Klikzink
Bij een mantelzorgwoning krijgen wij een andere vraag dan bij een gewone bijbouw of een schuur. De vraag is niet alleen hoe lang de plaat zelf meegaat, maar ook hoe lang die meegaat in een gebouw dat vaak met een tijdelijke vergunning staat en dat op een dag weer weg kan moeten, of verplaatst naar een andere plek op het perceel. Dat verandert wat u eigenlijk wilt weten. U wilt niet alleen een dak dat jaren meegaat, u wilt een dak dat meegaat met een gebouw dat misschien maar tien jaar op die plek staat, en dat daarna misschien blijft liggen, misschien verhuist, en misschien wordt afgevoerd.
De stalen ondergrond van een felsplaat is verzinkt aan beide zijden en heeft daarboven een coating van 50 micrometer. Die opbouw is bedacht voor gebouwen die op hun plek blijven staan en dertig jaar of langer meegaan. Bij een mantelzorgwoning is dat een andere tijdshorizon dan waarvoor het gebouw zelf ontworpen is, want een mantelzorgwoning wordt vaak neergezet voor de periode dat er zorg nodig is, en dat kan vijf jaar zijn of vijftien. De plaat zelf gaat in die periode niet merkbaar veranderen. Er komt geen roest doorheen, de kleur verschiet niet zichtbaar, en de fels van 35 mm die de banen aan elkaar klikt, blijft strak zitten. Als u een mantelzorgwoning na tien jaar verplaatst naar een ander deel van de tuin, of als de woning een tweede leven krijgt als atelier of hobbyruimte, is het dak in die zin geen zwakke schakel.
Wat wel verandert is de manier waarop het dak aan het gebouw vastzit, en dat is precies waar de tijdelijke opzet van een mantelzorgwoning meespeelt. Bij een vaste aanbouw draait alles om de vraag hoe het dak er over dertig jaar bij staat. Bij een mantelzorgwoning draait het net zo goed om de vraag of het dak een verplaatsing overleeft zonder dat u het opnieuw moet aanleggen. Felsplaten worden blind bevestigd met klemmen onder de fels, zonder zichtbare schroeven door het plaatoppervlak. Dat is prettig bij een gewoon dak omdat er geen doorboringen zijn die kunnen gaan lekken. Bij een verplaatsbare opbouw is het ook prettig omdat de platen als geheel van de ondergrond kunnen als het gebouw uit elkaar gaat voor transport, zonder dat elke plaat gaten heeft van schroeven die eruit moesten. Een aannemer die ons belt over een demontabele mantelzorgwoning vraagt daarom niet alleen naar de levensduur van het materiaal, maar ook naar hoe het dak loskomt zonder beschadiging, en dat is een andere vraag dan bij een dak dat nooit meer van zijn plek komt.
Een mantelzorgwoning staat vaak op een tijdelijke vergunning, gekoppeld aan de zorgsituatie. Zodra die situatie verandert, moet het bouwwerk soms binnen een bepaalde termijn weg, of wordt het omgezet naar een andere bestemming. Dat maakt de vraag hoe lang het dak meegaat net iets anders dan bij een woonhuis. U wilt geen dak dat na vijf jaar aan vervanging toe is, want dan heeft u voor een tijdelijk gebouw een blijvend probleem gemaakt. Maar u wilt ook niet onnodig investeren in een opbouw die is gemaakt om nooit meer aangeraakt te worden, als de kans reëel is dat het hele bouwwerk over een paar jaar verplaatst of afgebroken wordt. Wij zien in de praktijk dat felsplaten hier goed passen, juist omdat de plaat zelf weinig onderhoud vraagt in de jaren dat de vergunning loopt, en omdat de bevestiging met klemmen het mogelijk maakt om de opbouw later te demonteren zonder dat het dak eerst grondig hersteld moet worden.
Bij een mantelzorgwoning is er vaak weinig tijd tussen de beslissing om te bouwen en het moment dat er daadwerkelijk zorg nodig is. Dat betekent dat het dak vaak in één dag dicht moet, zonder dat er nog weken gewacht kan worden op maatwerk dat niet past. Felsplaten worden op maat gewalst en op de millimeter geleverd, van 450 tot 8000 millimeter, wat betekent dat de platen aansluiten op de exacte afmeting van het dakvlak zonder dat er op de bouwplaats nog aangepast moet worden. Voor de levensduur van het dak is dat niet rechtstreeks van belang, maar voor de manier waarop het dak tot stand komt wel: hoe minder er op de bouwplaats gepast en versneden hoeft te worden, hoe minder kans op een verbinding die niet helemaal goed sluit en die op termijn tot een probleem kan leiden. Bij een gebouw dat maar één dag heeft om dicht te komen, is die voorspelbaarheid onderdeel van de levensduur, ook al staat dat niet op het etiket van de plaat.
Een aannemer belde ons voor een mantelzorgwoning die op een tijdelijke vergunning van tien jaar stond, met de afspraak dat de opbouw na die periode verplaatst zou worden naar een plek verder in de tuin, om plaats te maken voor een garage. Hij wilde weten of het dak die verplaatsing zou overleven, en of hij daarna weer een dicht dak zou hebben zonder alles opnieuw te moeten aanleggen. Wij hebben toen niet beloofd dat dit zonder enige aanpassing zou gaan, want bij demontage van een compleet gebouw is er altijd kans op beschadiging tijdens het transport zelf, en dat heeft niets met de plaat te maken maar met hijswerk en weersomstandigheden. Wat we wel konden zeggen is dat de platen zelf, los van het gebouw, niet slijten in die periode, en dat de blinde bevestiging het makkelijker maakt om ze te verwijderen zonder het materiaal blijvend te beschadigen.
Als een mantelzorgwoning van meet af aan bedoeld is om na een paar jaar gesloopt te worden, zonder dat er hergebruik of verplaatsing gepland is, dan is de vraag hoe lang het dak meegaat minder relevant en kan een eenvoudigere, goedkopere dakbedekking soms meer voor de hand liggen. Ook als het bouwwerk helemaal niet demontabel is opgezet, maar gewoon een vaste aanbouw is die toevallig de bestemming mantelzorgwoning heeft, verschuift het gesprek terug naar wat er bij een gewone aanbouw speelt, en dan is dit niet de invalshoek die verder helpt. Deze pagina gaat over de combinatie van een tijdelijke vergunning, een verplaatsbare opzet en de eis dat het dak snel dicht moet, en die combinatie komt niet bij elke mantelzorgwoning voor.
Als uw mantelzorgwoning een tijdelijke vergunning heeft, of als de opbouw op enig moment verplaatst of gedemonteerd moet kunnen worden, is het goed om dat bij de start van het ontwerp al te noemen. Wij denken kosteloos mee op tekening over de maatvoering en de bevestiging, zodat het dak past bij de manier waarop het gebouw gebruikt gaat worden, nu en over tien jaar.