Klikzink
Een schuur die alleen staat, ver van andere gebouwen en met een nok die boven de omgeving uitsteekt, vangt meer wind dan een schuur die in een rij staat of tegen een ander gebouw aan leunt. Dat is geen kwestie van gevoel maar van luchtstroming: bij een vrijstaand gebouw kan de wind van alle kanten aangrijpen, en aan de randen en hoeken van het dak ontstaat onderdruk die aan de plaat trekt. Bij een schuur die half beschut ligt door een naburige loods of een houtwal, valt een deel van die belasting weg. Voor de klemafstand van de felsplaten maakt dat verschil: hoe hoger de windbelasting, hoe dichter de klemmen onder de fels op elkaar moeten staan, vooral in de randstroken en bij de hoeken van het dak. Dat wordt per gebouw berekend, niet aangenomen op basis van hoe de vorige schuur was uitgevoerd.
Wij horen vaak dat men denkt dat een groter dakvlak automatisch een zwaardere uitvoering nodig heeft. Dat is maar half waar. De hoogte van de schuur en de mate waarin die vrij in het veld staat, wegen zwaarder dan het aantal vierkante meters. Een lage, brede schuur die vrijstaat op open terrein kan een grotere klemdichtheid nodig hebben dan een hoge schuur die tussen twee andere gebouwen ingeklemd zit. Wie alleen naar de oppervlakte van het dak kijkt, rekent dus met de verkeerde maat.
De klemafstand volgt uit een paar factoren samen: de hoogte van de nok, de afstand tot omliggende bebouwing of beplanting, de vorm van het dak en de plek op het dakvlak. Bij de rand en de hoek van een dak is de onderdruk altijd hoger dan in het midden, dat geldt voor elke schuur. Maar bij een vrijstaande schuur op hoogte is dat verschil groter, en loopt de zwaardere zone verder het dakvlak op. Concreet betekent dit dat de klemmen bij de eerste en laatste paar banen langs de rand dichter bijeen komen te staan, en dat die zone bij een blootgesteld gebouw breder is dan bij een beschutte schuur van vergelijkbare afmeting. Dat is een rekenkwestie, wij maken die berekening op basis van de locatie en de vorm van het gebouw, niet op basis van een vaste regel per type schuur.
Er is één situatie waarin dit weinig verschil maakt: bij kleine bijgebouwen met een beperkte dakhoogte, pakweg tot de hoogte van een gewone berging, is de windbelasting meestal zo laag dat de standaard klemafstand ruim voldoet, vrijstaand of niet. Het is bij de grotere, hogere schuurdaken dat de ligging van het gebouw echt gaat meetellen in de uitvoering.
Bij een schuur die in gebruik is, ligt er een tweede probleem naast de wind: wanneer mag het dak eraf. Een boerenschuur staat zelden leeg. Er ligt oogst in, er staat vee onder, of de schuur wordt gebruikt om materiaal droog te houden tussen twee campagnes door. Het dak eraf halen en het nieuwe dak erop leggen moet dus passen in een venster waarin het gebouw even gemist kan worden, of waarin het open liggen van het dak geen schade aanricht aan wat erin staat.
Dat venster is meestal kort. Tussen het einde van de oogst en het moment dat er weer vee naar binnen moet, of tussen twee teeltseizoenen door, is er vaak een paar weken lucht. Wij leveren de felsplaten op maat en op de millimeter, zodat er op de bouwplaats niet meer gezaagd of aangepast moet worden dan nodig. Dat scheelt tijd op het dak, en tijd is precies wat er weinig is in zo'n venster. Een dakvlak dat in de fabriek al op de juiste lengte is gewalst, ligt sneller dicht dan een dakvlak waarvan de banen ter plekke op maat gemaakt moeten worden.
De volgorde van werken telt hier net zo zwaar als de snelheid. Bij een schuur die in delen leeg te maken is, kan het dak in vlakken worden aangepakt: het ene deel dicht terwijl het andere nog open ligt onder zeil. Bij een schuur die als geheel gebruikt wordt, zal de aannemer vaak in één ononderbroken periode het hele dak willen vervangen, en dan is elke dag die de planken op de wal liggen te wachten een dag verloren tijd in een venster dat al smal is.
Bij oudere schuurdaken ligt er vaak nog een asbesthoudende dakplaat onder wat er nu op zit, of is de bestaande dakbedekking zelf asbesthoudend. Dat verandert de volgorde van het hele traject, los van de felsplaten zelf. De sanering moet eerst gebeuren door een erkend saneringsbedrijf, met de bijbehorende afzetting en meldingen, voordat er nieuw materiaal op het dak gaat. Dat is geen stap die wij als plaatfabrikant uitvoeren of kunnen versnellen; het bepaalt wel wanneer de felsplaten geleverd moeten zijn. Een saneringsdatum die verschuift, verschuift de leverdatum mee, en omgekeerd is het weinig zinvol om platen op maat te laten walsen als de saneringsplanning nog niet vaststaat.
Voor een schuur die in bedrijf blijft, komt dit samen met het venster waarin het gebouw gemist kan worden. De sanering zelf kost dagen, het dichtleggen van het nieuwe dak nog eens een aantal dagen, en die twee periodes vallen niet altijd samen te persen in dezelfde korte periode dat het vee eruit is. Wie dit vooraf niet meeneemt in de planning, ontdekt het pas als de sanering al gepland staat en het venster voor het vee al vastligt.
Omdat de klemdichtheid per gebouw verschilt en de levertijd meetelt in een kort venster, is het praktisch om de maatvoering en de berekening van de windbelasting vroeg in het traject te laten doen, ruim voordat de sanering gepland wordt. Wij denken op tekening mee zonder daar kosten voor te rekenen, en dat werkt het best als de tekening er is voordat de knip in de agenda al vastligt. Zo is bekend welke platen er nodig zijn, in welke lengte en met welke klemafstand, op het moment dat het dak daadwerkelijk open kan.
Wilt u weten wat dit voor uw schuur betekent, stuur ons een tekening of een foto van de situatie met de afmetingen en de ligging van het gebouw. Wij rekenen na wat de klemafstand voor uw dak wordt en denken mee over de planning rond sanering en levering.