebouw stopt met het belangrijkste probleem te zijn. Want onder die kap zit warme, vochtige, chloorhoudende lucht, en die lucht duwt van binnen tegen het dak aan op een manier die niets met de bomen te maken heeft. Wie zich blindstaart op blad en mos, mist waar bij een zwembadoverkapping het echte werk zit.
We leggen daarom eerst uit wat de bomen wel en niet veranderen aan de keuze voor het dakvlak, en daarna waarom de dampremmer en de ventilatie de vraag zijn die er bij dit gebouw echt toe doet.
Blad dat op een dakvlak blijft liggen, houdt vocht vast onder de laag heen. Bij felsplaten is dat vooral een aandachtspunt bij de detaillering: een dakvlak met voldoende helling en goed doorgetrokken kilgoten voert water en blad samen af, terwijl een te vlak dak of een slecht gedimensioneerde goot het blad juist laat liggen tot het gaat rotten. Felsplaten zijn toepasbaar vanaf zes graden dakhelling, en bij een overkapping tussen de bomen is dat minimum ook echt een minimum: kies waar mogelijk voor iets meer helling dan het absolute uitgangspunt, juist omdat er meer op het dak terechtkomt dan alleen regenwater. Dat is een ontwerpkeuze die je vooraf maakt, niet iets wat je met het materiaal zelf oplost.
Mos op het noorden is een ander verhaal. Mos heeft organisch materiaal en vocht nodig om te hechten, en op een glad, mat gecoat stalen vlak met een glansgraad onder de 5 heeft het weinig grip. Wat er op zink of op oudere gecoate platen weleens aanslaat, is meestal een dun laagje algen of een vervuiling die met blad wordt aangevoerd en op een schaduwrijke, langzaam drogende plek blijft zitten. Dat is een kwestie van periodiek schoonmaken, niet van een ander materiaal kiezen. Het felsprofiel zelf, de haaks opstaande rand van 35 mm, verandert daar niets aan: die rand ligt boven het waterniveau en heeft met bladafvoer weinig te maken, hij zorgt vooral voor de blinde bevestiging onder de fels, zodat er geen schroefgaten in het vlak liggen waar vocht juist wel op kan blijven staan.
De conclusie uit dit deel is nuchter: de bomen vragen om een iets ruimere helling, een goot die niet dichtslibt, en onderhoud dat er rekening mee houdt dat er meer op het dak valt dan op een open plek. Ze vragen niet om een ander materiaal, een andere kleur of een andere opbouw dan bij een zwembadoverkapping die vrij in het veld staat.
Wat een zwembadoverkapping wél fundamenteel anders maakt dan bijvoorbeeld een berging of een carport met hetzelfde dak, is de lucht die er onder hangt. Zwembadwater verdampt, en die damp is warm, vochtig en draagt chloorverbindingen mee. Die lucht komt onderin de constructie tegen het dakvlak aan, en als de dampremmer daar niet op berekend is, condenseert die damp aan de binnenzijde van de plaat of, erger, in de isolatie. Vocht dat daar vastloopt, drogen er vaak jarenlang niet meer uit omdat de kap juist bedoeld is om vocht binnen te houden voor het bad en tegelijk buiten te houden voor de constructie.
Hier zit het verschil met een gewone bijgebouwoverkapping niet in wat er buiten op het dak valt, maar in wat er van binnenuit tegen het dak wordt gedrukt. Een zwembadoverkapping tussen de bomen heeft daarbij nog een specifiek nadeel: de beschutte, minder winderige ligging tussen het geboomte zorgt voor minder natuurlijke ventilatie rond de kap dan op een open, winderige plek. Waar een vrijstaande overkapping soms nog wat vocht via kier en spleet kwijtraakt door de wind die er overheen strijkt, blijft die afvoer bij een beschutte ligging grotendeels achterwege. De ventilatie moet het dus zelf doen, met roosters, spouwventilatie of mechanische afzuiging, en dat ontwerp staat los van het dakmateriaal maar bepaalt wel of het dakmateriaal het houdt.
Felsplaten zelf zijn voor deze belasting geen probleem. Het Sendzimir verzinkte staal is aan beide zijden met 275 gram zink per vierkante meter beschermd en daarna afgewerkt met een organische coating van 50 micrometer, wat de plaat een dichte, chemisch weinig reactieve buitenkant geeft. Aan de binnenzijde, tegen de isolatie of de dampremmer aan, is de plaat wat betreft het materiaal zelf niet het kwetsbare onderdeel. Het kwetsbare onderdeel is de opbouw erachter: de dampremmer, de aansluitingen daarvan op doorvoeren en randen, en de ventilatiespouw die vocht dat er toch doorheen komt weer moet kunnen afvoeren voordat het bij de onderzijde van de plaat condenseert.
Dat betekent dat de keuze voor felsplaten bij een zwembadoverkapping tussen de bomen niet wordt bepaald door de bomen, maar door hoe zorgvuldig de dampremmer en de ventilatie zijn uitgevoerd. Een dak dat daar goed op is doordacht, presteert tussen de bomen niet anders dan in het open veld, afgezien van het bladprobleem dat we hierboven al benoemd hebben. Een dak waar de dampremmer slecht is aangesloten, gaat mis, of het nu tussen de bomen staat of niet, en de schaduw van het geboomte versnelt dat probleem alleen in zoverre dat het dakvlak aan de buitenzijde langzamer opwarmt en droogt, waardoor een eventueel condensatieprobleem aan de binnenzijde minder snel zichtbaar wordt gecompenseerd door verdamping naar buiten.
Er is één situatie waarin de ligging tussen de bomen de keuze voor het type dak rechtstreeks raakt, en dat is bij overhangende takken die rechtstreeks op het dakvlak of in de kilgoot vallen. Grote takken die bij storm kunnen afbreken, vormen een risico voor elk dakmateriaal, en felsplaten van 0,55 mm plaatdikte zijn tegen een fikse tak evenmin bestand als een pannendak dat tegen zo'n klap aan moet. Als de bomen zo dicht bij de overkapping staan dat takval een reëel scenario is, ligt de oplossing niet in het dakmateriaal maar in snoeien, of in het heroverwegen van de plek van de overkapping. Dat is dan ook het enige punt waarop wij zouden zeggen: hier is het geen vraag van welk dak, maar van welke plek.
Buiten dat scenario is de conclusie dat felsplaten op een zwembadoverkapping tussen de bomen een even geschikte keuze zijn als op een vrijstaande overkapping, mits de opbouw aan de binnenzijde is afgestemd op de vochtige, chloorhoudende lucht die onder de kap hangt. De platen zijn leverbaar op maat tot op de millimeter, van 450 tot 8000 millimeter, in drie matte kleuren, en blind bevestigd zodat er geen schroefkoppen in het vlak liggen waar vocht of vervuiling zich kan verzamelen.
Wilt u weten of de dampremmer en ventilatie in uw ontwerp aansluiten op deze belasting, of heeft u een tekening waarop wij de maatvoering en de detaillering rond de bestaande begroeiing willen bekijken? Stuur ons de tekening; meedenken daarover kost niets.