Klikzink
Een mantelzorgwoning staat vaak op de klok. De vergunning is tijdelijk, de opbouw moet snel dicht, en over een paar jaar kan het geheel weer verplaatst of gedemonteerd worden. Dat verandert de vraag die u normaal bij een dak stelt. Het gaat niet alleen om wat het beste standhoudt, maar om wat het beste past bij een gebouw dat eigenlijk niet voor de lange termijn bedoeld is. Golfplaat en felsplaten zijn dan de twee opties die als eerste genoemd worden, en de keuze hangt sterk af van hoe tijdelijk en hoe demontabel de woning werkelijk is.
Golfplaat is licht, snel te leggen en relatief goedkoop. Voor een chalet of unit die maar een paar jaar blijft staan, en waarbij de kosten zo laag mogelijk gehouden moeten worden, is dat een reëel argument. De platen zijn eenvoudig te bestellen in standaardmaten, de bevestiging met doorschroeven is bekend bij iedere aannemer of klusser, en montage vraagt geen specialistisch gereedschap. Bij een unit die na de mantelzorgperiode gesloopt wordt, en waar het uiterlijk van het dak nauwelijks een rol speelt omdat de opbouw toch al bescheiden en functioneel is, kan golfplaat de praktische keuze zijn. Vooral als de mantelzorgwoning ergens achter in de tuin staat, aan het zicht onttrokken door een schutting of beplanting, wegen esthetiek en levensduur van het materiaal minder zwaar dan snelheid en prijs.
Bij Klikzink zien we regelmatig een ander scenario: de mantelzorgwoning staat wél zichtbaar vanaf de straat of vanuit de tuin van het hoofdhuis, de gemeente stelt eisen aan de uitstraling omdat de opbouw grenst aan een beschermd straatbeeld of een woonwijk met welstandseisen, of de eigenaar wil na de mantelzorgperiode de opbouw laten staan als atelier, kantoor of gastenverblijf. In die gevallen is golfplaat vaak niet voldoende. Felsplaten geven een strak, vlak dakbeeld zonder zichtbare bevestiging, in een mat antracietgrijs, zwart of donkergrijs dat bij vrijwel elke gevel past. Voor een tijdelijke woning die toch representatief moet ogen, of die op een kavel staat waar de buren meekijken, is dat verschil merkbaar.
Een praktisch punt dat bij mantelzorgwoningen vaak de doorslag geeft: de vergunning komt laat binnen, de zorgvraag is acuut, en de opbouw moet binnen een paar dagen bewoonbaar zijn. Golfplaat wint dan op snelheid van bestellen, want het is een standaardproduct dat vaak al op voorraad ligt bij de bouwmarkt of leverancier. Felsplaten worden op maat gewalst, en werken op maat betekent dat er tijd nodig is tussen bestelling en levering. Dat is een reëel nadeel als er letterlijk geen tijd is.
Toch is dat verschil kleiner dan het lijkt zodra de opbouw al vaststaat. Bij Klikzink leveren we de platen op de millimeter, van 450 tot 8000 millimeter lengte, zodat er op de bouwplaats niet meer gezaagd of aangepast hoeft te worden. Voor een mantelzorgwoning met een standaard kapvorm, zoals een chalet met een eenvoudig zadeldak, kunnen wij vooraf op tekening meedenken en de platen precies op maat laten walsen. Dat scheelt tijd op het dak zelf: de felsplaten worden blind bevestigd met klemmen onder de fels, zonder dat er geschroefd hoeft te worden door het zichtvlak, en een ervaren dakdekker heeft een eenvoudig dakvlak van deze omvang in één dag dicht. De tijdwinst zit dus niet in de levering, maar in de montage: minder handelingen, geen kit of overlap die moet drogen of uitharden, en een plaatbreedte van 475 mm die snel dekt.
Bij een tijdelijke vergunning wordt de mantelzorgwoning vaak zo gebouwd dat ze weer weg kan: op een frame, met verplaatsbare fundering of op poeren die eenvoudig te verwijderen zijn. Dat heeft gevolgen voor het dak. Golfplaat wordt doorgeschroefd, en bij demontage blijven de schroefgaten in de onderconstructie en in de platen zelf achter. Hergebruik van de platen op een andere locatie is daardoor beperkt; vaak gaan ze na demontage naar de schroothoop of het afval.
Felsplaten worden blind bevestigd met klemmen die onder de fels vallen, zonder perforatie van de plaat. Bij een zorgvuldige demontage kunnen de platen in veel gevallen intact blijven en elders opnieuw gebruikt worden, bijvoorbeeld op een tweede tijdelijke opbouw of bij verkoop van de unit als geheel. Dat is een overweging die vooral telt bij verhuurders van mantelzorgunits of gemeenten die dezelfde opbouw op meerdere locaties inzetten. Voor een eenmalige, definitief te slopen unit speelt dit voordeel natuurlijk niet.
Een mantelzorgwoning op een licht frame heeft vaak een beperkte draagkracht. Golfplaat is licht, meestal net iets lichter dan felsplaten. Felsplaten van staal wegen ongeveer 5 kilo per vierkante meter, inclusief de coating. Bij de meeste mantelzorgunits, die gebouwd zijn op een stalen of houten frame met een redelijke marge, maakt dat verschil in de praktijk weinig uit voor de constructie. Alleen bij een heel lichte, minimale opbouw waarbij elke kilo telt, bijvoorbeeld een unit die met een kraan in één stuk verplaatst wordt en waarbij het totaalgewicht een rol speelt bij het hijsen, kan het gewicht van golfplaat net dat beetje meer ruimte geven.
De vergunning voor een mantelzorgwoning is tijdelijk, maar de praktijk laat zien dat de periode nogal kan variëren: soms is de zorgvraag na een jaar voorbij, soms loopt de situatie jaren door en wordt de vergunning verlengd. Dat onzekere tijdsbestek is een reden om niet te snel te kiezen voor het goedkoopste materiaal. Golfplaat verweert zichtbaar sneller dan een gecoate stalen plaat, vooral qua kleurbehoud en glans. Bij een opbouw die na een jaar weer weg is, merkt niemand dat. Bij een opbouw die uiteindelijk vijf of tien jaar blijft staan, ziet u het verschil wel op de foto van jaar één en jaar acht. Omdat u bij de start van de mantelzorgperiode vaak niet weet hoe lang die gaat duren, is dat een reden om het zekere voor het onzekere te nemen als het budget dat toelaat.
Mantelzorgwoningen hebben regelmatig een flauw hellend dak, soms bijna vlak, om de bouwhoogte te beperken. Golfplaat heeft een minimale hellingshoek nodig om water goed af te voeren over de overlappende naden; bij een te vlak dak ontstaat het risico dat water bij de overlap naar binnen trekt. Felsplaten met hun opstaande fels van 35 millimeter zijn vanaf zes graden dakhelling inzetbaar en hebben geen overlappende naad die kan gaan lekken. Bij een mantelzorgwoning met een bewust laag en vlak dak, vaak gekozen om de opbouw in de tuin minder dominant te laten ogen, is dat een technisch argument dat zwaarder weegt dan snelheid of prijs.
Als de mantelzorgwoning echt kortstondig is, weinig in het zicht staat en na gebruik wordt gesloopt, is golfplaat een verdedigbare en snelle keuze. Staat de opbouw zichtbaar, is de dakhelling laag, of overweegt u de unit na de mantelzorgperiode te laten staan of te verplaatsen naar een andere locatie, dan loont het om even te bellen of te mailen naar Klikzink in Ede. Geef de afmetingen en de kapvorm van het dak door, dan denken wij op tekening mee over de indeling van de platen en de planning van levering en montage. Dat meedenken kost niets, en u weet vooraf of het dak binnen de tijd die u heeft, dicht te krijgen is.