Klikzink
Wie een dakkapel laat maken of het dak ervan laat vernieuwen, komt de keuze tussen dakpannen en felsplaten al snel tegen. Op het eerste gezicht is dat een kwestie van smaak, maar bij een dakkapel spelen twee dingen die bij een heel dakvlak minder opvallen: het gewicht dat op een relatief lichte constructie komt te rusten, en de manier waarop het materiaal op een klein, vaak onregelmatig vlak past. Wij zetten die twee argumenten naast elkaar, met de kanttekening dat de ene oplossing niet voor elke dakkapel de beste is.
Een dakkapel steekt als een apart bouwdeel uit het dakvlak en wordt gedragen door een eigen, meestal lichte constructie: een houten frame op de bestaande spanten, soms met extra stijlen, maar zonder de massa van het hoofddak eronder. Dakpannen wegen aardig wat, afhankelijk van het type en het materiaal vaak tussen de 40 en 70 kilogram per vierkante meter inclusief panlatten en tengels. Op een dakvlak van honderd vierkante meter valt dat verschil in het niet bij het totale gewicht van de kapconstructie. Op een dakkapel van vier of vijf vierkante meter is het een aanzienlijk deel van de belasting die de kapconstructie van die dakkapel moet dragen, en die constructie is vaak niet berekend op zoveel extra gewicht.
Felsplaten wegen ongeveer 5 kilogram per vierkante meter. Op een dakkapel van vijf vierkante meter praat je dan over 25 kilogram staal tegenover 200 tot 350 kilogram aan pannen, panlatten en tengels. Dat verschil is precies waarom veel aannemers bij een dakkapel liever geen pannen leggen als de bestaande constructie niet is uitgevoerd op die belasting: het frame van de dakkapel zou verstevigd moeten worden, met extra stijlen of een zwaardere balk, wat het karwei duurder en ingewikkelder maakt dan het dekken zelf. Bij nieuwbouw van een dakkapel kan de constructeur daar vooraf rekening mee houden, maar bij een bestaande dakkapel die alleen een nieuwe bedekking krijgt, is die versteviging niet altijd gewenst of praktisch uitvoerbaar zonder de kapafwerking aan de binnenzijde open te breken.
Daar staat tegenover dat het gewicht van dakpannen ook een functie heeft: het drukt de dakbedekking stevig op zijn plek en dempt geluid van regen en wind beter dan een lichte plaat. Bij een dakkapel die grenst aan een slaapkamer, en waarbij de bewoner gevoelig is voor tikkende regen op metaal, is dat een reëel punt om mee te nemen. Extra isolatie onder de felsplaten of een onderconstructie met voldoende massa kan dat geluid dempen, maar dat is een aanvullende maatregel, geen eigenschap van de plaat zelf.
Het tweede punt waar een dakkapel zich onderscheidt van een gewoon dakvlak, is de oppervlakte. Een dakkapel heeft doorgaans een voor- of dakvlak van niet meer dan enkele vierkante meters, vaak met een breedte van twee tot vier meter. Op zo'n klein vlak valt elke onregelmatigheid in de bedekking meteen op, en dat geldt sterker voor felsplaten dan voor dakpannen.
Felsplaten zijn banen met een werkende breedte van 475 millimeter, op maat gewalst tot op de millimeter. Op een dakkapel van bijvoorbeeld 2850 millimeter breed betekent dat zes banen van 475 millimeter, precies passend zonder restbaan. Komt de breedte niet exact op een veelvoud van 475 uit, dan moet er een keuze gemaakt worden: een smallere baan in het midden, twee gelijke smallere banen symmetrisch aan de zijkanten, of de platen in het midden van het vlak laten beginnen en de rest naar de randen laten uitlopen. Bij een groot dakvlak valt zo'n restbaan van een paar centimeter nauwelijks op tussen tientallen volle banen. Bij een dakkapel van drie of vier banen breed valt die ene afwijkende baan direct in het oog, zeker als de dakkapel symmetrisch in de voorgevel is geplaatst en het oog automatisch naar het midden van het vlak trekt.
Dakpannen kennen dat probleem niet op dezelfde manier. Een pan is een klein, herhaald element; een halve pan aan de rand van het dakvlak is een normaal en onopvallend detail, en de rijen pannen ogen ook zonder perfecte symmetrie rustig. Bij een dakkapel met een lastige, niet-symmetrische breedte, of met een schoorsteen of dakraam die het vlak doorbreekt, kan dat een reden zijn om toch voor pannen te kiezen: de kleinschaligheid van het element maakt onregelmatigheden minder zichtbaar dan bij een paar brede stalen banen.
Wil men toch felsplaten op zo'n lastig vlak, dan is het zaak de baanindeling al bij de opname of op de tekening te bepalen, niet pas op de bouwplaats. Wij rekenen de platen op maat door zodat de indeling voor het vlak van die specifieke dakkapel klopt, inclusief de positie van eventuele doorvoeren. Dat werkt het beste als de exacte breedte en de plek van obstakels vooraf bekend zijn; bij een verbouwing waarbij de dakkapel nog gewijzigd kan worden, is het praktisch om de breedte van de dakkapel af te stemmen op een veelvoud van de werkende breedte, zodat de symmetrie vanzelf klopt.
Naast de twee bovengenoemde punten is er een derde overweging die niet over gewicht of indeling gaat, maar over aansluiting op de omgeving: staat de dakkapel op een dak met pannen, dan geven pannen op de dakkapel vaak het rustigste beeld, zeker bij oudere of beeldbepalende panden waar welstand een eis stelt aan materiaalgebruik. Een felsplaten dakkapel op een pannendak kan juist als contrast worden ingezet, en dat werkt in sommige straten en bij bepaalde architectuur goed, maar het is een bewuste keuze voor contrast, niet een vervanging die overal zonder overleg kan.
Ook bij een zeer lage hellingshoek van het dakkapelvlak, onder de zes graden, is de fels de aangewezen keuze en pannen niet, simpelweg omdat pannen bij zo'n geringe helling water niet meer goed afvoeren. Bij een steiler vlak, vanaf een graad of dertig, ogen pannen op een dakkapel vaak vertrouwd en zijn ze een logische aansluiting op het hoofddak.
Heeft u een dakkapel waarvan de constructie niet zwaar is uitgevoerd, dan is het gewicht van de bedekking een reëel aandachtspunt voordat er een keuze gemaakt wordt. Heeft u een dakkapel met een lastige of onregelmatige breedte, dan loont het de baanindeling vooraf te laten doorrekenen op de exacte maat van dat vlak. Wij denken op basis van een tekening of foto's kosteloos mee over welke breedte en indeling bij uw dakkapel passen, en leveren de platen op maat, tot op de millimeter.