Klikzink
Bij een villa die nog gebouwd moet worden, ligt er geen bestaand dak waar wij op moeten aansluiten. Er is geen bestaande dakconstructie, geen bestaande dakrand en geen bestaande situatie die de maten al heeft vastgelegd. Dat is het verschil met vrijwel elk ander project dat bij ons binnenkomt: meestal meten wij een dak op dat er al ligt en passen wij de banen daarop aan. Bij nieuwbouw werkt het andersom. Wij kunnen meedenken voordat er iets vastligt, en de maatvoering van het dakvlak kan nog worden afgestemd op de platen in plaats van omgekeerd.
Dat klinkt als een detail voor de bouwfase, maar bij een villa met een groot dakvlak dat in zijn geheel vanaf de weg te zien is, is het een ontwerpkeuze. Felsplaten worden geleverd op de millimeter, van 450 tot 8000 millimeter lengte, in een werkende breedte van 475 millimeter per baan. Dat betekent dat het aantal banen op een dakvlak en de plek van de langsnaden precies te berekenen zijn zodra de maten van het dakvlak bekend zijn. Ligt die maat nog niet vast, dan kunnen wij meekijken of een klein verschil in de breedte van het dakvlak een baanindeling oplevert die symmetrisch uitkomt op de nok, op de dakrand of op een dakraam. Bij een bestaand dak is die ruimte er niet: daar ligt de maat vast en passen wij de indeling zo goed mogelijk aan, met een rand- of middenbaan die net iets smaller of breder uitvalt dan de rest.
Om die ruimte ook echt te benutten, moet het gesprek met ons op het juiste moment plaatsvinden. In de praktijk werkt het zo dat de architect of aannemer een dakvlak tekent zodra de hoofdvorm van de villa vaststaat, meestal met een dakhelling en een globale maatvoering. Dat is het moment om ons erbij te betrekken, niet pas wanneer de dakconstructie al is besteld. Wij kijken dan mee op de tekening, wat niets kost, en rekenen na hoe de banen over het vlak vallen. Soms betekent dat een aanpassing van een paar centimeter in de dakrand of de nokhoogte, zodat de buitenste baan niet als een smalle reststrook naast de dakrand komt te liggen. Bij een villa met een schilddak of een dakvlak zonder onderbrekingen is dat verschil met het blote oog te zien, zeker als het dak vanaf de straat in één keer overzien wordt.
Na die afstemming volgt de bestelling op maat en pas daarna de bouw van de dakconstructie zelf. Wordt die volgorde omgedraaid, dan werken wij nog steeds met de bestaande maten, maar dan is de baanindeling een uitkomst in plaats van een keuze. Dat is niet fout, het levert gewoon minder op dan wanneer de maatvoering er nog naar kon worden ingericht.
Bij een lang, ononderbroken dakvlak zonder dakkapellen of schoorstenen is het effect van een meegetekende baanindeling het grootst. Denk aan een villa met een enkelvoudig hellend dakvlak van, zeg, twaalf meter breed. Op zo'n vlak vallen de langsnaden van de felsplaten in een herkenbaar ritme, en dat ritme is vanaf de weg gewoon te zien staan. Valt de laatste baan toevallig een stuk smaller uit dan de rest, dan trekt dat de aandacht meer dan wanneer alle banen ongeveer gelijk zijn. Bij een dakvlak dat wordt onderbroken door dakramen, opgaande muurtjes of een schoorsteen speelt dit minder, omdat het oog daar al minder over één doorlopend vlak heen kijkt.
Hetzelfde geldt voor de plek van een goot of een dakrand ten opzichte van een symmetrisch gevelbeeld. Bij een villa waarvan de voorgevel symmetrisch is opgezet, met de voordeur in het midden, valt het op als de baanindeling van het dak daar niet mee correspondeert. Wij kunnen in het ontwerp meekijken of de middelste baan precies boven de as van de gevel valt, wat bij bestaande daken vaak niet meer te corrigeren is zonder platen te versnijden.
Ook de keuze van de kleur en de richting van de banen liggen bij nieuwbouw nog open. Bij een lang dakvlak in een zichtbare kleur zoals Metallic Dark Silver valt een asymmetrische baanindeling sneller op dan bij een donkere kleur als Nordic Night Black, simpelweg omdat licht anders over een donker vlak valt. Dat is een overweging die de architect kan meenemen bij de kleurkeuze, maar alleen als die keuze nog niet vastligt.
Niet elke nieuwbouwvilla profiteert evenveel van deze vrijheid. Is het dakvlak klein, bijvoorbeeld bij een aanbouw of een bijgebouw naast de hoofdvilla, dan is er vaak maar één of twee baanbreedtes te verdelen en is er weinig te sturen: de indeling ligt dan al vast door de maat van het vlak zelf. Ook bij een dak met veel opgaande delen, zoals dakkapellen, hoge schoorstenen of een combinatie van meerdere kleine dakvlakken, is het effect van een meegetekende baanindeling beperkt, omdat het oog daar toch al wordt afgeleid door de vorm van het dak in plaats van door het lijnenspel van de banen.
En is de bouwtekening al definitief en de dakconstructie al bestemd, dan werken wij net als bij een bestaand dak: met de maten die er liggen. Dat is geen probleem, maar het is niet meer de situatie waarin de maatvoering nog gratis te sturen is. Wilt u dat voordeel echt benutten, dan is het verstandig ons te betrekken zodra het dakvlak op de tekening staat en voordat de constructie besteld wordt.
Heeft u een tekening van de nieuwbouwvilla met een dakvlak dat nog niet definitief is uitgewerkt, stuur die dan naar ons door. Wij rekenen na hoe de felsplaten over het vlak vallen en laten zien welke aanpassing in de maatvoering een rustiger baanindeling oplevert. Dat kijken kost niets, en u weet daarna of er in uw geval iets te winnen is.