Klikzink
Als eigenaar van een kapschuur bent u meestal niet de aannemer die de plaat bestelt of het dak legt. U bent degene die de offerte leest, de knoop doorhakt en straks de rekening betaalt. Dat is een andere positie dan die van de aannemer of de architect, en die positie vraagt om andere informatie: wat gaat dit kosten, wie doet wat, hoe lang duurt het, en waar zit het risico dat u zelf moet afdekken voordat u een handtekening zet.
Een kapschuur is voor deze vraag een specifiek gebouw. De overspanning is vaak groot, de gordingen staan op ruime afstand omdat er geen tussenwanden zijn die de kap ondersteunen, en er is doorgaans geen isolatie omdat de schuur niet verwarmd wordt en niet als verblijfsruimte dient. Die drie kenmerken samen bepalen wat er onder het dakvlak gebeurt, en dat is precies waar u als eigenaar de vragen aan uw aannemer over moet stellen voordat u tekent.
In een onverwarmde, ongeïsoleerde kapschuur zit vochtige buitenlucht tegen de binnenzijde van een koude stalen plaat aan. Warme, vochtige lucht die 's nachts afkoelt onder het dak slaat neer als condens tegen de onderkant van de fels plaat, precies zoals dat op een koude autoruit gebeurt. Bij een woonhuis met isolatie speelt dit veel minder, omdat de isolatie de plaat aan de binnenzijde op temperatuur houdt. Bij een kapschuur ontbreekt die buffer meestal, en dat is niet per se een probleem, maar wel iets waar u een antwoord op moet hebben voordat het dak erop ligt.
Het antwoord zit doorgaans in de opbouw onder de plaat, niet in de plaat zelf. Een condensfolie of een geventileerde onderconstructie vangt het vocht op en voert het af, of laat het verdampen zodra de temperatuur weer stijgt. Voor een schuur waar landbouwmachines, hooi of gereedschap staan, is dat vaak voldoende: een beetje condens dat via een folie wegloopt, richt geen schade aan. Voor een schuur waar u droge opslag wilt garanderen, bijvoorbeeld voor hout, papier of elektronica, is een dampopen onderconstructie met voldoende ventilatie geen luxe maar een voorwaarde. Vraag uw aannemer concreet wat er onder de plaat komt en waarom, en laat u niet afschepen met de opmerking dat de plaat zelf wel bestand is tegen vocht. Dat is hij, maar dat is niet de vraag die u had.
De ruime afstand tussen de gordingen bij een kapschuur betekent dat de fels platen over een langere lengte moeten overspannen zonder tussenondersteuning. Klikfels platen zijn op de millimeter leverbaar, van 450 tot 8000 millimeter, en dat is precies waarom deze platen op een kapschuur vaak passend te maken zijn zonder overlap in de lengte: één baan van gording tot gording of van goot tot nok. Dat scheelt niet alleen in de aanblik, het scheelt ook in het aantal naden waar in theorie iets kan binnendringen. Maar het legt wel een vraag bij uw aannemer neer: is de gordingafstand die er nu staat geschikt voor de plaatdikte die gebruikt wordt, of moet er eerst iets aan de onderconstructie gebeuren? Bij een oude schuur met houten gordingen die decennia geleden op maat zijn gezaagd voor een ander soort dakbedekking, is dat geen overbodige vraag.
Bij een kapschuur is de kans groot dat de partij die de fels platen levert een andere is dan de partij die ze legt. Wij als fabrikant walsen de platen op maat en denken mee op tekening, dat kost u niets, maar wij bevestigen ze niet op uw dak. Dat is het werk van de dakdekker of aannemer, die de klemmen onder de fels monteert en de platen op de gordingen bevestigt: met schroeven op houten gordingen, met zelfborende schroeven op een stalen constructie. Als eigenaar betekent dit dat u twee gesprekken voert, niet één. Met de aannemer over de uitvoering, de planning en de onderconstructie, en eventueel rechtstreeks of via de aannemer met de plaatleverancier over de maatvoering en de kleur. Zorg dat beide partijen dezelfde tekening gebruiken. Een kapschuur waarvan de gordingmaten op papier anders zijn dan in werkelijkheid, is een veelvoorkomende bron van vertraging op de bouwplaats, en die vertraging betaalt u.
Voor een kapschuur van bescheiden afmeting, zonder complicaties zoals asbestsanering of een volledig nieuwe onderconstructie, is de doorlooptijd vaak korter dan bij een woonhuis: geen bewoners om te ontzien, geen inpandige afwerking, geen kozijnen die aangesloten moeten worden. De plaat zelf is snel gelegd zodra hij op de bouwplaats ligt, omdat de klikfels verbinding blind bevestigd wordt en er geen zichtbare schroeven per plaat aangebracht moeten worden. De langste stap is meestal niet het leggen maar het wachten op levering, zeker bij ongebruikelijke lengtes of een kleur die niet standaard op voorraad ligt. Vraag daarom vroeg in het traject naar de levertijd van de platen, niet pas als de aannemer al een startdatum heeft gepland. Anders staat de steiger, of in dit geval de kapschuur zonder dak, langer leeg te wachten dan nodig.
Als u de kapschuur op termijn wilt ombouwen tot een verwarmde ruimte, bijvoorbeeld een werkplaats of stalling waar mensen langer verblijven, is het verstandiger om dat nu al mee te nemen in het ontwerp in plaats van later een compleet dakpakket te vervangen. Een dak dat nu zonder isolatie wordt gelegd omdat de schuur onverwarmd blijft, is niet zomaar met een laagje isolatie achteraf te verbeteren zonder de platen los te maken. Overweegt u die stap serieus, bespreek dat dan voordat het huidige dak erop gaat, niet erna.
Ook als de bestaande gordingen in slechte staat zijn of duidelijk niet berekend zijn op de overspanning die u nu wilt realiseren, is felsplaten leggen niet de eerste stap. Een lichte stalen plaat van ongeveer 5 kilo per vierkante meter is geen zware belasting voor een dakconstructie, maar een constructie die al te zwak is voor de huidige situatie wordt daar niet sterker van. Laat een constructeur of ervaren aannemer eerst de onderbouw beoordelen als u daar twijfels over heeft, voordat u een dakofferte aanvraagt.
Als u een offerte voor een kapschuur op tafel heeft liggen, vraag dan concreet naar drie dingen: welke voorziening er onder de plaat komt tegen condens, wat de levertijd van de platen is bij de gordingmaten die u heeft, en wie welk deel van het werk voor zijn rekening neemt. Heeft u een tekening van de bestaande constructie, dan denken wij daarin mee over de maatvoering en de kleurkeuze uit Nordic Night Black, Slate Grey of Metallic Dark Silver, zonder dat dit u iets kost.