Klikzink
Bij nieuwbouw van een mantelzorgwoning ligt de indeling meestal nog niet vast op het moment dat wij worden gebeld. Er is een tekening, een plek in de tuin en een vergunning die vaak tijdelijk is. Dat is precies het verschil met de meeste andere aanvragen die bij ons binnenkomen: daar ligt een bestaand dak, met een bestaande maatvoering, en is de vraag wat erover of erop kan. Bij nieuwbouw is er nog niets. Dat is lastiger voor de aannemer die moet plannen, maar makkelijker voor ons, want we kunnen de platen laten aansluiten op het gebouw in plaats van andersom.
Bij een gewoon woonhuis wordt eerst gebouwd en dan pas het dakmateriaal besteld, vaak weken van tevoren, met wat marge voor tegenslag. Bij een mantelzorgwoning werkt dat zelden zo. De tijdelijke vergunning heeft een looptijd, de opbouw moet vaak verplaatsbaar of demontabel zijn, en de bewoner voor wie de woning bedoeld is, wacht. Bouwbedrijven die dit type woning vaker plaatsen, geven daarom liever de maten van de constructie op voordat die er staat, zodat de platen klaarliggen op het moment dat het dak gesloten moet worden. Wij walsen op maat, op de millimeter, van 450 tot 8000 millimeter, dus dat kan. Maar het betekent dat wij eerder in het proces zitten dan bij een renovatie: niet als laatste stap voor de oplevering, maar als een van de eerste bestellingen die de aannemer doet, samen met de kozijnen en de gevelbeplating.
Het voordeel daarvan is dat er niets hoeft te worden aangepast aan een bestaande situatie. Geen bestaande dakvoet die net iets anders ligt dan gedacht, geen bestaande gootlijn die de plaatbreedte dicteert. De maatvoering van het dak kan worden afgestemd op een werkende breedte van 475 millimeter, zodat er geen versneden randstroken overblijven en de fels overal even ver van de rand valt. Dat is bij nieuwbouw een kwestie van een paar centimeter verschuiven op de tekening; bij een bestaand gebouw moet je werken met wat er al staat.
De eis dat het dak in één dag dicht moet, hoort bij dit gebouwtype net zo goed als bij een dakvervanging, maar de reden is anders. Bij vervanging gaat het om een bewoond huis dat niet nat mag worden. Bij nieuwbouw van een mantelzorgwoning gaat het vaker om de planning van de bouwplaats: de volgende ploeg, installateur of stukadoor moet door, en een open dak houdt iedereen op. Omdat de klikfelsplaten blind bevestigd worden met klemmen onder de fels, gaat het leggen snel en zijn er geen doorlopende schroefgaten die later weer moeten worden afgedicht. Op een houten dakconstructie werkt dat met schroeven in het regelwerk, op een stalen constructie met zelfborende schroeven; in beide gevallen ligt de plaat dezelfde dag dicht, mits de ondergrond al staat.
Dat laatste is de zin waar het bij nieuwbouw op aankomt: de ondergrond moet er staan voordat de platen kunnen. Bij een bestaand dak is die stap al gezet, soms decennia geleden. Bij nieuwbouw van een mantelzorgwoning is de aannemer vaak nog bezig met de casco-afbouw op het moment dat de knoop over het dakmateriaal moet worden doorgehakt. Wie dan wacht tot de dakconstructie klaar is voordat de platen worden besteld, verliest tijd die de tijdelijke vergunning niet altijd heeft.
Een mantelzorgwoning die verplaatsbaar of demontabel moet zijn, is geen gewoon fundament met een gewoon dak erop. Vaak staat de opbouw op een stalen frame of op poeren, met het idee dat het geheel na een aantal jaar weer weg kan of naar een andere plek verhuist. Voor het dak betekent dit vooral dat de platen zelf niet het probleem zijn: ze zijn licht, ongeveer vijf kilo per vierkante meter, en de klemverbinding onder de fels is te demonteren zonder dat er schroefgaten in het dakvlak achterblijven die later weer dicht moeten. Bij een dak dat is vastgeschroefd door het plaatoppervlak heen, ligt dat anders; elke demontage laat gaten achter die opnieuw afgedicht moeten worden voor het dak weer mee kan naar een volgende locatie.
Waar de aandacht wel naar moet, is de aansluiting tussen dak en wand op de plek waar de opbouw straks los moet komen. Als de mantelzorgwoning is ontworpen om in delen te worden afgebroken, is het verstandig om dat te bespreken voordat de platen worden gelegd, zodat de randafwerking en de goot niet dwars over een scheidingslijn heen lopen die later moet worden losgemaakt. Dat is geen zwaar technisch punt, maar wel een detail dat je liever van tevoren regelt dan achteraf ontdekt.
Er zijn situaties waarin felsplaten voor een tijdelijke mantelzorgwoning niet de aangewezen oplossing zijn. Als de vergunning zo kort loopt dat de investering in een stalen dakbedekking met een coating die jarenlang meegaat, niet in verhouding staat tot de gebruiksduur, kan een eenvoudiger, goedkoper dakmateriaal logischer zijn. Ook als de opbouw zo licht en simpel is uitgevoerd dat de constructie geen stalen plaat met klemmen aankan, of als de dakhelling onder de zes graden ligt die wij als praktische ondergrens hanteren, past een ander systeem beter. En als de woning na een paar jaar toch niet verplaatst wordt maar blijft staan, verandert de afweging opnieuw: dan telt vooral hoe het dak op de lange termijn presteert, en is de tijdelijke vergunning eigenlijk niet meer het uitgangspunt.
Als de tekening van de mantelzorgwoning er is, ook als die nog wijzigt, kunt u de maatvoering van het dakvlak naar ons doorsturen. Wij kijken mee of de platen aansluiten op de constructie en op de planning van de bouw, en dat meedenken op tekening kost niets. Zo weet u voordat er één paal de grond in gaat, of het dak op de dag die u ervoor gepland heeft ook echt dicht kan.