Klikzink
Bij een stacaravan met opbouw ligt er meestal al een dak van gegolfd staal of van kunststof, gelegd toen de opbouw werd gebouwd. Wie daar felsplaten overheen legt, denkt vaak eerst aan de regen die eraf moet lopen. Maar het probleem waar wij het vaakst mee te maken krijgen zit aan de andere kant: de damp die van binnenuit tegen dat oude dak aankomt en daar, tussen de bestaande plaat en de nieuwe felsplaten, condenseert.
Dat komt door de manier waarop dit soort opbouwen gebouwd is. Een stacaravan met opbouw heeft een klein volume, wordt intensief gebruikt en heeft vaak een keuken, een douche of gewoon veel mensen op weinig vloeroppervlak. Er komt dus relatief veel waterdamp vrij ten opzichte van de hoeveelheid lucht in de ruimte. Die damp trekt omhoog, langs kieren bij lichtkoepels, rond de schoorsteenpijp van de kachel, door een verlaagd plafond dat niet helemaal dicht is. Bij een gewone woning verdwijnt die damp voor een deel via een geventileerde spouw of een dampopen dakpakket. Bij een stacaravan opbouw is die weg er vaak niet, of hij is dichtgezet toen er ooit een extra laag isolatie of een nieuw plafond bij kwam.
Het bestaande dak van staal of kunststof waar de nieuwe felsplaten straks op of overheen komen, is zelf dampdicht. Dat is precies waar het bij dit gebouwtype om draait: u legt een dampdichte laag op een dampdichte laag, met daartussen een spouw die te klein is om te vergeten. Bij een baksteen woning met een rieten of pannen dak kan vocht nog enigszins wegdrogen via de dakbedekking zelf. Bij een stacaravan opbouw kan dat niet. Het vocht dat binnen tussen de platen terechtkomt, moet er via een andere weg weer uit, anders blijft het zitten, roest het staal van binnenuit en tast het op termijn de houten dakconstructie aan die vaak licht en dun is uitgevoerd om het gewicht van de opbouw beperkt te houden.
Dat laatste is een reden waarom we bij dit gebouwtype extra voorzichtig zijn met het toevoegen van extra laagdikte. De constructie van een stacaravan opbouw is niet berekend op veel extra gewicht, en dat is precies waarom felsplaten hier vaak passen: het materiaal weegt ongeveer 5 kilogram per vierkante meter en wordt blind bevestigd met klemmen onder de fels, zonder dat er een zwaar pakket sporten of een dikke onderconstructie bij moet. Maar die lichte opbouw betekent ook dat er weinig massa is om vocht te bufferen. Een zwaar dak met een dikke houten onderconstructie kan een tijdje wat vocht opnemen zonder dat het meteen zichtbaar wordt. Bij een lichte opbouw met een dunne plaat ondergrond is er geen buffer. Het vocht dat er niet uit kan, wordt binnen een paar seizoenen zichtbaar als roestvlekken aan de binnenzijde of als een vochtige geur in de opbouw.
De kern van de oplossing is dat er onder de nieuwe felsplaten een luchtweg moet zijn die aan twee kanten open is: een instroom bij de gootlijn en een uitstroom bij de nok of hoger op het dakvlak. Bij een bestaand golfplaten of kunststofdak is die weg er vaak niet automatisch, omdat de platen destijds strak op de gordingen zijn gelegd. Wij leggen daarom meestal eerst een regelwerk aan dat de nieuwe felsplaten op enige afstand van de oude platen houdt, met open uiteinden die niet dichtgesmeerd worden met kit of purschuim. Dat regelwerk hoeft niet zwaar te zijn; het gaat om luchtruimte, niet om draagkracht.
Een voorbeeld uit de praktijk: een opbouw met een zadeldak van verweerd golfplaat, waar de eigenaar zelf al panlatten had aangebracht om de felsplaten op te schroeven, strak tegen het oude dak aan. Aan de gootlijn zaten de latten helemaal dicht tegen de bestaande boeiboord aan. Bij de eerste koude nachten na plaatsing sloeg het vocht daar meteen neer, zichtbaar als druppels aan de onderkant van de nieuwe felsplaten bij de eerste regenbui erna. De oplossing was niet het dak opnieuw beleggen, maar de gootlijn openen: een paar centimeter luchtspleet, afgeschermd met een insectengaas zodat er geen ongewenst bezoek naar binnen kan. Vanaf dat moment kon de lucht die onderin naar binnen kwam, langs de bovenkant weer weg.
Bij de nok geldt hetzelfde probleem in omgekeerde richting. Een nokafwerking die volledig dichtgekit is, houdt de warme, vochtige lucht die van onderaf omhoog komt precies daar vast waar hij het koudst is en het snelst condenseert. Een nokstuk met een open onderzijde, of een klein ventilatieprofiel net onder de fels, laat die lucht ontsnappen voordat hij tot water wordt.
Het is niet altijd genoeg om alleen aan de buitenkant te ventileren. Als de opbouw van binnen een dampdicht plafond heeft zonder enige aansluiting op buitenlucht, en als daarbovenop nog isolatie ligt die tegen het oude dak aan is gepropt zonder luchtspouw, dan lost een geventileerde ruimte onder de felsplaten het probleem maar voor de helft op. De damp moet namelijk ook weg kunnen komen uit de leefruimte zelf, anders blijft de druk aan de binnenzijde te hoog en zoekt het vocht toch een weg naar de koudste plek die het kan vinden. In dat geval raden we aan om eerst te kijken naar de ventilatie binnen, een roosters bij ramen, een afzuiging bij de kookplek, voordat er iets aan het dak verandert. Een nieuwe dakhuid is dan een goed moment om dat gelijk mee te nemen, maar de felsplaten zelf lossen een binnenklimaatprobleem niet op.
Er zijn ook opbouwen waar het bestaande dak zo vochtig en verweekt is, met een houten onderconstructie die al jaren vocht heeft vastgehouden, dat ventileren aan de buitenkant niet meer voldoende is. In die situaties is het verstandiger om eerst de onderconstructie te laten beoordelen dan om er zonder meer een nieuwe, dichte laag felsplaten op te leggen. Een geventileerde spouw onder een gezonde ondergrond werkt goed; onder een ondergrond die al doorweekt is, houdt hij alleen het probleem binnen wat langer verborgen.
Voordat u contact opneemt is het nuttig om zelf te kijken of er aan de binnenzijde van de opbouw al tekenen van vocht zijn: een vochtplek bij het plafond, een muffe geur, roest rond schroeven van het bestaande dak. Kijk ook of de gootlijn en de nok van het huidige dak volledig dicht zijn afgewerkt of dat er al enige luchtruimte is. Die informatie helpt ons om op tekening mee te denken over hoe de ventilatie onder de nieuwe felsplaten het best kan worden aangelegd, zonder dat dit iets kost.