Klikzink
Een schuur die los in het veld staat, of hoog op een erf zonder bomen of andere bebouwing eromheen, krijgt een ander soort belasting op het dak dan een schuur die tegen een schuur, huis of haag aan staat. Dat heeft weinig te maken met de grootte van het gebouw en alles met de plek. De afmetingen van de kap zijn vaak klein, de constructie is licht en er is geen verwarming, maar de wind trekt zich daar niets van aan. Juist bij vrijstaande, hoge bijgebouwen is de windzuiging op het dakvlak en vooral op de randen en hoeken groter dan bij een vergelijkbare schuur die in de luwte van een ander gebouw staat.
Dit is een belangrijk onderscheid met het gebouwtype zelf. Twee schuren met identieke afmetingen, dezelfde kapvorm en dezelfde platen kunnen een andere klemafstand nodig hebben, puur omdat de ene vrij in het veld staat en de andere tegen de achterkant van een boerderij is gebouwd. Wij kunnen dus niet zeggen dat een schuur van een bepaalde maat standaard een bepaalde klemafstand krijgt. Dat hangt af van hoe het gebouw in het landschap staat, hoe hoog het is ten opzichte van de omgeving, en aan welke kant de overheersende windrichting het hardst aangrijpt.
De felsplaten worden blind bevestigd met klemmen die onder de fels verscholen liggen. Hoe dichter deze klemmen bij elkaar staan, hoe meer weerstand het dakvlak kan opnemen. Bij een schuur die windluw staat, is een ruimere klemafstand meestal voldoende. Bij een vrijstaande schuur die hoog op het erf staat, zonder afschermende beplanting of bebouwing, ligt de opgave anders. De klemafstand wordt dan kleiner, vaak juist bij de randen van het dak, de nokken en de hoeken, waar de wind het dakvlak het hardst optilt. Dat is geen kwestie van een dikkere plaat of een zwaardere constructie: de plaat blijft dezelfde 0,55 mm staal, de klemmen doen het werk.
Een praktijkvoorbeeld maakt dit concreet. Een schuur van acht bij zes meter, met een zadeldak van twintig graden, kan in een besloten achtertuin met een ruimere klemafstand toe dan diezelfde schuur op een open erf naast een weiland. Het verschil zit niet in het gebouw, maar in wat de wind ermee kan doen zodra hij vrij spel heeft over het dakvlak. Wij bepalen deze afstand aan de hand van de hoogte van het gebouw, de omgeving en de vorm van het dak, niet aan de hand van een vaste regel die voor elke schuur hetzelfde is.
Dit betekent ook dat een aannemer die op basis van een eerder project een klemafstand aanhoudt, daar niet zomaar van uit kan gaan bij een nieuwe locatie. Wat op de ene plek volstaat, is op de andere plek te ruim gekozen. Bij twijfel is het beter om de situatie op tekening te laten meekijken dan de afstand van een vergelijkbaar dak elders over te nemen.
Het is goed om te weten wat windbelasting juist niet beïnvloedt. De opbouw van de plaat, de dikte van het staal, de coating en de manier van bevestigen blijven gelijk, of de schuur nu vrij in de wind staat of niet. Ook de keuze voor bevestiging op hout of op staal verandert niet door de windsituatie; die keuze volgt uit het type dakbeschot, niet uit de ligging. En een kleine schuur zonder verwarming stelt op het punt van isolatie en vochthuishouding geen andere eisen, ook niet als hij hoog en vrij staat. De wind raakt de bevestiging, niet de opbouw van de plaat zelf.
Het is dus niet zo dat een vrijstaande schuur een heel ander dak nodig heeft dan een schuur die beschut staat. Het gaat om één specifiek onderdeel van de uitvoering, de klemafstand, dat wordt aangepast aan de omstandigheden. De rest van de constructie, van felsprofiel tot kleurkeuze, blijft ongewijzigd.
Er zijn situaties waarin de vrije ligging van een schuur weinig tot geen invloed heeft op de uiteindelijke klemafstand. Een schuur die weliswaar vrij staat, maar laag blijft, met een nokhoogte van bijvoorbeeld twee meter, en een compact dakvlak heeft, ondervindt aanzienlijk minder windzuiging dan een hoge schuur met een groot, overstekend dakvlak. Ook een schuur met een steile kapvorm, waarbij de wind minder grip krijgt op het platte vlak, vraagt vaak niet om een aangepaste klemafstand ten opzichte van de standaardsituatie. In die gevallen is de vrije ligging in de wind een factor die wij meenemen in de berekening, maar die niet automatisch tot een kleinere afstand leidt.
Het is dus niet vanzelfsprekend dat elke vrijstaande schuur een verzwaarde uitvoering nodig heeft. De hoogte, de vorm van het dak en de mate van beschutting door bijvoorbeeld een naastgelegen schuurmuur of een rij bomen op enige afstand spelen allemaal een rol. Een schuur die vrij staat maar in de luwte van een grotere loods ligt, kan alsnog met een gangbare klemafstand uitgevoerd worden.
Bijgebouwen staan zelden op zichzelf. Vaak is de wens dat de schuur qua kleur en profiel aansluit bij het huis of de loods waar hij bij hoort, ook als de technische eisen aan het bijgebouw zelf licht zijn. Dat speelt bij een vrijstaande, hoge schuur net zo goed als bij een schuur die dicht tegen het hoofdgebouw aan staat: de keuze voor Nordic Night Black, Slate Grey of Metallic Dark Silver wordt bepaald door wat er al staat, niet door de windbelasting. De klemafstand is een kwestie van bevestiging; de kleur en het felsbeeld zijn een kwestie van aansluiting bij de rest van het erf.
Dit is meteen ook waar de twee vraagstukken uit elkaar lopen. De windbelasting bepaalt hoe de plaat wordt vastgezet, onzichtbaar onder de fels. Het beeld, de kleur en de richting van de banen, bepalen hoe de schuur naast het hoofdgebouw oogt. Een aannemer die alleen naar de constructieve kant kijkt, mist het punt dat de eigenaar meestal het belangrijkst vindt: dat het bijgebouw eruitziet als een verkleinde, logische voortzetting van het huis of de loods ernaast.
Omdat de klemafstand per locatie verschilt, vragen wij bij een vrijstaande, hoge schuur altijd naar de hoogte van het gebouw, de vorm van het dak en de mate van beschutting in de omgeving. Op basis daarvan werken wij de klemafstand uit op tekening, zodat de aannemer op de bouwplaats weet waar hij aan toe is. Dat meedenken op tekening kost niets en voorkomt dat er achteraf een afstand wordt aangehouden die voor de ene schuur wel volstond, maar voor de andere te ruim is.
Wilt u weten wat dit voor uw schuur of bijgebouw betekent, dan kunt u de situatie aan ons voorleggen: de hoogte, de kapvorm en een indruk van hoe vrij het gebouw in de wind staat. Wij rekenen dan uit welke klemafstand daarbij past, en welke kleur en plaatbreedte aansluiten bij het hoofdgebouw waar de schuur bij hoort.