Klikzink
Een mantelzorgwoning staat er vaak niet voor altijd. De vergunning is tijdelijk, de opbouw is regelmatig verplaatsbaar of demontabel uitgevoerd, en de bouwtijd is kort omdat er iemand op korte termijn zorg nodig heeft. Die praktische kant van het verhaal bepaalt mee welk dakmateriaal hier logisch is, meer nog dan bij een woning die er voor decennia staat. Felsplaten en EPDM zijn voor dit gebouwtype de twee meest voorkomende keuzes, en de knoop die u moet doorhakken hangt in de praktijk aan drie touwtjes: de hellingshoek van het dak, hoe snel het dicht moet zijn, en wat er met het geheel gebeurt als de mantelzorgwoning ooit weer weg moet.
Bij een mantelzorgunit die op een chassis staat of als losse module wordt geplaatst, is het dak vaak vlak of heeft het een heel lichte knik, soms nog geen zes graden. Felsplaten hebben die zes graden nodig om te kunnen functioneren als waterkerend dak; onder die helling blijft er te makkelijk water op de fels en de naden staan en werkt het systeem niet zoals het bedoeld is. EPDM kent die ondergrens niet. Een rubberen dakbedekking werkt ook bij een dak dat nagenoeg vlak ligt, met een minimale afschot die vaak toch al in de constructie is meegenomen om regenwater een kant op te laten lopen. Staat de mantelzorgwoning op een plat of nagenoeg plat dak, dan is EPDM voor die situatie het voor de hand liggende antwoord en heeft de vergelijking weinig zin. Heeft het dak wel voldoende helling, bijvoorbeeld omdat de unit een zadeldak of een lessenaarsdak heeft, dan liggen felsplaten en EPDM wél naast elkaar en gaat het om de andere twee overwegingen.
Een tijdelijke vergunning brengt met zich mee dat de mantelzorgwoning na een paar jaar weer weg kan, of dat de bewoner na verloop van tijd verhuist naar een definitieve woonsituatie. Dat maakt de manier van bevestigen relevant. Felsplaten worden blind bevestigd met klemmen onder de fels, zonder doorboringen in het zichtvlak, en de banen worden op maat gewalst en ter plekke gemonteerd. Dat is een systeem dat op een vaste ondergrond goed werkt, maar het is niet ontworpen om als geheel snel gedemonteerd en elders herplaatst te worden; de platen liggen mechanisch vast op de gordels en horen bij de constructie waarop ze zijn aangebracht. EPDM wordt in banen gelijmd of mechanisch bevestigd op de plaat eronder, en juist bij modulaire of verplaatsbare opbouwen is dat een bekend en veelgebruikt systeem, omdat de folie meebeweegt met een lichte constructie en er relatief weinig gewicht bijkomt.
De bouwtijd is de tweede factor die hier zwaarder telt dan bij een gewone woning. Wanneer er een concrete zorgvraag ligt, moet de mantelzorgwoning geregeld in een paar weken staan, en het dak moet dan in één dag dicht kunnen. Bij een EPDM-dak op een kleine unit is dat vaak haalbaar: de folie wordt in banen aangebracht en gelast of gelijmd, en bij een oppervlak van enkele tientallen vierkante meters is dat doorgaans in één werkdag te doen door een ervaren dakdekker. Felsplaten kunnen dat ook, en de platen worden op maat op de millimeter geleverd zodat er op de bouwplaats weinig hoeft te worden aangepast, maar de fels moet wel gezet worden en de aansluitingen bij nok, gootlijn en doorvoeren vragen precisiewerk. Bij een eenvoudig rechthoekig dak zonder veel doorvoeren is dat in één dag te doen; zodra er dakramen, een schoorsteen of een knik in het vlak bijkomen, loopt de klus makkelijker door naar een tweede dag. Voor een mantelzorgwoning met een strak tijdschema is dat een reëel punt om vooraf met de aannemer te bespreken, niet iets om achteraf tegen aan te lopen.
Stel: een gezin plaatst een mantelzorgunit in de achtertuin voor een ouder die niet meer zelfstandig kan wonen. De vergunning is verleend voor vijf jaar, met de voorwaarde dat de woning daarna weer verwijderd wordt. De unit staat op een fundering van betonpoeren en heeft een licht hellend dak van acht graden, gemaakt om de mantelzorgwoning aan de buitenkant te laten aansluiten bij de architectuur van het hoofdhuis. In dat geval is de helling voldoende voor felsplaten, en omdat de opbouw weliswaar tijdelijk is maar niet letterlijk als geheel verplaatst gaat worden, ligt een stalen felsdak binnen bereik. De aannemer geeft aan dat het dak, zonder dakramen en met een eenvoudige gootlijn, in één werkdag dicht te maken is, en dat is precies wat nodig is omdat de zorgvraag urgent is.
Een ander voorbeeld: een mantelzorgwoning wordt als verplaatsbare kubuswoning op een chassis geplaatst, met een nagenoeg vlak dak van twee graden afschot, bedoeld om na een paar jaar naar een andere plek op het perceel of zelfs naar een ander adres te worden verreden. Hier valt de keuze eigenlijk al bij de helling: onder de zes graden werken felsplaten niet zoals bedoeld, en EPDM is dan de aangewezen oplossing, ook omdat de folie meebeweegt met een lichte, verplaatsbare constructie zonder dat er naden of felsen los kunnen komen door trillingen tijdens transport.
Ook als de helling voldoende is, zijn er situaties waarin EPDM voor deze specifieke opgave toch beter past. Is de mantelzorgwoning uitgevoerd als een module die na de tijdelijke periode fysiek wordt afgevoerd en elders wordt herplaatst, dan is een gelijmd of mechanisch bevestigd rubberdak eenvoudiger los te maken en opnieuw te leggen dan een stalen felsdak, dat is gemonteerd als een samenhangend geheel op de onderliggende gordels. Is de bouwtijd extreem kort, met een dak dat al over een paar dagen dicht moet zijn terwijl de platen nog op maat gewalst moeten worden, dan kan EPDM praktischer zijn omdat de banen standaard breedtes hebben en snel ter plekke aan te passen zijn, terwijl felsplaten worden gemaakt op basis van de opgegeven maten en dus een paar dagen levertijd nodig hebben.
Omgekeerd is EPDM niet de aangewezen keuze wanneer het dak wél voldoende helling heeft en de mantelzorgwoning bedoeld is om langere tijd, ook na de formele vergunningstermijn, te blijven staan, bijvoorbeeld omdat de gemeente in de praktijk vaker een verlenging toestaat. Dan telt de levensduur van het dakmateriaal zwaarder, en daar biedt een stalen felsdak met een gecoate laag van 50 micrometer een ander perspectief dan een folie die op termijn vervangen moet worden. Ook wanneer de mantelzorgwoning qua uitstraling moet aansluiten bij het hoofdhuis, met een zichtbaar dakvlak in een van de matte kleuren, is een felsdak de logischere keuze; EPDM is een functioneel dak, geen uitgesproken esthetisch dak.
Ga eerst na welke helling het dak van de mantelzorgwoning krijgt en of de opbouw na de tijdelijke periode als geheel verplaatst wordt of op zijn plek blijft staan. Die twee gegevens, samen met de beschikbare bouwtijd, bepalen grotendeels of felsplaten of EPDM hier de logische route is. Twijfelt u, dan denken wij op basis van een tekening of schets kosteloos mee over wat voor uw situatie haalbaar is, inclusief de vraag of het dak in de gewenste tijd dicht te maken is.