Klikzink
Een jachthavengebouw staat er vaak niet voor niets zo kaal en laag bij. Het ligt aan open water, vangt wind uit alle richtingen en krijgt voortdurend een nevel van zout binnen. Dat is een andere situatie dan een loods op een industrieterrein of een woning in de polder, en die situatie bepaalt hier de keuze tussen felsplaten en dakpannen sterker dan de vraag welk materiaal er nu op ligt of hoe het gebouw eruit moet zien.
Wij krijgen deze vraag regelmatig van beheerders die een havenkantoor, een botenloods of een clubgebouw willen vernieuwen. Vaak is de kap van het bestaande gebouw licht uitgevoerd, omdat er ooit pannen op lagen die daar prima bij pasten. De vraag is dan niet alleen welk materiaal beter oogt of langer meegaat, maar ook wat de constructie aankan en wat het zoute klimaat ermee doet.
Dakpannen wegen aanzienlijk meer dan felsplaten. Een pannendak brengt al snel een veelvoud van het gewicht van stalen felsplaten met zich mee, en dat gewicht moet de bestaande spanten, gordingen en muren dragen. Bij nieuwbouw is dat te verrekenen in het ontwerp, maar bij een bestaand jachthavengebouw ligt dat anders. Veel van deze gebouwen zijn ooit sober en functioneel opgetrokken, met een kapconstructie die precies is berekend op wat er toen op moest. Wilt u van pannen naar pannen, dan is dat meestal geen probleem. Wilt u zwaardere pannen dan er nu liggen, of is de kap door jaren zilte wind en vocht al wat vermoeid, dan wordt het interessant om te kijken wat een lichter dakmateriaal betekent.
Felsplaten wegen ongeveer 5 kilogram per vierkante meter. Dat is een fractie van wat een pannendak vraagt. Voor een beheerder die twijfelt of de bestaande spanten een nieuwe pandekking aankunnen, is dat vaak de doorslag. Wij hebben dit meegemaakt bij een clubgebouw langs een jachthaven waar de constructeur na inspectie liet weten dat de bestaande kap geen nieuwe betonnen dakpannen meer kon dragen zonder verstevigen. Met felsplaten hoefde er niets aan de constructie te gebeuren, en dat scheelde niet alleen geld maar ook een hele saneringsronde aan gordingen die achteraf niet nodig was.
Omgekeerd geldt: staat er een kap die überhaupt niet in verhouding is tot pannen, en wilt u toch per se de pannenlook, dan is de vraag niet felsplaten of dakpannen maar eerst of de kap dat gewicht kan dragen. Soms is verstevigen dan de eerlijkste oplossing, en soms is dat simpelweg niet rendabel voor een bijgebouw bij een haven. In dat laatste geval is de knoop snel doorgehakt: het wordt een lichter materiaal, en dan komt de vraag welk lichter materiaal geschikt is voor deze omgeving.
Hier wordt de keuze minder een kwestie van smaak en meer een kwestie van techniek. Een jachthavengebouw staat continu in een agressiever klimaat dan een gebouw verder van het water. Zout in de lucht tast metalen sneller aan dan een gewone buitenomgeving, en aanhoudende wind vanaf open water jaagt die zoute lucht ook nog eens met kracht tegen de dakvlakken en gevels aan. Bij pannen speelt dit minder een rol, omdat gebakken of betonnen pannen niet corroderen. Bij een metalen dakbedekking is de coating dan geen bijzaak maar de kern van de beslissing.
De felsplaten die wij leveren zijn van Sendzimir verzinkt staal met een organische coating van 50 micrometer, het type GreenCoat Pural BT. Die coating is ontwikkeld om weersinvloeden te weerstaan en is precies waarom wij deze platen zonder aarzeling aanraden voor een gebouw aan open water. Bij een gewone loods in het binnenland zouden wij deze vraag niet eens apart benoemen, maar hier is de coating een voorwaarde, niet een extra. Een goedkopere of dunnere coating op een dak dat dag in dag uit zoute nevel over zich heen krijgt, is een andere afweging dan op een dak verder van de kust.
Wij hebben dit teruggezien bij een botenstalling direct aan het water, waar eerder aangebrachte stalen dakdelen van mindere kwaliteit binnen een paar jaar zichtbare roestvlekken vertoonden bij de schroefverbindingen en randen. Onze felsplaten worden blind bevestigd, met klemmen onder de fels verwerkt, zodat er geen doorboringen in het zichtvlak zitten die juist bij zilte omgevingen het eerste kwetsbare punt zijn. Op hout monteren wij met schroeven, op stalen ondergrond met zelfborende schroeven, maar dat gebeurt onder de plaat, niet erdoorheen.
Wind speelt nog op een andere manier mee. Een jachthavengebouw staat vaak vrij, zonder beschutting van andere bebouwing, en krijgt daardoor hogere windbelasting dan een vergelijkbaar gebouw in een bebouwde omgeving. Dakpannen liggen los of worden mechanisch bevestigd, en bij hoge windbelasting is extra bevestiging al snel nodig, vooral aan de randen. Felsplaten worden aaneengesloten en blind bevestigd, wat bij doorlopende vlakken aan open water vaak als prettiger wordt ervaren omdat er geen individuele pannen zijn die kunnen opwaaien.
Het zou onterecht zijn te doen alsof felsplaten hier altijd winnen. Bij een jachthavengebouw dat qua uitstraling moet passen bij oudere bebouwing in de omgeving, bijvoorbeeld een havenkantoor naast een rij karakteristieke visserswoningen, kan een pannendak precies de aansluiting geven die de omgeving of een welstandscommissie verwacht. Pannen hebben ook geen coating die op termijn kan verweren; het materiaal zelf is inert voor zout, wat betekent dat u zich over de aantasting door zilte lucht bij pannen geen zorgen hoeft te maken, in tegenstelling tot bij een ondeugdelijk beschermd metalen dak.
Is de kapconstructie ruim voldoende gedimensioneerd, past het pannendak bij de architectuur van de haven, en is er geen reden om aan gewicht te twijfelen, dan is er weinig praktisch bezwaar om bij pannen te blijven. Wij zien dat vooral bij grotere havenkantoren met een stevige, van oudsher zwaar uitgevoerde kapconstructie, waar het gewicht van pannen nooit een issue is geweest en waarschijnlijk ook nooit wordt.
De kern van deze keuze bij een jachthavengebouw is niet welk materiaal mooier is, maar of de kap het gewicht van pannen aankan en of het materiaal de zoute, winderige omgeving zonder zorgen doorstaat. Is de kap licht of twijfelachtig, dan is het gewicht van felsplaten een reëel argument. Ligt het gebouw dicht bij open water, dan is de coating op een metalen dak geen keuze die u aan de leverancier overlaat maar een die u zelf controleert.
Wilt u weten of uw kapconstructie geschikt is voor felsplaten, of juist voor een lichtere pannensoort, dan denken wij op basis van een tekening of een foto van de bestaande situatie kosteloos mee over wat hier haalbaar is.