Klikzink
Een villadak in klikfels wordt niet op de bouwplaats bedacht. De platen komen op maat aan, gewalst op de lengte die u doorgeeft, en die lengte staat vast voordat de eerste plaat de fabriek verlaat. Voor u als aannemer betekent dit dat de planning van dit onderdeel eerder begint dan bij een dak met kleine elementen zoals pannen of leien. Wat er misgaat, gaat mis vóór de levering, niet erna.
De meeste vertraging bij een felsplatendak op een villa ontstaat niet tijdens het leggen, maar in de week daarvoor. De inmeting op de bouw moet kloppen voordat de order de wals in gaat: een dakvlak dat op tekening 8,40 meter is, kan op de bouw 8,43 of 8,36 zijn door zetting, door een dakkapel die net iets anders staat dan getekend, of door een gording die niet helemaal recht ligt. Bij pannen vangt de overlap dat verschil op. Bij een doorlopende plaat van acht meter niet. Wij raden aan om pas na het aanbrengen van de dakbeplating of het waterdichte onderdak definitief in te meten, en niet op basis van de bouwtekening te bestellen. Dat kost een paar dagen extra aan het begin, maar scheelt een aangepaste order en een nieuwe levertijd later.
De levertijd zelf is geen vaste term die we hier kunnen noemen, die hangt af van de lengte, de kleur en de bezetting van de wals op het moment van bestellen. Wat we wel kunnen zeggen: hoe eerder de maatvoering vaststaat, hoe eerder wij kunnen walsen, en hoe minder kans er is dat de plaatlevering de kritieke planningsfactor wordt. Bij een villa met een dakvlak van behoorlijke afmeting is het gebruikelijk om de plaatlevering als een apart moment in de planning te zetten, los van de rest van de dakbedekking, met een eigen tijdlijn die u vroeg in het traject vastzet.
Voordat de eerste baan gelegd wordt, moet het dakvlak vlak en droog zijn en moeten de klemmen en het bevestigingsmateriaal aanwezig zijn, afgestemd op de ondergrond. Op een houten onderconstructie werkt de ploeg met schroeven in de klemmen; op een stalen ondergrond met zelfborende schroeven. Dat lijkt een detail, maar het is een ander schroeftype, een andere aandraaimoment-gevoeligheid en soms een andere leverancier. Wij noemen dit vooraf, zodat het niet op de dag zelf ontdekt wordt dat de verkeerde doos op de pallet staat.
De platen zelf worden geleverd met de kliksystemen aan de zijkant, blind bevestigd: er komen geen schroeven door het zichtvlak. Dat is prettig voor het aanzicht, maar het betekent ook dat de klemafstand en de rechtheid van de ondergrond bepalend zijn voor hoe de plaat uiteindelijk in het vlak ligt. Een oneffenheid van een paar millimeter in de onderconstructie is bij een pannendak niet te zien; bij een strak, glanzend fels-oppervlak wel. Bij een villa waarvan het dak in zijn geheel vanaf de straat of vanaf de oprit te zien is, telt dat mee als een zichtbaar resultaat, niet als een verborgen gebrek.
Bij een dak dat vanaf de weg in één blik te overzien is, verandert de baanindeling van status. Op een dak dat achter een schutting ligt of tussen andere bebouwing verdwijnt, is de plaatsing van de banen een kwestie van efficiënt materiaalgebruik: leg ze zo dat er zo weinig mogelijk afval overblijft. Op een groot, vrij zichtbaar villadak ligt dat anders. De banen lopen door tot aan de nok of tot aan de goot, en de manier waarop ze verdeeld zijn over het vlak, bepaalt het patroon dat iedere voorbijganger ziet.
Een voorbeeld uit de praktijk: bij een dakvlak van elf meter breed kunt u kiezen voor een gelijkmatige verdeling van banen van gelijke breedte, of voor een verdeling die uitgaat van een middenas, met twee gelijke helften die symmetrisch aansluiten op de nok. Het eerste is eenvoudiger te bestellen en te leggen. Het tweede oogt rustiger vanaf de weg, zeker als het dak een dakkapel of een schoorsteen in het midden heeft die om symmetrie vraagt. Dit is een keuze die de architect of de opdrachtgever wil zien voordat er besteld wordt, niet een keuze die de dakdekker ter plekke maakt met de rest van de plaat die toevallig overblijft.
Ons advies aan de aannemer is daarom: leg de baanindeling vast op een liggingstekening en laat die tekening goedkeuren voordat de order de wals ingaat. Wij denken daar op tekening in mee, dat kost niets, maar de tekening moet er wél liggen voordat wij een plaat kunnen walsen op de juiste lengte. Een gewijzigde baanindeling na levering betekent in de praktijk een nieuwe bestelling met een nieuwe levertijd, en dat is precies het moment waarop een strakke bouwplanning vastloopt.
Op de dag van leggen werkt een ploeg die met klikfels bekend is aanzienlijk sneller dan een ploeg die het voor het eerst doet, simpelweg omdat de volgorde van klemmen, plaatsen en felsen een vaste routine is die je moet kennen. Bij een groot villadak met een aaneengesloten vlak is het de moeite waard om te vragen of de ploeg eerder met dit systeem heeft gewerkt, en zo niet, om een dag in te plannen voor het inregelen van de eerste banen. Die eerste banen liggen vaak op het meest zichtbare deel van het dak, aan de voorzijde, en dat is niet het deel waarop u een leercurve wilt zien.
De platen wegen ongeveer vijf kilo per vierkante meter, dat is met twee man goed te tillen, ook bij de langere lengtes, maar bij platen van meer dan zes meter is een derde paar handen op het dak geen overbodige luxe om te voorkomen dat de plaat tijdens het plaatsen verbuigt. Staal is bij lage temperaturen goed te verwerken, koud vouwbaar tot -15 graden, dus een winterse planning hoeft op dit punt niet aangepast te worden. Wel raden we aan rekening te houden met de uitzetting van het materiaal: staal zet ongeveer half zoveel uit als zink, wat betekent dat de bevestiging daar ruimte voor moet bieden, vooral bij de langere banen die bij een villadak eerder voorkomen dan bij een kleiner pand.
Er zijn situaties waarin het dakvlak zo ingewikkeld is opgedeeld, door meerdere kepers, dakkapellen en aansluitingen op verschillende hoogtes, dat een doorlopende plaat geen recht doet aan de vorm van het dak en juist meer stukwerk oplevert dan gewenst. In dat geval is het de moeite waard om samen met de architect te kijken of een deel van het dak in kleinere banen wordt uitgevoerd, of dat een ander materiaal voor dat specifieke vlak logischer is. Ook bij een dakhelling onder de zes graden is klikfels niet toepasbaar, en dat moet vroeg in het ontwerp al vaststaan, niet pas bij de bestelling.
Wilt u een dakvlak laten inmeten en de baanindeling laten uittekenen voordat u bestelt, neem dan contact op. We kijken mee op tekening en geven aan waar de levertijd op dat moment ongeveer op uitkomt.