Klikzink
Een kapschuur is meestal geen gebouw waar iemand woont of werkt. Er staat landbouwmachines, hooi, hout of gereedschap onder, de overspanning is groot, de gordingen liggen op ruime afstand van elkaar en niemand denkt aan isolatie. Dat is ook niet nodig voor het comfort. Maar het bepaalt wel wat er onder de felsplaten gebeurt, en dat is precies waar de meeste vragen over gaan zodra de plaat eenmaal ligt en er ineens water op de gordingen of de vloer verschijnt terwijl het buiten droog is. Dat is geen lekkage. Dat is condensatie, en bij een kapschuur zonder isolatie is dat de vraag die er echt toe doet.
Staal geleidt warmte en koude snel. Zonder isolatielaag ertussen is de temperatuur van de plaat aan de binnenkant vrijwel gelijk aan die aan de buitenkant. Op een heldere nacht koelt de plaat sterk af, soms tot ver onder de temperatuur van de lucht binnen de schuur. Komt er dan vochtige lucht langs de binnenkant van het dak, dan slaat die vocht neer op het koude staal, precies zoals op een koud glas ijswater. Bij een geïsoleerde loods zit er een laag tussen plaat en binnenruimte die dat temperatuurverschil opvangt, waardoor de binnenkant van de plaat dichter bij de binnentemperatuur blijft. Bij een kapschuur ontbreekt die laag meestal, en dat is precies waarom hier een andere afweging speelt dan bij een dak dat wel wordt verduurzaamd met isolatie. Die keuze staat elders beschreven; hier gaat het om het gebouw waar bewust geen isolatie komt, en om wat u dan wel kunt doen.
Bij een kapschuur liggen de gordingen vaak ver uit elkaar, omdat de schuur juist gebouwd is om een grote vrije ruimte te bieden zonder tussenkolommen. Dat betekent dat de felsplaat over een grotere afstand vrij overspant tussen de bevestigingspunten. Condensvocht dat zich vormt, kan daardoor niet zomaar ergens weglopen langs een gording of een tussenschot: het blijft liggen op het vlakke deel van de plaat, tussen de felsen, tot het via de laagste punt naar de dakrand of de goot druppelt. Bij een dichtere gordingafstand, zoals bij een kleinere schuur of een bijgebouw, wordt vocht sneller opgevangen door de constructie zelf of afgevoerd via meer aansluitpunten. Bij een kapschuur met een ruime overspanning moet u dus nadrukkelijker rekening houden met waar dat druppelende vocht terechtkomt: op het hooi, op de machine die er net onder geparkeerd staat, of onschuldig op de betonvloer.
De oplossing hangt af van hoe lang en hoe intensief de schuur wordt gebruikt, en van wat erin staat.
Gebruikt u de kapschuur alleen voor droge opslag van machines of materiaal dat niet vochtgevoelig is, en staat de schuur open aan een of meer zijden zodat er voortdurend luchtcirculatie is, dan is vaak weinig meer nodig dan een condensfolie of anti-condensvlies aan de onderzijde van de felsplaat. Dat vlies vangt het condensvocht op en geeft het gedoseerd weer af aan de lucht zodra de temperatuur weer stijgt, zodat er geen druppels vallen. Dit is een lichte, betaalbare oplossing die past bij een gebouw waar u geen extra laag isolatie wilt en ook niet nodig hebt voor het gebruik.
Slaat u er wél gevoelige zaken op, zoals hooi, stro, graan of houten gereedschap dat niet vochtig mag worden, dan is alleen een anti-condensvlies vaak niet genoeg. Dan loont het om een geventileerde luchtspouw onder de plaat aan te houden, zodat vocht dat zich toch vormt actief wordt afgevoerd in plaats van dat het op het vlies blijft liggen tot de volgende temperatuurwisseling. Dat vraagt een iets andere detaillering bij de gordingen en de dakrand, met voldoende aan- en afvoeropeningen zodat de lucht ook echt kan bewegen. Dit is meer werk dan alleen een vlies aanbrengen, maar wordt pas de juiste keuze als het gebruik dat ook vraagt. Bij een schuur waar toch al veel wind doorheen waait door open zijwanden, is die extra spouw vaak overbodig: de natuurlijke ventilatie doet dan al het werk.
Staat de schuur er voor de lange termijn en wilt u het gebouw over een aantal jaar toch geschikt maken voor een ander gebruik, bijvoorbeeld een werkplaats waar mensen komen te staan, dan is het verstandiger om nu al rekening te houden met een dakopbouw die later isolatie kan opnemen. Dat is een andere afweging dan de kapschuur die puur voor opslag blijft dienen, en die keuze maakt u het beste vóór de plaat besteld wordt, niet erna.
Een veelgemaakte misvatting is dat een dikkere of duurdere plaat het condensprobleem oplost. Dat is niet zo: de plaatdikte van 0,55 millimeter die wij standaard leveren, verandert niets aan de fysica van afkoelend staal. Vocht neerslaan doet de plaat sowieso als de omstandigheden daarvoor gunstig zijn: heldere nacht, vochtige lucht, weinig wind. Wat telt is wat er onder de plaat gebeurt met dat vocht, niet de plaat zelf.
Een andere valkuil is dat mensen denken dat felsplaten inherent gevoeliger zijn voor condens dan andere dakbedekking. Dat is ook niet juist: het gaat om de opbouw eronder, niet om het materiaal erboven. Een pannendak zonder onderdak condenseert net zo goed, alleen valt het daar minder op omdat de druppels tussen de pannen wegzakken in plaats van zichtbaar op een vlakke plaat te blijven staan. Bij felsplaten ziet u het probleem eerder, wat vervelend kan aanvoelen, maar het is geen teken dat er iets mis is met het materiaal.
Ten slotte: als de schuur aan alle zijden helemaal dicht is en er geen enkele ventilatieopening in zit, dan helpt geen enkele condensfolie voldoende. Vocht dat niet weg kan, hoopt zich op tot het ergens een uitweg vindt, en dat is dan vaak precies de plek waar u het niet wilt: langs een gording, bij een doorvoer, of gewoon druppelend op wat eronder staat. Bij zo'n volledig gesloten schuur is nadenken over ventilatieopeningen in de gevel net zo belangrijk als de keuze van de dakopbouw.
Bepaal eerst hoe de schuur precies gebruikt wordt en hoelang dat gebruik naar verwachting hetzelfde blijft. Is het opslag van weinig vochtgevoelig materiaal in een deels open schuur, dan is een anti-condensvlies vaak voldoende. Gaat het om vochtgevoelige goederen of een dichte schuur, dan is een geventileerde opbouw met voldoende aan- en afvoer de betere keuze. Twijfelt u over de juiste opbouw bij uw overspanning en gordingafstand, dan denken wij daar kosteloos over mee aan de hand van uw tekening, zodat de oplossing past bij wat er onder het dak gebeurt en niet alleen bij wat erop komt te liggen.