Klikzink
Een garage die los in de tuin staat, of een carport zonder buren aan weerskanten, vangt de wind anders dan een dak dat ergens tussen ligt. Dat lijkt een open deur, maar het heeft directe gevolgen voor hoe wij de klemmen onder de fels plaatsen, en dat is precies waarom we die vraag altijd als eerste stellen als iemand belt over een garage of carport.
Bij een klikfelsdak zit de bevestiging verborgen onder de opstaande fels. Er lopen geen schroeven door de plaat; de klemmen grijpen de fels vast en houden de baan op zijn plek. Hoeveel klemmen er per strekkende meter nodig zijn, hangt af van de windbelasting die op dat deel van het dak werkt. En windbelasting is geen vast getal per gebouwtype, het is een uitkomst van een paar factoren samen: de hoogte van het bouwwerk, of het vrijstaat of beschut ligt, en waar op het dakvlak je kijkt. Bij de rand en de hoek is de belasting altijd groter dan in het midden van het vlak.
Een garage die vrij in het open veld staat, zonder beplanting of bebouwing die de wind breekt, krijgt een hogere belasting dan diezelfde garage tussen twee andere gebouwen. Een carport is vaak nog gevoeliger, omdat er geen dichte muren onder zitten die de wind afremmen voordat hij het dakvlak bereikt; de wind stroomt er onderdoor en drukt van onderaf mee. Dat is een andere belasting dan bij een dicht gebouw, en de klemafstand die daarbij past, is dus ook anders.
Bij een grote loods is de oppervlakte van het dak zo groot dat de randzones, relatief gezien, een klein deel van het totaal zijn. Bij een garage of carport is het dakvlak zelf al klein. Dat betekent dat een groot deel van het dak in de zwaarder belaste randzone valt, simpelweg omdat er weinig midden overblijft. Bij een garage van vier op vijf meter ligt de rand dus verhoudingsgewijs veel dichter bij elk punt van het dak dan bij een bedrijfshal. De keuze voor klemafstand aan de rand is bij een garage daarom niet een detail voor een klein stukje dak, het raakt een aanzienlijk deel van het geheel.
Daar komt bij dat een garage of carport vaak op poten staat, letterlijk hoger dan de omgeving, of op een oprit waar niets in de buurt staat om de wind te breken. Een garage naast het huis, onder een boom, in de luwte van een schutting, krijgt een andere belasting dan een carport die los aan de straat staat met vrij zicht naar alle kanten. Wij vragen daarom altijd naar de situatie op de kavel, niet alleen naar de afmetingen van het dak.
Het verschil zit niet in de plaat zelf. Dezelfde felsplaat van 0,55 mm, met dezelfde fels van 35 mm, gaat op een beschutte garage en op een vrijstaande carport. Het verschil zit in de klemafstand: bij hogere windbelasting zetten we de klemmen dichter bij elkaar, met name in de randstroken en bij de hoeken van het dak. Bij een laag, beschut dak kan de afstand ruimer, bij een vrijstaand en hoger dak wordt die afstand kleiner. Dit is een rekenkwestie per project, geen vaste regel die voor elke garage hetzelfde uitpakt.
Ook de lengte van de dakrand telt mee. Bij een carport met een breed overstek, waar de wind onder de rand grijpt en van onderaf optilt, is de randzone extra belangrijk. Bij een garage met een dichte gevel eronder is die opwaartse druk kleiner. Wij kijken dus niet alleen naar de hoogte van het gebouw, maar ook naar hoe de onderzijde van het dak is afgewerkt.
Bij een garage of carport staat de kijker vaak op een paar meter afstand van het dak, en niet op vijftien meter zoals bij een loods. De rand, de gootlijn, de aansluiting bij de nok, dat alles is van dichtbij te zien en blijft dat ook. Een garage is klein genoeg om in één oogopslag te overzien, en juist daardoor valt onregelmatigheid in de rand sneller op dan bij een groot dak waar het oog niet één lijn in zijn geheel volgt.
Dat is een andere reden om de klemafstand aan de rand goed te bepalen dan puur de windbelasting: het gaat hier ook om hoe recht en gelijkmatig de rand van dichtbij overkomt. Bij een garage die vlak bij de oprit of de tuin staat, is dat randdetail het eerste wat opvalt wanneer je er langsloopt. Wij houden daar bij de plaatsing rekening mee, ook al is dat strikt genomen geen kwestie van windbelasting maar van hoe het eruit ziet van dichtbij.
Staat de garage tussen twee andere gebouwen, tegen een muur aan, of in een tuin met opgaande beplanting rondom, dan is de windbelasting vaak niet wezenlijk anders dan bij een gewoon dak op een woning. In dat geval is er weinig reden om van de standaardopbouw af te wijken, en is de discussie over klemafstand vooral een kwestie van het dakvlak zelf: de afmetingen, de hellingshoek, de lengte van de banen. Ook bij een carport die laag is en dicht tegen het huis aan staat, valt de windbelasting doorgaans lager uit dan bij een vrijstaande, hoge constructie.
Het is dus niet zo dat elke garage of carport om een zwaardere opbouw vraagt. Vrijstaand en hoog is een andere som dan ingesloten en laag, en het is die combinatie die bepaalt of er iets verandert aan de klemafstand, niet het enkele feit dat het om een garage gaat.
Als u ons benadert over felsplaten voor een garage of carport, helpt het om te weten of het bouwwerk vrijstaat of tussen andere bebouwing ligt, hoe hoog het is, en of er beplanting of bebouwing in de directe omgeving staat die de wind breekt. Ook een foto van de situatie op de kavel, met de omgeving erbij, geeft ons een beter beeld dan alleen de maten van het dak. Wij denken op basis daarvan mee over de klemafstand en de opbouw aan de rand, en dat meedenken op tekening kost niets.