Klikzink
Een tiny house is geen klein gewoon huis, het is een ander soort bouwwerk met andere regels. Het dakvlak is klein, vaak niet meer dan tien tot vijftien vierkante meter, en het geheel moet in veel gevallen op een trailer blijven staan of op zijn minst een keer verplaatst kunnen worden zonder dat de constructie eronder lijdt. Die twee dingen, de kleine oppervlakte en het gewicht dat meetelt, maken de afweging tussen felsplaten en dakpannen hier anders dan bij een gewone woning of een schuur.
Bij een woning op een fundering maakt het meestal weinig uit of een dakbedekking nu vijf kilo of vijftien kilo per vierkante meter weegt. De draagconstructie is daar toch al op berekend en een paar honderd kilo extra op een dak van honderd vierkante meter valt in het niet bij het eigen gewicht van de kap. Bij een tiny house ligt dat anders. Het hele bouwwerk rust op een chassis of op een lichte houtconstructie die vaak juist zo licht mogelijk is gehouden om binnen een bepaald totaalgewicht te blijven, met het oog op vervoer over de weg. Elke kilo op het dak werkt daar direct door, niet alleen op de constructie zelf maar ook op de aslast en het rijgedrag als het huis verplaatst wordt.
Dakpannen wegen aanzienlijk meer dan felsplaten. Keramische of betonpannen brengen al snel een fors gewicht per vierkante meter met zich mee, en dat is inclusief de panlatten, de tengels en vaak een dampopen folie die nodig zijn om pannen te kunnen leggen. Felsplaten wegen ongeveer vijf kilo per vierkante meter, en de ondersteuningsconstructie die daarvoor nodig is, is een stuk lichter dan een pannendak met een volledige regelwerk. Op een dak van twaalf vierkante meter loopt dat verschil al op tot een gewicht dat merkbaar is in de totale balans van het huis, zeker als er ook nog een zonnepaneel, een schoorsteen of een dakraam bij komt.
Felsplaten worden geleverd op maat, van vierhonderdvijftig tot achtduizend millimeter, op de millimeter nauwkeurig. Bij een groot dak is dat vooral praktisch, bij een klein dak op een tiny house wordt het bijna bepalend voor hoe het resultaat eruitziet. Een dakvlak van drie meter breed kan in één baan, zonder een enkele overlap of naad in het vlak zelf. Dat is iets waar dakpannen nooit aan kunnen tippen, simpelweg omdat een pan een vast formaat heeft en een dakvlak dus altijd wordt opgebouwd uit een veelvoud van kleine eenheden, met de bijbehorende zichtbare rijen en de noodzaak om te passen en te snijden aan de randen.
Op een groot dak valt dat passen en snijden weg tegen de totale oppervlakte. Op een klein dak van een tiny house is elke baan of elke rij pannen een aanzienlijk deel van het totale beeld, en een verkeerde maatvoering of een lastige aansluiting bij een dakraam of een schoorsteen valt meteen op. Wij leveren de platen op maat aan, wat betekent dat het aantal naden op een klein dak tot een minimum beperkt blijft en dat er nauwelijks restmateriaal overblijft, iets wat bij pannen op een klein dakvlak al snel anders ligt omdat er toch een doos extra nodig is voor een paar losse stukken.
Het zou niet eerlijk zijn om te doen alsof felsplaten voor elk tiny house de vanzelfsprekende keuze zijn. Er zijn tiny houses die permanent op een vaste plek staan, op een fundering of op poeren, met een constructie die niet is uitgekleed om binnen een gewichtslimiet te blijven. In dat geval speelt het gewichtsargument veel minder en kan de keuze voor dakpannen prima gemaakt worden, bijvoorbeeld omdat de eigenaar een aanzicht wil dat aansluit bij pannendaken in de omgeving, of omdat er al ervaring is met pannen en de aannemer daar het meest vertrouwd mee is.
Ook bij een tiny house met een steil zadeldak en een flauwe dakhelling die toch boven de gangbare ondergrens voor pannen ligt, is er ruimte om voor beide materialen te kiezen zonder dat de een technisch in het nadeel is. Het is vooral wanneer de dakhelling laag is, tot ongeveer zes graden, dat felsplaten praktisch de enige serieuze optie worden, omdat dakpannen bij een vlak dak niet voldoende water afvoeren en gaan lekken bij slagregen. Op een tiny house met een bijna platte kap, wat vaker voorkomt dan bij een gewone woning omdat de bouwhoogte beperkt moet blijven voor het transport, is dat een reëel punt.
Bij een tiny house dat af en toe wordt verplaatst, speelt niet alleen het statische gewicht een rol maar ook de trillingen en de lichte vervormingen die bij transport optreden. Felsplaten zijn koud vouwbaar tot vijftien graden onder nul en het materiaal zet ongeveer half zoveel uit als zink, wat betekent dat de platen goed bestand zijn tegen temperatuurschommelingen zonder dat de felsverbinding onder spanning komt. Bij dakpannen is de bevestiging doorgaans met haken op panlatten, een systeem dat is ontworpen voor een dak dat op zijn plek blijft liggen, niet voor een geheel dat regelmatig over de weg gaat. Er zijn tiny houses waarbij na een lange rit een paar pannen los kwamen te liggen of verschoven waren, iets wat bij een blind bevestigd felssysteem met klemmen onder de fels niet snel gebeurt omdat er geen losse onderdelen op het dakvlak liggen die kunnen verschuiven.
De montage van felsplaten gaat overigens niet vanzelf sneller dan die van pannen, en op een klein dakvlak scheelt de tijdswinst per vierkante meter weinig in het totale bouwproces van een tiny house. Het gaat hier niet om snelheid maar om wat het dak toevoegt aan het totale gewicht van het huis, en om hoeveel van het kleine dakvlak zichtbaar naadloos kan worden afgewerkt.
Voor een tiny house dat op een trailer staat of dat ooit verplaatst moet kunnen worden, wegen gewicht en het aantal naden op een klein dakvlak zwaarder dan bij vrijwel elk ander gebouw. Felsplaten zijn dan vaak de logische kant om naar te kijken, niet omdat het per definitie de beste keuze is, maar omdat het lage gewicht en de mogelijkheid om op maat te leveren precies aansluiten bij wat een klein, verplaatsbaar bouwwerk nodig heeft. Staat het huis permanent vast op een fundering, dan vervalt een deel van dat argument en wordt de keuze meer een kwestie van uiterlijk en persoonlijke voorkeur, waarbij dakpannen zeker niet zijn uit te sluiten.
Wilt u weten wat dit voor uw eigen ontwerp betekent, bijvoorbeeld hoeveel gewicht een bepaalde plaatindeling op uw dakvlak scheelt ten opzichte van pannen, dan kunt u ons de tekening van uw tiny house sturen. Wij denken mee over de indeling van de banen en de aansluitingen, dat kost niets.