Klikzink
Een mansardedak heeft twee hellingen boven elkaar: een steil onderstuk en een flauwer bovenstuk, met een duidelijke knik waar ze samenkomen. Op een tiny house is die knik vaak de reden waarom mensen voor dit dakvlak kiezen: het levert binnen meer stahoogte op dan een simpel zadeldak, zonder dat de nok hoger komt te liggen. Voor de felsplaten betekent die knik wel dat u het dak niet als één vlak kunt behandelen. Het is in feite twee daken die netjes op elkaar moeten aansluiten, en dat aansluitpunt is waar de meeste discussie ontstaat.
Op een groot dak valt een verkeerde baanbreedte weg in de totale lengte. Op een tiny house, waar het onderstuk van de mansarde vaak niet meer dan een paar meter breed is, ziet u direct of de indeling klopt. Bij een werkende breedte van 475 millimeter telt elke baan mee, en een restbaan van tien centimeter langs de dakrand valt op een klein vlak veel meer op dan op een loods. Wij leveren de platen op maat, op de millimeter, en juist bij een mansardedak is het de moeite waard om vooraf de breedte van beide vlakken op tekening te zetten en de banen zo te verdelen dat de restbanen aan weerszijden ongeveer gelijk zijn, of wegvallen onder een daktrim. Een symmetrische indeling rond het midden van de voorgevel oogt rustiger dan wanneer de laatste baan toevallig ergens tegen een dakraam eindigt.
De knik zelf is de tweede vraag in de indeling. Loopt een baan door over de knik heen, van onderdak naar bovendak in één stuk, of knipt u de plaat op de kniklijn? Bij een flauwe knik, waar het hellingsverschil beperkt is, kan de plaat in één stuk overgezet worden; het materiaal is op de fels koud vouwbaar tot -15 graden en heeft dus enige speling om de knik te volgen zonder te breken. Bij een scherpe knik, waarbij de helling van het onderstuk aanzienlijk steiler is dan die van het bovenstuk, raden wij aan de platen op de knik te onderbreken en daar een aparte overgangsdetail te maken. Doorbuigen op die plek geeft op termijn een golving in het vlak die u vanaf de grond ziet, vooral bij de donkere kleuren waar laagstaand licht elke onvlakheid benadrukt.
De knik is het punt waar water van het bovenvlak versnelt en op het onderstuk terechtkomt, precies op de plek waar een fels of een overlap zit. Dat vraagt een eigen oplossing, geen kopie van een gewone nokdetail. Gangbaar is een gebogen of geknikte overgangsplaat die het water van het bovenvlak opvangt en over de fels van het onderstuk heen leidt, met voldoende overlap om opwaaiend water bij storm buiten te houden. Bij een tiny house die weleens over de weg gaat, is dit detail extra gevoelig: trilling tijdens transport kan een los aangesloten overgangsstuk op termijn laten werken. Wij adviseren dit stuk mechanisch te bevestigen op de onderconstructie, niet alleen te laten steunen op de platen zelf.
De randen van een mansardedak op een tiny house zijn ook talrijker dan op een zadeldak: u heeft de daklijst onderaan het onderstuk, de knikrand, de nok boven, en meestal twee of vier korte zijkanten omdat een mansardedak vaak rondom loopt. Elke rand is een plek waar een baan begint of eindigt en waar een klem, een eindkap of een daktrim nodig is. Op een klein dakvlak is de verhouding tussen randlengte en dakoppervlak ongunstig: er is relatief veel rand per vierkante meter dak. Dat betekent meer afwerkstukken per vierkante meter dan bij een groot dak, en dus meer plekken waar een verkeerde maatvoering zichtbaar wordt. Neem daarom de tijd om de daklijst, de knik en de nok apart in te tekenen voordat u de platen bestelt; een paar centimeter scheelt bij dit formaat dak sneller een hele baan dan u zou denken.
Bij een tiny house is gewicht geen bijzaak. Als het geheel op een trailer moet blijven passen binnen het toegestane totaalgewicht, telt elke kilo op het dak mee, en het dak zit het hoogst op de constructie waar gewicht het meest doorwerkt op de rijeigenschappen. Felsplaten wegen ongeveer 5 kilo per vierkante meter, wat voor een mansardedak met zijn extra oppervlak door de twee hellingen en de knik toch meetelt. Een mansardedak heeft namelijk meer dakoppervlak dan een zadeldak op hetzelfde grondvlak, simpelweg omdat er meer vlak in past door de knik. Reken dus niet met het grondoppervlak van het huis, maar met de werkelijke oppervlakte van beide dakvlakken samen, inclusief de overlap bij de knik.
In de praktijk is dit gewicht meestal geen probleem vergeleken met keramische pannen, die aanzienlijk zwaarder zijn, maar het scheelt wel met sommige lichte alternatieven die soms voor tiny houses worden aangeprezen. Wie op het randje van het toegestane gewicht zit, doet er goed aan de dakconstructie, de isolatie en het dakbeschot in dezelfde optelsom mee te nemen, niet alleen de platen.
Een mansardedak met felsplaten is geen dak dat u er even bij doet. De knik vraagt een detail dat op maat gemaakt moet worden, niet een standaardstuk uit een assortiment. Als het onderstuk van de mansarde erg kort is, korter dan een halve baanbreedte, wordt de baanindeling daar al snel een compromis met veel restmateriaal, en is de vraag gerechtvaardigd of een enkelvoudig hellend dak of een zadeldak niet praktischer is voor dat specifieke ontwerp. Ook bij een mansardedak met een zeer scherpe knik, waarbij het bovenvlak nagenoeg vlak ligt, verschuift het probleem naar de vraag of die geringe helling nog voldoende afwatering geeft; wij werken met felsplaten vanaf zes graden dakhelling, en onder die grens is dit dakvlak los van de knik al een discussie op zich.
Wilt u een mansardedak op een tiny house met felsplaten uitwerken, dan kijken wij graag mee op uw tekening naar de baanindeling, het knikdetail en de plaatsing van de randafwerkingen. Dat meedenken kost niets, en juist bij dit dakvlak is het de moeite waard om dat te doen voordat er materiaal bestelt wordt.