Klikzink
Een schilddak heeft geen nokken die naar een gevel doorlopen, maar vier schuine vlakken die allemaal naar elkaar toe lopen. Dat geeft een rustig aanzicht, en juist daarom kiezen opdrachtgevers dit vaak voor een zwembadoverkapping die in een tuin of park staat. Maar de vorm die van buiten rustig oogt, is van binnen en tijdens de uitvoering het minst eenvoudige dakvlak dat wij op dit gebouwtype tegenkomen. Er zijn vier hoekkepers, vier vlakken die allemaal een andere baanindeling nodig hebben, en boven een zwembad ook nog een binnenklimaat dat het dak van onderaf onder druk zet. Wie dit dak alleen als optelsom van vier losse schilden ziet, mist het punt.
Bij een zadeldak legt u de banen simpel evenwijdig aan de goot, van links naar rechts, en de nok is de enige plek waar iets moet gebeuren. Bij een schilddak begint dat al bij het bepalen van de looprichting per vlak. Elk van de vier schilden heeft zijn eigen breedte en zijn eigen top, en de platen lopen van de goot naar de hoekkeper of naar de top toe. Omdat felsplaten in werkende breedtes van 475 mm worden gelegd en op de millimeter leverbaar zijn tot 8000 mm, kunt u voor elk vlak apart uitrekenen hoeveel banen er nodig zijn en hoe breed de laatste baan aan de rand wordt. Dat is geen bijzaak: een dakdekker die op de bouwplaats pas gaat passen, komt bij een schilddak vaker uit op een smal reststrookje tegen de keper aan dan bij een zadeldak. Wij denken dat liever van tevoren op tekening uit, zodat de laatste baan aan weerszijden van een vlak ongeveer even breed is en er geen half plaatje tegen de hoek eindigt. Dat meedenken op tekening kost niets en scheelt op de bouwplaats een hoop gepuzzel.
De vier hoekkepers zijn de plek waar het meeste vakmanschap nodig is. Aan een hoekkeper komen twee vlakken onder een schuine hoek samen, en de platen van beide vlakken moeten daar op maat versneden en afgewerkt worden zonder dat er een naad ontstaat waar water kan binnendringen. Bij een zadeldak heeft u twee van dat soort hoeken, hier vier, en de hoek waaronder de vlakken samenkomen is bij een schilddak vaak net iets anders dan bij een klassiek zadeldak omdat de topvorm en de verhouding tussen de vlakken per ontwerp verschillen. Dat is precies waar we vaker zien dat het misgaat: een dakdekker die de kepermal van het vorige project hergebruikt, terwijl de hoek van dit dak een paar graden afwijkt. Bij een zwembadoverkapping, waar de kap vaak vrij laag en goed zichtbaar is vanaf het terras, valt zo'n verkeerd passende hoekkeper meteen op.
Vier vlakken vragen ook vier keer aandacht voor de windrichting. Boven een buitenbad staat vaak meer wind dan boven een gesloten gebouw, en bij vier schuine vlakken is er altijd wel een kant die de overheersende windrichting recht in het gezicht krijgt. Dat is geen reden om van materiaal te wisselen, maar wel een reden om bij de bevestiging niet overal dezelfde klemafstand aan te houden. Op het meest windbelaste vlak wilt u vaker een klem onder de fels dan op het luwe vlak aan de andere kant van het dak.
Bij een schilddak loopt de goot rondom het hele gebouw door, in plaats van aan twee kopse einden zoals bij een zadeldak. Dat betekent dat de druppelrand en de aansluiting van de felsplaat op de goot op alle vier de zijden dezelfde zorg vragen, en dat er nergens een gevel is die als kopgevel een andere aansluiting nodig heeft. Dat is de eenvoud van dit dak: geen aparte gevelaansluiting, wel vier keer dezelfde goot- en druppelranddetaillering.
De top van een schilddak is meestal een klein vlak of een punt, afhankelijk van de verhouding tussen de vier schilden. Bij een vierkante plattegrond komen alle vier de vlakken samen in één punt, en dat punt is de plek waar vier hoekkepers en vier baaneinden tegelijk samenkomen. Dat is minder een kwestie van platen zagen en meer een kwestie van volgorde: welke plaat wordt als eerste afgewerkt, en welke platen sluiten daar tegenaan. Bij een rechthoekige plattegrond ontstaat er in plaats van een punt een korte nok tussen de twee toppen, en dan heeft u naast de vier hoekkepers ook nog een nokafwerking nodig, zij het een korte. Beide varianten zijn te maken, maar de aannemer die dit voor het eerst doet, onderschat vaak hoeveel maatwerk er in die ene top of korte nok samenkomt.
Het materiaal van de felsplaat zelf is niet het onderdeel dat bij een zwembadoverkapping de doorslag geeft. Sendzimir verzinkt staal met een coating van 50 micrometer is tegen chloordamp niet anders bestand dan tegen normale buitenlucht, en de coating zit aan de buitenzijde, waar het weer op inwerkt. Het echte vraagstuk zit aan de binnenzijde. Een zwembad produceert binnen warme, vochtige, licht chloorhoudende lucht, en die lucht wil naar boven, de kapconstructie in. Kruipt die lucht door de isolatie tot tegen de onderkant van de felsplaat, dan condenseert daar vocht, en dat vocht tast op de langere termijn de plaat van binnenuit aan, ver voordat de buitenzijde daar iets van laat merken.
Bij een schilddak is dat risico niet groter dan bij een zadeldak, maar de uitvoering ervan wel lastiger, juist door de vier hoekkepers. Een dampremmer moet naadloos aansluiten, en bij vier vlakken die onder een hoek samenkomen zijn er vier keer zoveel aansluitingen en overlappen als bij een eenvoudig zadeldak. Elke hoekkeper is een plek waar de dampremmer om een hoek heen moet, en juist daar zien we in de praktijk vaker een gaatje, een te korte overlap of een naad die niet is dichtgeplakt. Eén zwakke plek in de dampremming is voor de hele kap genoeg: de lucht zoekt de weg van de minste weerstand, en bij een schilddak zijn er simpelweg meer plekken waar die weg gevonden kan worden.
Ventilatie is het andere deel van dezelfde opgave. Onder de felsplaat moet lucht kunnen circuleren zodat vocht dat er toch doorheen komt, weer weg kan. Bij een schilddak met vier vlakken moet die ventilatie op elk vlak apart doorlopen, van de goot tot de top, en bij de hoekkepers loopt de ventilatieruimte van twee vlakken tegen elkaar aan. Wordt daar niet goed over nagedacht, dan ontstaat er een dood hoekje net onder de keper waar geen luchtstroom komt, en dat is precies de plek waar we bij oudere zwembadoverkappingen soms roestvorming aan de onderzijde van de plaat aantreffen, terwijl de rest van het dak nog in orde is.
Een schilddak is een mooie vorm voor een zwembadoverkapping die vrijstaat in een tuin en van alle kanten zichtbaar is, maar het is niet de vorm om voor te kiezen als de begroting weinig ruimte laat voor precisiewerk. Met vier hoekkepers en een topafwerking vraagt dit dak meer rekenwerk vooraf en meer zorgvuldigheid tijdens de montage dan een zadeldak of een lessenaarsdak, en dat werk kost tijd, ook al verandert het materiaal zelf niet. Is de kap smal en langwerpig, dan levert een zadeldak vaak een eenvoudiger en beter beheersbaar resultaat op, met twee in plaats van vier hoeken om op te letten.
Overweegt u een schilddak voor uw zwembadoverkapping, dan helpt het om de plattegrond en de gewenste dakhelling naar ons op te sturen. Wij rekenen de baanindeling per vlak door, wijzen aan waar de hoekkepers extra aandacht vragen en denken mee over de dampremmer en ventilatie, zodat dat op tekening al klopt voordat er een plaat gelegd wordt.