Klikzink
Wij krijgen deze vraag bijna dagelijks, en het eerlijke antwoord is dat er geen enkel getal is dat voor elk dak of elke gevel klopt. Wat we wel kunnen doen is uitleggen wat er in de tijd gebeurt met het materiaal, wat er verandert en wat niet, en waar de verschillen tussen gebouwen vandaan komen. Dat geeft u een realistischer beeld dan een jaartal dat we u zouden kunnen noemen zonder de situatie te kennen.
Felsplaten zijn gemaakt van verzinkt staal met een coating erop. Die twee lagen bepalen samen hoe lang de plaat meegaat, en beide lagen slijten niet volgens een vast schema maar volgens de omstandigheden waarin ze hangen. Een plat vlak dat weinig hemelwater snel kan afvoeren, veroudert anders dan een steil dakvlak waar water en vuil er in een paar tellen weer af zijn. Een gevel aan de kust krijgt meer zout binnen dan een gevel op de Veluwe. Een dak boven een zwembad of een stal met veel ammoniak in de lucht staat onder een andere belasting dan een dak boven een woonkamer. Daarom is de eerste vraag die wij stellen nooit "hoe lang moet het meegaan" maar "waar hangt het, en wat komt er overheen".
De buitenste laag van de plaat is een organische coating van vijftig micrometer, bij ons GreenCoat Pural BT. Die laag zorgt voor de kleur en de matte uitstraling, en beschermt de zinklaag daaronder tegen uv-straling en vocht. In de eerste jaren verandert er aan die coating vrijwel niets zichtbaars. Na verloop van tijd, en dat verschilt sterk per ligging en oriëntatie, kan de glans nog iets verder afnemen dan de matte afwerking die de plaat al heeft, en kan de kleur heel geleidelijk iets lichter ogen op de zonzijde dan op de noordkant van hetzelfde gebouw. Dat is een oppervlakkig proces. Het is geen teken dat de plaat achteruitgaat in sterkte, het is de coating die zijn werk doet door de onderliggende laag te beschermen. Wij zien dit verschil vaak het duidelijkst bij gebouwen met een dakvlak en een gevelvlak in dezelfde kleur: na een aantal jaar kan het dak iets anders ogen dan de gevel, simpelweg omdat het dak meer zon en regen te verduren krijgt.
Onder die coating zit de zinklaag, aangebracht volgens het Sendzimir-proces, 275 gram per vierkante meter aan beide zijden van de plaat. Deze laag is de tweede verdedigingslinie. Zolang de coating intact is, wordt de zinklaag nauwelijks aangesproken. Pas op het moment dat de coating ergens beschadigd raakt, bijvoorbeeld door een verkeerd geplaatste ladder, een vallende tak, of een montagefout waarbij een schroef of klem de plaat beschadigt, komt de zinklaag op die plek blootgesteld te liggen. Zink corrodeert dan wel, maar veel langzamer dan onbeschermd staal, en vaak vormt zich een dun beschermend laagje zinkoxide dat de verdere aantasting vertraagt. Dat is precies waarom wij aanraden beschadigingen niet te laten liggen: hoe eerder een beschadigde plek wordt behandeld, hoe minder kans de onderliggende laag krijgt om verder aangetast te raken.
De vorm en de bevestiging van het dak of de gevel veranderen in de praktijk niet, en dat is misschien wel het belangrijkste om te weten. De felsverbinding, de haakse opstand van 35 millimeter waarmee de banen in elkaar grijpen, is een mechanische verbinding die niet afhankelijk is van kit, lijm of een laag die kan verouderen. Er zitten geen zichtbare schroeven in het vlak die kunnen gaan lekken, want de platen zijn blind bevestigd met klemmen onder de fels. Bij montage op hout of op staal zit er uiteraard wel bevestiging met schroeven, maar die zit onder de platen en is niet blootgesteld aan weer en wind op de manier waarop het oppervlak van de plaat dat wel is. Wij zien in de praktijk dat een dak dat goed is gelegd, na twintig jaar in elkaar hangt zoals het gelegd is: geen loszittende naden, geen opgetilde randen, geen kieren die zijn ontstaan door het uitzetten en krimpen van het materiaal. Staal zet namelijk relatief weinig uit in vergelijking met bijvoorbeeld zink, ongeveer de helft, en de platen zijn zo ontworpen dat die beweging wordt opgevangen zonder dat de verbinding onder spanning komt.
Stel een schuurdak, veertig graden helling, op de zuidkant volledig in de zon, kleur Slate Grey. Na een aantal jaar zien we op zulke daken vaak dat de kleur op het zuidelijk vlak net iets anders aanvoelt dan op het noordelijk vlak, zonder dat er ergens roest, lekkage of vervorming optreedt. Vergelijk dat met een plat gelegen dakkapel op hetzelfde erf, waar bladeren blijven liggen in een hoek en het water minder snel wegloopt: daar zien we soms wat eerder vervuiling en een enkele keer een beginnende aantasting op de plek waar het vuil is blijven liggen. Beide platen zijn identiek van herkomst, dezelfde coating, dezelfde zinklaag, maar de omgeving waarin ze functioneren maakt het verschil in wat u er na verloop van tijd van terugziet.
De dakhelling, de ondergrond, de ventilatie achter de plaat, de aanwezigheid van bomen, de nabijheid van zee of industrie, en de manier waarop het dak is aangesloten op de rest van het gebouw spelen allemaal een rol in hoe de plaat zich in de tijd gedraagt. Dat is ook precies waarom we op onze andere pagina's per situatie ingaan: bij een nieuwbouwproject speelt iets anders dan bij het vervangen van een bestaand dak, en de vereiste dakhelling of ondergrond bepaalt mee wat u op langere termijn kunt verwachten. Wilt u weten wat er specifiek voor uw dakhelling of uw ondergrond geldt, dan vindt u dat op de betreffende pagina's in onze kennisbank.
Als u een concreet gebouw voor ogen heeft, helpt het ons om te weten waar het staat, hoe het dak of de gevel is opgebouwd, en wat er in de buurt gebeurt dat van invloed kan zijn, zoals bomen, water, vee of industrie. Op basis daarvan kunnen wij meedenken over de kleur, de plaatdikte en de bevestiging die bij die situatie past. Een tekening insturen en laten beoordelen kost u niets, en dat geeft u een concreter beeld dan wij hier op deze pagina kunnen geven.