Klikzink
Bij een villa met een groot, goed zichtbaar dakvlak krijgen wij regelmatig de vraag of de bestaande dakpannen kunnen blijven liggen en de felsplaten er gewoon overheen kunnen. Technisch is dat in een aantal gevallen mogelijk, maar bij een villa spelen een paar dingen die bij een doorsnee woonhuis minder zwaar wegen. De schaal van het dakvlak en het feit dat het vanaf de weg of de oprit in zijn geheel te overzien is, maken dat keuzes die bij een rijtjeswoning een uitvoeringsdetail zijn, hier ineens een ontwerpkeuze worden.
Over bestaande dakpannen heen werken betekent dat er een nieuwe, vlakke ondergrond op de bestaande pannen komt waarop de felsplaten kunnen worden bevestigd. Dat kan alleen als de pannen zelf nog vlak en stabiel liggen, de dakconstructie de extra opbouw kan dragen, en er voldoende ruimte overblijft bij aansluitingen zoals de nok, de gootlijn en eventuele dakkapellen. Bij een villa met een oud, verzakt pannendak is dat vlak liggen vaak al een probleem: juist bij grotere, oudere villa's zien we regelmatig dat de gordingen op sommige plekken doorgezakt zijn, of dat er in de loop der jaren pannen zijn vervangen door een net iets andere maat. Dat is bij dakpannen zelf nauwelijks zichtbaar, maar onder een strak stalen vlak van felsplaten komt elke onvlakheid direct terug als een golving in het licht. Bij een groot dakvlak dat in zijn geheel te zien is, valt zo'n golving veel harder op dan bij een klein dakschildje boven een garage.
Een tweede punt dat bij een villa zwaarder telt, is de opbouwhoogte. Om over bestaande pannen heen een vlak te maken waar de felsplaten op bevestigd kunnen worden, is een panlatten- of regelwerkconstructie nodig die het profiel van de pannen opvangt. Die opbouw kost hoogte, meestal een aantal centimeters, en dat heeft gevolgen op meer plekken dan alleen op het dakvlak zelf. Bij een villa met dakkapellen, dakramen of een aansluiting op een lager gelegen aanbouw kan die extra hoogte betekenen dat kozijnen, loodslabben en overgangen opnieuw bekeken moeten worden. Wat bij een eenvoudig zadeldak zonder onderbrekingen geen enkel probleem geeft, wordt bij een villa met een grillige kap, erkers en meerdere dakvlakken al snel een reeks kleine aanpassingen die vooraf in de tekening moeten staan, niet pas op de steiger.
De goot is het onderdeel waar dit het meest concreet wordt. Als het dakvlak door de opbouw een paar centimeter hoger komt te liggen, verschuift de waterval ten opzichte van de bestaande goot. Bij een klein dak is dat te corrigeren met een iets andere gootbeugel. Bij een villa met een lange, zichtbare gootlijn langs de voorgevel is een verschoven waterlijn direct zichtbaar vanaf de straat, en dat is nu precies het soort detail waar bij dit gebouwtype vooraf naar gekeken moet worden. Wij nemen dit standaard mee in het voortraject: wat gebeurt er met de goot als het dakvlak met vier of vijf centimeter omhoog komt, en is de bestaande gootconstructie daar zonder aanpassing tegen bestand.
Bij een gewoon woonhuis is de manier waarop de felsplaten over het dak verdeeld worden meestal een kwestie van efficiëntie: de dakdekker kiest een indeling die het minste restmateriaal en de minste naden oplevert, en dat is prima, omdat niemand het dak van dichtbij of van een afstand als geheel beoordeelt. Bij een villa met een groot dakvlak dat in zijn geheel vanaf de weg te zien is, ligt dat anders. De banen lopen daar over de volledige lengte van het dakvlak of een groot deel daarvan, en de plaatsing van de felsen, de symmetrie ten opzichte van de nok of een dakkapel, en de aansluiting op de gevelranden worden onderdeel van hoe het dak overkomt.
Omdat onze platen op de millimeter leverbaar zijn van 450 tot 8000 millimeter, kunnen wij de baanbreedte afstemmen op de werkelijke maat van het dakvlak in plaats van een standaardmaat te gebruiken die toevallig past. Bij een villa met bijvoorbeeld een symmetrische voorgevel en een middenrisaliet werken wij de indeling daarom uit als tekening, niet als iets dat de monteur ter plekke invult. Loopt de fels precies in het hart van de nok, of net ernaast? Is de laatste baan aan de rand een volle breedte of een restmaat? Bij een klein dak valt dat soort verschillen niet op. Bij een villa waar het dak vanaf de straat of de tuin in zijn geheel wordt gezien, is dit het verschil tussen een dak dat rustig en doordacht overkomt en een dak waar je, zonder precies te kunnen benoemen waarom, het gevoel houdt dat er iets scheef zit. Wij denken hierin mee op basis van de tekening, en dat kost niets.
Overklikken over bestaande dakpannen is niet altijd het juiste antwoord, ook niet als het technisch mogelijk zou zijn. Als de onderconstructie zelf al gebreken heeft, bijvoorbeeld houtrot in de gordingen of een dakbeschot dat vocht heeft doorgelaten, dan lost een nieuwe laag daarboven dat probleem niet op, en verbergt het juist het zicht daarop voor de komende jaren. In die situatie raden wij aan om eerst de oude dakbedekking te verwijderen en de onderconstructie te beoordelen, ook al is dat een grotere ingreep. Ook als er tegelijk isolatie toegevoegd moet worden, is overklikken vaak niet de handigste route: isoleren vraagt meestal om het verwijderen van de bestaande pannen, omdat de isolatie dan aan de binnenzijde van de nieuwe dakopbouw komt in plaats van als extra laag boven een al bestaand pannendak.
Een ander scenario waarin wij afraden om over de pannen heen te werken, is wanneer de dakhelling zelf al aan de ondergrens ligt. Onze felsplaten zijn toepasbaar vanaf zes graden, maar de extra opbouwhoogte van een overklikconstructie kan bij een flauwe helling de detaillering bij aansluitingen lastiger maken dan bij een dak dat helemaal wordt opnieuw opgebouwd. En bij een villa waar de baanindeling als ontwerpkeuze telt, zoals hierboven beschreven, kan een bestaande, ongelijkmatige pannenondergrond die keuzevrijheid juist beperken: als het dakvlak door de oude constructie net niet helemaal recht en vlak is, wordt het moeilijker om de felsen precies daar te laten vallen waar ze het dak in balans brengen.
Of overklikken op uw villa kan, en of dat de opbouwhoogte, de goot en de baanindeling in balans houdt, hangt af van de bestaande dakconstructie en van hoe het dakvlak vanaf de weg wordt gezien. Stuur ons een foto van het dak en, als u die heeft, een tekening of maatvoering, dan bekijken wij vrijblijvend wat er in uw situatie mogelijk is en waar we in de baanindeling rekening mee moeten houden.