Klikzink
Bij een vakantiewoning krijgen wij deze vraag net iets vaker dan bij een gewoon huis. Niet omdat het dak anders in elkaar zit, maar omdat niemand er dagelijks naar kijkt. Een scheefgezakte spant of een lekkage die zich opstapelt in het isolatiemateriaal wordt bij een vakantiewoning vaak pas ontdekt als de eigenaar of de beheerder er weer een weekend of een week is. Dat maakt de vraag naar gewicht en draagkracht bij dit gebouwtype net iets zwaarder dan bij een woning waar iemand er elke dag doorheen loopt en meteen een vochtplek in het plafond ziet.
Het gewicht van felsplaten zelf is niet het probleem. Een dak van klikfelsplaten weegt ongeveer vijf kilo per vierkante meter, inclusief de coating. Dat is licht, zeker vergeleken met dakpannen, die al snel op vijfenveertig tot vijfenzeventig kilo per vierkante meter uitkomen afhankelijk van het type. Voor een vakantiewoning met een lichte houten spantconstructie, wat bij dit soort gebouwen vaak het geval is, betekent dat minder belasting op de bestaande dakconstructie dan de meeste andere dakbedekkingen. Bij vervanging van pannen door felsplaten houdt de constructie dus meestal ruimte over, niet minder.
De vraag die er werkelijk toe doet is niet het gewicht van de platen, maar wat er onder het dak gebeurt in de periode dat er niemand is. Een vakantiewoning staat regelmatig weken leeg, zeker buiten het hoogseizoen. Een verstopte hemelwaterafvoer, een losgeraakte overstek of een kier bij een doorvoer wordt dan niet binnen een dag gezien, maar pas bij de volgende controle of het volgende bezoek. In die tussentijd kan water zich verzamelen op plekken waar het niet moet komen, bijvoorbeeld tegen een opstaande rand of in een dakgoot die verstopt is geraakt door blad. Bij een woonhuis grijpt iemand meteen in. Bij een vakantiewoning niet.
Dat is de reden waarom wij bij vakantiewoningen extra aandacht besteden aan de afwatering en de aansluitingen, meer nog dan aan de sterkte van de platen zelf. Felsplaten zijn stalen banen die blind bevestigd worden met klemmen onder de fels, zonder zichtbare schroeven die kunnen gaan lekken. Dat maakt het systeem op zichzelf stabiel, maar een dak is nooit sterker dan zijn zwakste aansluiting. Bij een vakantiewoning met wisselende bewoning telt een goed uitgevoerde randafwerking of een juist gedimensioneerde afvoer harder dan bij een huis waar iemand meteen een emmer neerzet als het misgaat.
Een voorbeeld uit de praktijk: bij een recreatiewoning aan de kust hadden wij te maken met een dakvlak waar de bestaande overstek een fractie te kort was doorgezet. Bij een gewoon huis was dat waarschijnlijk na de eerste stevige regenbui opgemerkt, met wat natte vlekken op een kozijn als signaal. Hier stond de woning drie weken leeg voordat de eigenaar terugkwam en de schade aan het houtwerk al verder was dan bij vroege ontdekking het geval was geweest. Dat is geen kwestie van draagkracht van het dak, maar het laat wel zien waarom wij bij dit soort projecten liever iets meer tijd steken in de detaillering dan bij een woning met dagelijks toezicht.
Een tweede bijzonderheid bij vakantiewoningen is dat onderhoud vaak wordt uitgevoerd in een smal tijdsvenster, meestal in het voor- of naseizoen, wanneer de woning even niet verhuurd wordt. Dat betekent dat een dak dat weinig onderhoud vraagt in de praktijk meer waard is dan bij een gebouw waar een aannemer op elk moment naar boven kan. Felsplaten hebben geen mos dat verwijderd moet worden en geen individuele pannen die verschoven kunnen zijn na storm, maar dat wil niet zeggen dat er nooit naar gekeken moet worden. Vooral de randen, de doorvoeren en de aansluiting op schoorstenen of dakramen verdienen op vaste momenten een blik, juist omdat een klein gebrek hier maandenlang onopgemerkt kan blijven voordat het wordt gezien.
Bij de keuze van de kleur en afwerking speelt dit gewicht- en onderhoudsverhaal geen rol; daar gaat een andere pagina over. Wat hier wel toe doet is dat felsplaten door hun geringe uitzetting, ongeveer half zoveel als zink, en doordat ze koud vouwbaar zijn tot vijftien graden onder nul, minder gevoelig zijn voor de wisselende omstandigheden waaraan een leegstaand gebouw soms blootstaat. Een vakantiewoning wordt in de winter niet altijd verwarmd en kan flink afkoelen. Materiaal dat onder die omstandigheden stabiel blijft, geeft op de lange termijn minder kans op naden die gaan werken zonder dat iemand het ziet.
Er zijn situaties waarin het gewicht van felsplaten juist geen voordeel oplevert. Bij een zeer lichte, oude constructie die toch al aan het einde van zijn levensduur is, verandert een lichter dak niets aan het onderliggende probleem: de constructie moet dan sowieso beoordeeld en mogelijk vervangen worden, en de keuze voor de dakbedekking komt daarna. Ook bij een vakantiewoning met een zeer lage dakhelling, onder de zes graden, is fels niet de juiste oplossing; dan moet gekeken worden naar een andere bedekking die wel geschikt is voor een vlak of nagenoeg vlak dak. En bij een gebouw dat structureel kampt met afwateringsproblemen, bijvoorbeeld door een verkeerd ontworpen dakvlak, lost een lichter of stabieler materiaal dat onderliggende ontwerpprobleem niet op. Daar is eerst een andere ingreep nodig voordat de keuze voor het materiaal aan de orde is.
Ook als de vakantiewoning intensief verhuurd wordt en er dus vaker mensen aanwezig zijn dan bij een woning die alleen door de eigenaar gebruikt wordt, verschuift het argument een beetje. Dan is er wel vaker iemand die een probleem tijdig signaleert, en weegt het punt van late ontdekking minder zwaar. De afweging blijft dus altijd afhankelijk van hoe de woning daadwerkelijk gebruikt en bezocht wordt, niet alleen van het gebouwtype op papier.
Als u een vakantiewoning heeft waarvan u vermoedt dat de dakconstructie de omzetting naar felsplaten aankan, is de eerste stap simpelweg de bestaande constructie laten beoordelen door iemand die de spanten en de fundering kent, of de tekening die daarvan bestaat naar ons opsturen. Wij denken kosteloos mee over de maatvoering en de indeling van de platen op uw dakvlak, en kunnen op basis van de gegevens die u aanlevert aangeven of er bijzondere aandacht nodig is bij de randen of de afwatering, gezien het feit dat er periodes zijn waarin niemand er komt kijken. Heeft u tekeningen of foto's van de bestaande situatie, dan kunt u die met ons delen; wij kijken er dan concreet naar, in plaats van in algemeenheden.