Klikzink
Een mansardedak op een bedrijfsloods is een ander verhaal dan een gewoon zadeldak. Het onderscheidt zich door de knik: het onderste vlak staat steil, vaak boven de zes graden die wij als ondergrens hanteren voor felsplaten, en het bovenste vlak loopt veel vlakker af, soms bijna horizontaal. Op die plek waar beide vlakken samenkomen, verandert er iets in de manier waarop water, wind en uitzetting zich gedragen. Wie daar geen rekening mee houdt, merkt dat meestal pas na een paar jaar, als er lekkage ontstaat precies op de knik of iets erboven.
Bij een gewoon hellend dak loopt een felsplaat van goot tot nok in één rechte baan. Op een mansardedak kan dat niet. De knik onderbreekt het vlak, en dat betekent dat u op die plek een overgang moet maken tussen twee dakvlakken met een andere hoek. Die overgang is niet zomaar een knik in het materiaal: de plaat zelf buigt daar niet automatisch mee, en als u de platen toch doorlegt over de knik heen, ontstaat er spanning op de fels en een risico op een oneffen lijn die op termijn los kan komen.
In de praktijk betekent dit dat de platen op het onderste vlak en op het bovenste vlak apart worden ingedeeld, met een eigen kop- en aansluitdetail op de knik. Daar komt een overgangsprofiel, dat het water van het bovenste vlak opvangt en gecontroleerd naar het onderste vlak leidt, zonder dat het onder de platen van het onderste vlak kan komen. Dat overgangsprofiel moet aansluiten op de fels van de platen aan beide zijden, en dat vraagt een tekening vooraf. Wij denken daarin mee, en dat kost niets, juist omdat een verkeerd ingeschat detail op de knik later niet meer te herstellen is zonder platen te vervangen.
Een ander punt op de knik is de ventilatie. Bij een mansardedak is de ruimte onder het bovenste, vlakkere deel vaak beperkt in hoogte, en juist daar moet lucht kunnen circuleren om condensvorming tegen te gaan. Dat is geen kwestie van de felsplaten zelf, maar van de opbouw daaronder. Toch is het relevant voor de knik, omdat de ventilatieopeningen meestal net onder of net boven die lijn worden gepland, en de plaat moet daar ruimte voor laten zonder dat de belijning van de knik lelijk onderbroken wordt.
Bedrijfsloodsen hebben vaak lange, ononderbroken dakvlakken, en bij een mansardedak geldt dat zeker voor het onderste, steile deel. Onze platen zijn leverbaar op maat tot 8000 millimeter, en dat is precies bedoeld voor dit soort situaties: één plaat van goot tot knik, zonder lasnaad in de lengte. Dat is winst, want elke naad is een plek waar water zich kan verzamelen en waar een detail nodig is dat niet vanzelf waterdicht is.
Maar een lange plaat zet ook meer uit. Staal zet ongeveer half zo veel uit als zink, wat meevalt, maar bij een baan van bijvoorbeeld twaalf meter is die uitzetting toch een aantal millimeters die ergens moeten kunnen. Dat wordt opgevangen doordat de klemmen onder de fels de plaat niet vastzetten, maar laten bewegen: de plaat ligt als het ware los in zijn eigen fels, en kan in de lengte een beetje kruipen zonder dat er spanning ontstaat op de bevestiging. Bij een loods met een dakvlak van meer dan tien meter is het daarom belangrijk dat de klemmen op de juiste afstand en met de juiste ruimte gemonteerd worden, en dat de kopschotten aan de randen van de plaat de ruimte geven die nodig is. Wordt dat te strak uitgevoerd, dan zoekt het materiaal zijn eigen weg, en dat zie je terug als een golving in het vlak of, in het slechtste geval, als een fels die openscheurt bij een temperatuurwisseling.
Op het bovenste, vlakkere deel van een mansardedak is de baanlengte meestal korter, simpelweg omdat het vlak zelf minder diep is. Daar is uitzetting minder een probleem, maar daar speelt wel de afwatering. Bij een helling die richting de zes graden gaat, is de afvoer van water traag, en elke oneffenheid of elke overlap die niet goed aansluit, kan daar tot stilstaand water leiden. Dat is een andere reden om dat bovenste vlak als een apart onderdeel te beschouwen bij het ontwerp, met een eigen controle op de minimale helling over de hele lengte van de plaat.
Bij een mansardedak op een loods lopen de randen vaak door in meerdere richtingen: er is een goot onderaan het steile vlak, een nok of vlak bovenaan het bovenste deel, en bij hoekpanden vaak ook een kilgoot waar twee dakvlakken van de loods samenkomen. Elk van die randen vraagt een eigen aansluiting, en bij een mansardedak komt daar de complicatie bij dat de goot aan de voet van het steile vlak een grotere waterlast te verduren krijgt dan bij een enkelvoudig hellend dak, omdat het water van een relatief groot bovenvlak via de knik versneld naar die goot stroomt.
Dat betekent in de praktijk dat de gootconstructie en de aansluiting van de onderste plaatrand ruim gedimensioneerd moeten zijn, en dat de overlap van de plaat in de goot voldoende diep moet zijn om piekbelasting bij zware regen op te vangen. Bij een loods die wij enkele jaren geleden hebben beleverd, was dit precies het punt waarop het oorspronkelijke ontwerp werd aangepast: de goot was berekend op een normaal zadeldak, terwijl het mansardeprofiel een grotere afvoer per strekkende meter goot met zich meebrengt. Een aanpassing op tekening, vóór productie, voorkwam dat de goot achteraf vervangen moest worden.
De meeste problemen op een mansardedak met felsplaten ontstaan niet door het materiaal, maar door een detail dat op papier klopte voor een gewoon dak, en zonder aanpassing is overgenomen voor de knik. Een overgangsprofiel dat niet is afgestemd op de twee hellingshoeken, een baanindeling die de knik negeert en platen laat doorbuigen waar dat niet kan, of een klemmenpatroon dat te strak is voor de baanlengte: dat zijn de drie punten waar het in de praktijk fout gaat.
Er is ook een situatie waarin felsplaten niet de aangewezen keuze zijn voor een mansardedak: als het bovenste vlak zo vlak wordt dat de helling structureel onder de zes graden komt. Dan is geen enkele felsplaat, hoe goed gedetailleerd ook, voldoende om het water blijvend af te voeren, en moet er gekeken worden naar een andere dakopbouw voor dat deel, eventueel in combinatie met felsplaten op het steile deel van het dak.
Heeft u een tekening van het mansardedak van uw loods, compleet met de hellingshoeken van beide vlakken en de lengte van de dakvlakken? Stuur die aan ons door. Wij kijken mee naar de baanindeling, het detail op de knik en de dimensionering van de goot, en dat kost u niets voordat er een bestelling ligt.