Klikzink
Een schuurwoning met een rieten dak dat aan vervanging toe is, staat voor een keuze die verder gaat dan smaak. Bij dit gebouwtype lopen dak en gevel bij de kop meestal in één doorlopend vlak door, zonder een duidelijke knik of daklijst die de twee van elkaar scheidt. Dat maakt de aansluiting tussen dak en gevel tot het belangrijkste ontwerponderdeel van het hele gebouw. Riet kan dat, met zijn dikke pakket en ronde vorm, van nature verbloemen. Felsplaten kunnen dat ook, maar dan op een andere manier: strak, met een zichtbare lijn waar de fels loopt. Wie beide opties naast elkaar zet, moet dus niet alleen naar het materiaal kijken, maar vooral naar wat er met die overgang gebeurt.
Riet vraagt onderhoud dat met het materiaal meebeweegt. Na een aantal jaar ontstaat er mosgroei, vooral op de noordzijde en onder overhangende bomen. Dat is normaal en hoort bij het materiaal, maar het betekent wel dat er periodiek iemand op het dak moet die weet wat hij doet. Bij een schuurwoning waar dak en gevel in elkaar overlopen, is dat onderhoud lastiger te plannen dan bij een dak met een duidelijke rand: de rietdekker moet vaak over de hele gevelhoogte werken, niet alleen boven op het dak. Een eigenaar die zelf op het erf woont en het onderhoud kan volgen en betalen, ervaart dat als een vast ritme. Een eigenaar die de schuurwoning verhuurt, of die er zelf niet dagelijks naar omkijkt, loopt eerder achter de feiten aan.
Felsplaten vragen op dat vlak weinig. Er is geen mos te verwijderen, geen laag die vernieuwd moet worden, geen dekker die periodiek langs moet komen. Dat betekent niet dat het dak nooit bekeken moet worden: een klemverbinding of een aansluiting bij een schoorsteen kan na jaren best wat aandacht gebruiken. Maar de aard van dat onderhoud is anders. Het is incidenteel controleren, niet periodiek vervangen. Voor een eigenaar die de schuurwoning als tweede woning gebruikt en er niet elk seizoen is, is dat verschil vaak de doorslag.
Rieten daken worden door verzekeraars anders beoordeeld dan andere dakbedekkingen, vooral vanwege brandgevaar. De exacte voorwaarden en premies verschillen per verzekeraar en per situatie, dus daar kunnen wij hier geen algemene uitspraak over doen. Wat wij wel merken: eigenaren die een offerte aanvragen voor het dak van een schuurwoning, hebben de verzekeringskant vaak al bekeken voordat ze bij ons uitkomen. Sommigen kiezen voor felsplaten juist omdat de verzekeraar daar minder aanvullende eisen aan stelt dan aan riet. Anderen houden om andere redenen, zoals welstand of gehechtheid aan het gebouw, toch aan riet vast en accepteren de verzekeringsvoorwaarden die daarbij horen. Het is geen reden om per definitie van riet af te stappen, maar het is wel een gesprek dat u met uw verzekeraar voert voordat u een knoop doorhakt, niet erna.
Staal is zelf niet brandgevaarlijk op de manier waarop riet dat is, en dat kan meespelen in de beoordeling. Maar de verzekeraar kijkt naar het hele gebouw, niet alleen naar het dakmateriaal, dus dit is geen garantie voor een lagere premie.
Schuurwoningen met een rieten kap staan vaak in een landschap of dorpskern waar het rietendak onderdeel is van het straatbeeld. Gemeenten met een welstandsnota voor dit soort bebouwing kunnen eisen stellen aan het materiaal, de kleur en soms de vorm van de dakrand. Dat verschilt sterk per gemeente en per gebied, en wij kunnen hier niet voor u nagaan wat in uw geval geldt. Wat we wel vaak zien: bij een schuurwoning waar dak en gevel in één lijn doorlopen, kijkt welstand vooral naar de silhouetlijn van het gebouw. Riet geeft die lijn een zachte, ronde afwerking bij de dakrand. Felsplaten geven een strakke, rechte lijn met een zichtbare fels. Beide kunnen passend zijn, maar het is een ander beeld, en dat beeld is precies waar welstand op beoordeelt.
Bij twijfel is een vooroverleg met de gemeente voordat u een keuze vastlegt geen overbodige stap. Wij denken kosteloos mee op tekening, maar wat welstand wel en niet toestaat, bepalen wij niet.
Bij een schuurwoning waar het dakvlak in de gevel overloopt, zit de moeilijkheid niet in het dakvlak zelf, maar in de plek waar beide samenkomen. Bij riet lost de dekker dat op met de dikte van het pakket: het riet buigt om de hoek en de overgang wordt gecamoufleerd door het materiaal zelf. Bij felsplaten werkt dat anders. De platen zijn dun, vlak en hebben een duidelijke fels van 35 millimeter die zichtbaar blijft. Als u voor felsplaten kiest op een gebouw waar dak en gevel in één vlak doorlopen, moet die fels bewust worden doorgezet of juist onderbroken op de plek waar de knik zit, anders ontstaat een aansluiting die niet klopt met de rest van de belijning.
In de praktijk betekent dit dat de plaatbreedte en de looprichting van de felsen al bij de eerste schets moeten worden vastgelegd, niet achteraf tijdens de uitvoering. Bij een gebouw met een rechte nok en een rechte gevel is dat eenvoudig. Bij een schuurwoning met een ronde of gebogen overgang, zoals veel rieten kappen die van oorsprong hebben, is het lastiger: felsplaten van 0,55 millimeter dik staal zijn koud vouwbaar tot -15 graden en laten zich in zekere mate plooien, maar een ronde rietkap laat zich niet zomaar vertalen naar strak stalen platen zonder dat het silhouet verandert. Wie het ronde beeld van riet wil behouden, moet dat weten voordat de knoop wordt doorgehakt. Wie een strakkere, meer hedendaagse lijn accepteert, heeft met felsplaten juist een middel om die knik in het gebouw een duidelijke, opzettelijke vorm te geven in plaats van een verborgen overgang.
Er zijn situaties waarin wij zelf zouden zeggen: houd het bij riet. Een schuurwoning in een beschermd dorpsgezicht waar de welstandsnota rieten daken voorschrijft, is daar de duidelijkste. Ook een eigenaar die veel waarde hecht aan het historische beeld van het gebouw, en voor wie het periodieke onderhoud geen bezwaar is omdat hij of zij toch al een rietdekker in de streek kent, doet er verstandig aan riet te overwegen. En bij een rietkap die technisch nog een groot deel van zijn levensduur voor zich heeft, is volledige vervanging door een ander materiaal vaak een grotere stap dan nodig.
Wilt u weten hoe een aansluiting tussen dak en gevel met felsplaten op uw schuurwoning zou uitpakken, stuur ons dan een tekening of een foto van de huidige situatie. We denken vrijblijvend mee over de plaatbreedte, de kleur en de manier waarop de fels bij de knik wordt opgelost, en we leveren op maat vanaf 450 tot 8000 millimeter, tot op de millimeter gezaagd op onze eigen walsmachines in Ede.