Klikzink
Een schuur of bijgebouw wordt zelden verwarmd en vaak ook niet gebruikt zoals een woning. Toch krijgen we regelmatig de vraag of er onder felsplaten condens kan ontstaan, en of er ventilatie nodig is. Het antwoord ligt anders dan bij een woonhuis, en dat is precies waarom we deze vraag apart behandelen. Bij een schuur speelt een ander soort vocht een rol, en de oplossing hoeft niet zo zwaar te zijn als bij een verwarmd gebouw.
Bij een verwarmde ruimte is het meestal binnenklimaat dat voor condens zorgt: warme, vochtige lucht van binnen die tegen een koude dakplaat aan komt en daar neerslaat. Bij een onverwarmde schuur is dat mechanisme veel minder aan de orde, simpelweg omdat er geen warmtebron is die vochtige lucht produceert en omhoog stuwt. Wat wel gebeurt, is dat de temperatuur van de plaat 's nachts flink daalt, onder het dauwpunt van de buitenlucht komt, en er condens ontstaat aan de onderkant van de plaat door afkoeling. Dat is een heel ander verschijnsel dan condens door bewoning, en het vraagt ook een andere aanpak.
Daarnaast speelt de vloer of bodem van de schuur een rol. Bij een schuur op aarde of een niet volledig afgedichte vloer trekt vocht uit de grond omhoog en verdampt dat binnen in de ruimte. Bij een berging naast een woning met dieren, gereedschap of een tuinset zien we vaak dat er weinig luchtcirculatie is: de deur gaat weinig open, er is geen raam dat op een kier kan, en de lucht binnen staat vrijwel stil. Dat is een derde bron: vocht dat wél binnenkomt maar niet weg kan.
Omdat een schuur klein en laag is, is de dakconstructie meestal simpel: een paar spanten of gordingen, een dakbeschot, en daarop de felsplaten. Er is doorgaans geen isolatie en geen dampremmende laag zoals bij een woning. Dat is niet erg, maar het betekent wel dat er geen buffer is die vocht kan opnemen en langzaam weer afgeven. Wat binnenkomt, moet er ook weer uit kunnen, anders blijft het hangen tussen het beschot en de plaat.
Bij een schuur van een paar vierkante meter, bijvoorbeeld een tuinhuis van twee bij drie meter, volstaat vaak een eenvoudige open nok of een paar kleine ventilatieroosters aan de gevel, laag en hoog, zodat er een beetje luchtstroming ontstaat zonder dat er een uitgebreid ventilatiesysteem nodig is. Dat is een andere schaal dan bij een hoofdgebouw, waar ventilatiekanalen en luchtdichtheid nauwkeurig worden berekend. Bij een klein bijgebouw is het voldoende als de lucht kan bewegen, niet dat die precies wordt gestuurd.
Er zijn situaties waarin we een schuur toch net iets zorgvuldiger bekijken. Een schuur waarin dieren staan, zoals kippen, een pony of konijnen, produceert vocht door de dieren zelf en door mest. Daar is meer luchtverversing nodig dan bij een lege berging, ook al is het gebouw net zo klein. Een tweede situatie is een schuur die dienst doet als werkplaats met een verbrandingskachel of een gebruikte auto die binnenkomt met natte banden en een warme motor: die combinatie van vocht en tijdelijke warmte kan wel degelijk voor condensvorming zorgen tegen de onderkant van de plaat.
Een derde situatie is een schuur die tegen een muur van het hoofdgebouw aan staat en waar de vochtige lucht uit de woning gedeeltelijk meelift, bijvoorbeeld via een gedeelde spouw of een niet goed afgesloten doorgang. In dat geval gedraagt het bijgebouw zich voor een deel als een verlengstuk van het verwarmde gebouw, en dan gelden strengere overwegingen dan bij een losstaande schuur in de tuin.
Felsplaten zijn van staal en nemen zelf geen vocht op, in tegenstelling tot bijvoorbeeld een houten dakbeschot. Dat is een voordeel: de plaat zelf rot niet en vervormt niet door vocht. Maar het betekent ook dat vocht dat tegen de onderkant van de plaat condenseert, daar blijft liggen totdat het verdampt of wegloopt, tenzij er een vorm van ventilatie is die de lucht daaronder laat bewegen. Bij een plat, dicht dakbeschot zonder enige luchtspouw kan dat condens zich verzamelen en op de langere termijn het hout van het beschot aantasten, ook al is de plaat zelf niets aan te merken.
De blinde bevestiging met klemmen onder de fels heeft hier geen directe invloed op: die zorgt voor een strak beeld zonder zichtbare schroeven, maar de ventilatie van de constructie eronder is een kwestie van de opbouw, niet van het bevestigingssysteem. Dat geldt voor elk gebouw waarop we felsplaten leveren, maar bij een schuur valt het extra op omdat er vaak geen extra laag isolatie of folie is die het probleem verdoezelt.
Een praktisch punt dat bij een schuur vaak meespeelt, is dat de eigenaar wil dat het bijgebouw in kleur en profiel aansluit bij het huis. Dat is met felsplaten goed te doen: dezelfde kleur, bijvoorbeeld Nordic Night Black of Slate Grey, en dezelfde platbreedte geven een rustig, samenhangend beeld tussen huis en schuur. Maar de technische opbouw daaronder hoeft niet identiek te zijn. Bij de woning is er misschien wel isolatie, een dampremmende laag en mechanische ventilatie; bij de schuur ernaast kan de opbouw veel eenvoudiger blijven, omdat de eisen aan comfort en luchtkwaliteit daar simpelweg lager liggen. Wie dat niet onderscheidt, betaalt soms voor een ventilatieoplossing die bij een onverwarmde berging niets toevoegt.
Een voorbeeld uit de praktijk: bij een houten schuur van vier bij vijf meter naast een woonhuis in Ede werd eerst gedacht aan een volledige geventileerde dakopbouw, zoals bij het hoofdgebouw. Bij navraag bleek de schuur alleen te worden gebruikt voor het opbergen van fietsen en tuingereedschap, zonder verwarming en zonder vee. Daar volstond een eenvoudige nokventilatie, gecombineerd met het feit dat de deur regelmatig open ging voor gebruik. Het beeld met felsplaten in dezelfde kleur als het huis bleef gehandhaafd, zonder dat de opbouw net zo zwaar werd uitgevoerd.
Als u een schuur of bijgebouw van felsplaten wilt voorzien, is het verstandig om eerst te kijken naar het gebruik: staat er iets in dat vocht produceert, komt er een warmtebron, en hoe vaak gaat de deur open. Op basis daarvan valt te bepalen of een eenvoudige ventilatievoorziening voldoende is of dat er meer aandacht nodig is. Wilt u dit voor uw eigen situatie laten doorrekenen of laten meedenken op tekening, dan kunt u contact met ons opnemen. Dat meedenken kost niets, en we geven u eerlijk aan wanneer een lichte oplossing volstaat en wanneer niet.