Klikzink
Een kapschuur is meestal een simpel gebouw met een groot dakvlak, een paar rijen gordingen op flinke afstand van elkaar en verder niets. Geen isolatie, geen afwerking aan de binnenkant, vaak niet eens een plafond. Dat maakt de keuze tussen felsplaten en sandwichpanelen anders dan bij een woning of een bedrijfshal met een geïsoleerde schil. Bij een kapschuur draait de afweging vooral om één vraag: waar wilt u dat het vocht blijft, en waar niet.
In een onverwarmde, open kapschuur koelt de onderkant van het dakvlak 's nachts af tot onder de temperatuur van de lucht binnen. Vocht uit die lucht, van hooi, van vee, van gereedschap dat je binnenzet, van gewoon buitenlucht die door de open zijkanten naar binnen waait, slaat dan neer tegen de koude plaat. Bij felsplaten zonder isolatie druppelt dat condens gewoon naar beneden, op de gordingen, op wat eronder staat. Vervelend, maar zichtbaar en te begrijpen. Bij een sandwichpaneel gebeurt er iets anders: de isolatiekern zorgt dat de buitenplaat en de binnenplaat een ander klimaat hebben. Zolang de panelen goed aansluiten en de kern intact is, blijft de binnenzijde warmer en condenseert daar veel minder. Maar op de plek waar twee panelen elkaar raken, bij een naad, een doorvoer, een aansluiting op de gording, kan zich alsnog vocht verzamelen, en dat vocht zit dan verstopt tussen de platen in plaats van dat het zichtbaar wegdruppelt. Bij een kapschuur zonder plafond en zonder ventilatiekanalen is dat een reëel punt om over na te denken, want niemand loopt binnen de kern van een paneel te controleren.
Het tweede punt dat bij een kapschuur meespeelt is de overspanning. Sandwichpanelen zijn zelfdragend en overbruggen de afstand tussen twee gordingen zonder verdere ondersteuning; dat is precies waarom ze bij loodsen en stallen populair zijn, want je hebt minder gordingen nodig en dus minder staal. Bij een kapschuur met een ruime gordingafstand, zeg een paar meter, moet het paneel wel dik genoeg zijn om die spanwijdte aan te kunnen zonder door te buigen. Een dun paneel op een grote overspanning geeft op termijn zichtbare doorbuiging, vooral bij sneeuwbelasting. Felsplaten werken andersom: de plaat zelf draagt niets over grote afstand, die ligt gewoon op de gordingen en wordt daar blind bevestigd met klemmen onder de fels. Dat betekent dat bij felsplaten de gordingafstand een zaak is van de bestaande constructie, niet van de plaat. Heeft een kapschuur al gordingen op een ruime maat staan, dan is dat voor felsplaten meestal geen probleem zolang de gordingen zelf voldoende dragen; voor sandwichpanelen kan het juist betekenen dat je een zwaarder, duurder paneel nodig hebt dan bij een dichtere gordingmaat.
Als de kapschuur toch een functie krijgt waarbij je het binnenklimaat wilt beheersen, bijvoorbeeld omdat er dieren onder staan die niet in de kou mogen staan, of omdat er een werkplek onder komt, dan verschuift de afweging. Isolatie in het paneel geeft in dat geval in één bouwlaag zowel de waterdichting als een deel van het thermisch comfort, en dat is voor een eenvoudige schuur vaak praktischer dan een apart isolatiepakket onder een felsplaat monteren. Ook als de kapschuur een lage nok heeft en je weinig ruimte hebt voor een opbouw met gordingen, isolatie en dakbedekking apart, kan een sandwichpaneel de enige praktische optie zijn: het is in één keer klaar. Voor die situaties is het geen verkeerde keuze, mits de detaillering bij de naden en doorvoeren goed gebeurt, want daar zit bij een sandwichpaneel altijd het kwetsbare punt.
Blijft de kapschuur wat hij is, een open, onverwarmde overkapping zonder verwarmd binnenklimaat, dan is er weinig reden om isolatie in het dakvlak te leggen die vervolgens nergens tegen isoleert, behalve tegen de buitenlucht die er toch al bijna vrij doorheen waait. Felsplaten laten het condensvocht gewoon zijn gang gaan: het slaat neer, het loopt via de plaat naar de gording en van daar naar beneden, zichtbaar en controleerbaar. Bij een goed ontworpen dakvlak met voldoende afschot en een beetje beluchting onder de plaat is dat te beheersen. Een aannemer die eerder een kapschuur heeft opgeleverd met felsplaten vertelt vaak dat de eigenaar na een paar jaar nog steeds precies weet waar het af en toe drupt, en dat daar dan gewoon een emmer of een afvoer staat. Dat is misschien niet elegant, maar het is voorspelbaar, en voorspelbaar is bij een open schuur meer waard dan een gesloten systeem waarvan je de binnenkant niet ziet.
De fels zelf heeft hier nog een praktisch voordeel. Bij 0,55 mm plaatdikte en een werkende breedte van 475 mm is de plaat licht, ongeveer 5 kilo per vierkante meter, en dat is bij een lichte gordingconstructie een reëel argument: minder gewicht op dezelfde overspanning betekent minder kans op doorbuiging op termijn, ook zonder dat het paneel zelf draagkracht moet leveren. Bovendien kan de plaat tot op de millimeter op maat gewalst worden, wat bij een kapschuur met een net iets afwijkende maatvoering vaak net het verschil maakt tussen een net gemonteerd dak en een hoop passtukken.
De kern van de afweging blijft dus: heeft de kapschuur een functie waarbij isolatie iets oplevert, of is het een open opslag- of stallingsruimte waar vocht vooral zichtbaar en afvoerbaar moet blijven. In het eerste geval loont het om serieus naar sandwichpanelen te kijken, met aandacht voor de paneeldikte in verhouding tot de gordingafstand. In het tweede geval, en dat is bij de meeste kapschuren het geval, is een blind bevestigde felsplaat zonder isolatiepakket vaak de eenvoudigste en meest onderhoudsvriendelijke keuze, juist omdat er dan niets te verstoppen is tussen twee platen.
Twijfelt u nog over welke kant dit voor uw schuur uitvalt, bijvoorbeeld omdat de gordingmaat net op de grens ligt of omdat u toch overweegt er ooit iets in te zetten dat verwarming nodig heeft? Stuur ons de tekening of de maatvoering, wij kijken kosteloos mee en rekenen door wat voor uw overspanning en uw gebruik het beste past.