Klikzink
Bij een boerenschuur stelt u de levensduurvraag anders dan bij een woonhuis. Het dak van een woning wordt met rust gelaten zodra het erop ligt. Het dak van een schuur niet. Er wordt overheen gereden met een shovel om de kap in te laden, er staat een ventilator op geschroefd, er hangt weleens een hijsblok aan een gording, en tussen het aardappelrooien en het voeren van het vee door moet de klus geregeld zijn. De vraag hoe lang felsplaten meegaan is dus niet alleen een vraag over het materiaal, maar ook over wat er dagelijks op en onder dat dak gebeurt.
De coating op onze felsplaten is een matte laag van 50 micrometer op verzinkt staal. Die laag verkleurt niet merkbaar en er komt geen krijtvorming op zoals bij goedkopere coatings. Wat u er in jaar één op ziet, in Nordic Night Black, Slate Grey of Metallic Dark Silver, is nagenoeg wat u er in jaar twintig op ziet. Dat is geen belofte over levensduur, dat is een eigenschap van het materiaal zelf: de coating is er niet om mooi te blijven staan voor de foto, maar om het onderliggende zink te beschermen tegen weer en mest-ammoniak in de stal, en dat doet hij passief, zonder dat er iets aan verandert.
De fels zelf, de opstaande naad van 35 millimeter waarmee de platen aan elkaar klikken, verandert evenmin. Er zit geen kit in, geen rubber, geen afdichting die kan uitdrogen of scheuren. Een fels is een mechanische verbinding van staal op staal. Zolang de plaat niet vervormt, blijft de fels dicht. Dat is anders dan bij een dak met overlappende pannen of met bitumen banen met naden die na verloop van jaren opnieuw dichtgestreken moeten worden.
Waar bij een woonhuis de belasting op het dak vooral van boven komt, wind en regen, komt bij een schuur een deel van de belasting van binnenuit en van de zijkant. Denk aan een ladder die tegen de gevel wordt gezet om de goot schoon te maken, een hooibaal die tegen de gevelbeplating aan komt te staan, of een deur die te hard tegen het felswerk aanslaat. Dat zijn geen problemen van het materiaal zelf, dat zijn beschadigingen door gebruik, en die zijn bij elk gevelmateriaal een risico. Het verschil met bijvoorbeeld een damwandplaat met zichtbare schroeven is dat een deuk in felswerk zelden een lekkageprobleem wordt, omdat de waterafvoer over de fels loopt en niet door het schroefgat. Bij een plaat met doorgeschroefde bevestiging is een beschadigde schroefverbinding sneller een lek.
Een ander punt waar boerenschuren specifiek gevoelig voor zijn is de onderconstructie, niet het dakvlak zelf. Oude schuren hebben vaak houten gordingen die in de loop van decennia zijn gaan doorbuigen, of stalen spanten die roestpunten hebben opgelopen. Felsplaten zijn licht, ongeveer 5 kilo per vierkante meter, dus ze belasten een verzakte of verroeste constructie niet extra. Maar als de ondergrond zelf niet meer recht of stevig genoeg is, helpt geen enkel dakmateriaal daar iets aan. Bij een schuur die al wat jaren meegaat is het dus zinvol om niet alleen naar het dakmateriaal te kijken, maar ook naar wat erop bevestigd wordt.
Bij een boerenschuur is de vraag hoe lang het meegaat vaak minder belangrijk dan de vraag of het op tijd klaar is. Een dak dat eraf moet tussen de oogst en het weer binnenzetten van het vee door, geeft een venster van een paar weken, niet meer. Dat is een andere planningsopgave dan bij een woonhuis, waar een paar dagen uitloop zelden een probleem is. Omdat wij platen op maat leveren, tot op de millimeter en tot 8000 millimeter lengte, kan een schuurdak vaak in banen worden gelegd die in één stuk van goot tot nok lopen, zonder dwarsnaad. Dat scheelt op de bouwplaats geen weken, maar wel dagen, en bij een krappe planning tellen dagen.
De platen zijn koud vouwbaar tot -15 graden, wat betekent dat een aannemer niet hoeft te wachten op een warme periode om ze te verwerken. Voor een klus die tussen twee bedrijfsmomenten door moet, is dat meer waard dan het op het eerste gezicht lijkt: het weer bepaalt dan niet of de klus door kan gaan.
Bij veel schuren van voor de jaren negentig ligt er nog een asbesthoudende golfplaat onder het nieuwe dakbeeld, of is die er recent pas af gehaald. Dat traject, saneren en daarna herbouwen, hebben we op een andere pagina uitgewerkt, maar voor de levensduurvraag is één ding relevant: als de sanering en de nieuwe dakbedekking in één doorlopend traject gebeuren, ligt er meteen een dak dat niet meer hoeft te wachten op een volgende ronde. Voor de boer of de aannemer die dit regelt is dat vaak reden om niet te kiezen voor een tussenoplossing, maar voor iets dat voor lange tijd verder geen aandacht vraagt.
Er zijn schuren waar dit systeem niet de beste keuze is. Bij een schuur met heel weinig dakhelling, onder de zes graden, werkt het felssysteem niet goed genoeg om water snel genoeg af te voeren; dan ligt een andere oplossing meer voor de hand. Bij een schuur die nog maar een paar jaar dienst moet doen voordat hij toch wordt gesloopt of verbouwd, is een grote investering in een duurzaam dakmateriaal ook niet altijd verstandig: dan telt de kostprijs per jaar zwaarder dan de levensduur. En bij een schuur waar continu zwaar mechanisch werk op het dakvlak zelf gebeurt, zoals opslag van machines op een plat dak, is een systeem met minder felskwetsbare oppervlakte soms passender.
Als u wilt weten wat dit voor uw eigen schuur betekent, is het handigst om de situatie concreet te maken: hoe oud is de huidige kap, ligt er asbest, wat is de dakhelling, en wanneer moet het dak eraf en erop kunnen. Stuur ons een tekening of een paar foto's van de bestaande situatie. Wij denken vrijblijvend mee over de maatvoering en de planning, en geven u een reëel beeld van wat wel en niet haalbaar is binnen de tijd die u heeft.