Klikzink
Een mantelzorgwoning staat er meestal met een tijdelijke vergunning. Na vijf, tien jaar gaat het gebouw weg, wordt het verplaatst naar een andere plek op het perceel, of gaat het als geheel naar een volgende bewoner. Dat verandert de vraag die u normaal bij een dak stelt. Het gaat niet alleen om wat het dak nu moet doen, maar ook om wat er met het dak gebeurt zodra de woning zelf gaat bewegen of verdwijnen. Bitumen en felsplaten reageren daar heel verschillend op, en dat verschil is groter dan bij een dak dat gewoon op zijn plek blijft liggen.
Bitumen wordt aan de ondergrond gekleefd of gebrand. Dat is precies waarom het bij een verplaatsbare opbouw lastig wordt. Zodra de woning op een dieplader moet, of zodra de opbouw in delen wordt gedemonteerd, gaat de bitumenlaag vaak mee kapot. De hitte bij het aanbrengen zorgt voor een goede hechting aan de plaat onder de dakbedekking, en die hechting is nu juist het probleem als u het dak ooit weer los wilt krijgen zonder het te vernielen. Bij een woning die na een paar jaar naar een andere plek op hetzelfde perceel verhuist, betekent dit meestal dat de bitumen laag opnieuw wordt aangebracht na verplaatsing, ook als de rest van de constructie nog in orde is.
Felsplaten liggen los onder de fels, vastgeklikt op klemmen die aan de onderconstructie zijn bevestigd. Er wordt niet gekleefd en niet gebrand. Dat maakt het dak in theorie beter te demonteren: de platen kunnen los, de klemmen kunnen los, en bij zorgvuldig werk blijft een deel van het materiaal herbruikbaar. In de praktijk hangt dat sterk af van hoe de opbouw is gebouwd. Is het dakvlak een aparte, op zichzelf staande module die met bouten op de wanden rust, dan is loskoppelen goed te doen. Is het dakbeschot doorgeschroefd met de wanden en de vloer tot één samenhangend geheel, dan is het dak net zo goed vast te zitten aan de rest als bij bitumen, en heeft het voordeel van de klikverbinding weinig zin.
Hier zit het eerste concrete verschil met een gewoon dak: bij een mantelzorgwoning is de vraag niet alleen hoe lang het dak meegaat, maar ook hoe het dak omgaat met een moment van breken en weer opbouwen. Een dakdekker die een bitumen dak beschadigt tijdens transport, herstelt dat met een nieuwe laag over de oude, of met een volledige vervanging van het beschadigde vak. Dat is werk dat op de bouwplaats kan, met een brander en een rol, en het kost een dag of minder voor een dak van deze omvang.
Beschadigde felsplaten zijn anders te repareren. Een deuk in een stalen plaat gaat er niet uit door er iets overheen te leggen; de plaat moet vervangen worden, en dat betekent dat de fels aan beide kanten open moet en de baan ernaast opnieuw wordt aangesloten. Voor een baan van 475 mm breed die van nok tot goot loopt, is dat een precieze klus, geen noodreparatie. Bij Klikzink kunnen platen op maat worden nageleverd, tot op de millimeter, maar dat is een bestelling met levertijd, niet iets wat de aannemer die dag nog oplost. Als een mantelzorgwoning met regelmaat verplaatst gaat worden, en de kans op transportschade dus telkens terugkomt, is dat een reëel nadeel van felsplaten dat u mag laten meewegen tegen de langere levensduur.
De tijdelijke vergunning brengt vaak ook druk op de planning: de opbouw moet snel klaar, soms omdat de zorgsituatie acuut is en de mantelzorger al bij de cliënt wil wonen. Bitumen kan snel gelegd worden door een ervaren ploeg, zeker op een plat of licht hellend dak, en is daarmee een dak dat in één dag dicht kan. Dat spreekt voor bitumen wanneer de opleverdatum vaststaat en er geen ruimte is voor uitloop door weer of levertijd.
Felsplaten worden op maat gewalst en dan aangevoerd; als de maten op tijd bekend zijn en de platen op voorraad of snel te walsen zijn, is de plaatsing zelf ook een zaak van uren, niet van dagen, omdat er niet gewacht hoeft te worden op verharding of droging zoals bij bitumen met bepaalde toplagen. Het knelpunt zit dan niet in het leggen, maar in de tijd tussen bestellen en leveren. Wie kort van tevoren pas weet welk dakvlak nodig is, of wie de maten pas op de bouwplaats definitief vaststelt, loopt met felsplaten eerder het risico dat de levering de planning bepaalt. Met bitumen is dat risico kleiner, omdat de rollen standaard beschikbaar zijn en op maat gesneden worden op het dak zelf.
Een mantelzorgwoning staat meestal dicht bij het hoofdhuis, op een kavel waar de bewoners en buren het dak dagelijks vanaf de begane grond zien, vaker dan bij een dak op grotere afstand. Bitumen heeft van bovenaf gezien een grove, korrelige textuur, ook in de matte, donkere varianten die inmiddels gangbaar zijn; van de begane grond af, bij een licht hellend dak, valt dat door het silhouet en de dakrand wel op als een ander soort oppervlak dan een pannendak of een stalen dak.
Felsplaten geven met hun rechte banen en opstaande felsen, in matte kleuren als Nordic Night Black, Slate Grey of Metallic Dark Silver, een strakker beeld dat meer aansluit bij de architectuur van een nieuwbouwwoning naast het hoofdhuis. Bij een mantelzorgwoning die zichtbaar bij het bestaande huis staat, kiezen opdrachtgevers dit aanzicht vaker, juist omdat de tijdelijke opbouw er niet uitziet als een tijdelijke opbouw. Dat is een esthetische overweging, geen technische, maar bij een gebouw dat naast het huis van de familie staat, wegen bewoners dat zwaarder mee dan bij een schuur achterin de tuin.
Bitumen is de logische keuze wanneer het dakvlak vrijwel vlak is, de vergunningstermijn kort en onzeker is, en verplaatsing van de opbouw naar verwachting niet gaat gebeuren. Ook bij complexe, kleine hoeken en doorvoeren, zoals rond een dakraam of een ventilatiekanaal, is bitumen sneller sluitend te maken dan een stalen plaat met felsen. Felsplaten verdienen de voorkeur wanneer er al bij de bouw rekening wordt gehouden met demontage als losse module, wanneer het dak een lichte helling heeft vanaf ongeveer zes graden, en wanneer het aanzicht vanaf de tuin of vanaf het hoofdhuis meetelt in de beslissing.
Wilt u de tekening van de mantelzorgwoning laten meekijken door iemand die de platen ook walst, dan kunt u die met ons delen. Meedenken over de maatvoering en de opbouw kost niets, en dan weet u vooraf of het dak in de geplande tijd dicht te krijgen is.