Klikzink
Een tiny house is geen huis in het klein. Het is een constructie die op een trailer moet passen, onder een viaduct door moet kunnen en op een fundering van een paar punten mag rusten in plaats van een muur. Dat verandert wat er op uw bestek hoort te staan. Wij zetten hier neer wat wij van u willen zien voordat wij een plaat walsen, welke details wij standaard tekenen en waar u als architect vrij bent om te kiezen zonder dat het karwei daardoor moeilijker wordt.
Bij een gewoon dak leggen wij de eerste baan waar het toevallig het handigst begint en werken door tot de laatste baan tegen de nok of gootrand uitkomt, eventueel iets versneden. Op een tiny house werkt die volgorde tegen u. Het dakvlak is vaak niet groter dan drie of vier banen breed, en dan ziet elke baan die net iets smaller is dan de rest er niet uit als een detail maar als een fout. Wij raden aan om op tekening het midden van het dakvlak als uitgangspunt te nemen en van daar naar beide kanten symmetrisch te verdelen. Dat betekent soms dat de middelste baan een paar centimeter breder wordt dan de werkende breedte van 475 mm, en dat de twee buitenste banen precies gelijk versneden worden. Op een groot dak valt dat verschil van een paar centimeter niet op. Op een dakvlak van nog geen drie meter breed ziet iedereen het.
Wij leveren de platen op maat, op de millimeter, van 450 tot 8000 mm lang. Dat betekent dat u niet hoeft te rekenen met standaardlengtes die toevallig niet passen. Geef ons de exacte breedte van het dakvlak en de gewenste positie van de naden, en wij walsen de platen zo dat de verdeling klopt zonder dat er op de bouwplaats nog iets versneden moet worden. Versnijden op locatie is bij een groot dak een kleine correctie; bij een tiny house is het vaak zichtbaar op de kop van de baan bij de gootrand, en dat is nu net de rand die van de grond af het eerst in het oog springt.
Een tiny house dat op een trailer blijft staan, heeft een maximumgewicht waar de as, de banden en soms de weg zelf aan gebonden zijn. Het dak is daarbij niet het zwaarste onderdeel, maar het is wel het onderdeel waar u als architect nog het meest aan kunt sturen zonder de indeling van het interieur te wijzigen. Onze felsplaten wegen ongeveer 5 kilo per vierkante meter. Op een dakvlak van vijftien vierkante meter, wat voor veel tiny houses een realistische maat is, komt dat neer op iets meer dan zeventig kilo aan plaatmateriaal. Dat is aanzienlijk lichter dan keramische pannen of natuursteen, en ook lichter dan de meeste betonnen alternatieven.
Waar dat gewicht in uw tekening terugkomt, is niet alleen in het dakvlak zelf maar in de opbouw daaronder. Felsplaten worden blind bevestigd met klemmen onder de fels, op een houten ondergrond met schroeven. Die ondergrond moet vlak en voldoende stijf zijn, maar hij moet niet overgedimensioneerd worden omdat er toch al gewicht bespaard is op de dakbedekking. Wij zien in de praktijk dat architecten die winst soms weer inleveren door een dikkere isolatielaag of een zwaardere onderconstructie te tekenen dan nodig is. Bespreek met uw constructeur wat het totale gewichtsbudget is voordat u de opbouw vastlegt, en reken het dak niet apart maar als onderdeel van dat budget.
Als het tiny house na plaatsing niet meer verplaatst wordt, geldt deze afweging in mindere mate en mag de opbouw net wat robuuster gedimensioneerd worden. Vraag dus vooraf aan uw opdrachtgever of het huis blijft staan of van locatie gaat wisselen; dat antwoord verandert wat er in het bestek voor het dak nodig is.
Bij de randen, de nok en de doorvoeren tekenen wij vaste details die wij op vrijwel elk tiny house terugzien: de gootrand met een omgezette plooi zodat er geen scherpe kant blijft liggen, de nokafwerking met een overlappende kap, en de aansluiting rond een schoorsteen of ontluchting met een opgezette rand die onder de volgende baan verdwijnt. Die details hoeven niet apart uitgetekend te worden in uw bestek; het is genoeg als u aangeeft waar de doorvoeren komen en wij vullen de aansluiting in. Dat kost u niets, ook niet als het om een paar kleine wijzigingen gaat nadat de eerste tekening al binnen is.
Waar u wel echt iets kiest, is in het aanzicht van het vlak zelf. De felsen staan 475 mm uit elkaar en lopen door van goot tot nok; dat ritme is vast. Maar de kleur is aan u: Nordic Night Black, Slate Grey of Metallic Dark Silver, alle drie met een lage glansgraad onder de 5, dus geen glimmend dak maar een rustig, mat vlak. Bij een klein volume als een tiny house valt de kleurkeuze harder op dan bij een groot gebouw, simpelheid omdat er weinig andere vlakken zijn die de aandacht afleiden. Metallic Dark Silver oogt overdag lichter en reflecteert net iets meer omgevingslicht, wat bij een tiny house tussen het groen vaak goed samengaat met de kleinschaligheid van het geheel. Nordic Night Black doet het tegenovergestelde: het dak verdwijnt bijna in de schaduw en het volume oogt daardoor compacter.
De richting van de banen is een keuze die wel op tekening moet staan, want die verandert de opbouw. Verticaal, van goot naar nok, is de gangbare richting en vraagt geen aanpassing aan de constructie. Horizontaal, over de langsrichting van het huis, kan bij een lessenaarsdak of een licht hellend vlak, maar dan moet de coderichting van de fels aansluiten op de looprichting van het regenwater en dat vraagt een aangepaste tekening van de overlappen. Bespreek deze keuze vroeg, want ze bepaalt ook hoe de trailer straks onder het huis staat ten opzichte van het dakbeeld.
Op een dakvlak kleiner dan een paar vierkante meter, zoals bij een tiny house op wielen met een extreem compact volume, kan het aantal banen zo beperkt worden dat de meerwaarde van het felssysteem wegvalt: er is dan bijna geen naad meer te verdelen en een enkele grote plaat met opstaande randen doet vaak hetzelfde werk met minder werk op de bouwplaats. Ook bij een dak dat regelmatig gedemonteerd en weer opgebouwd wordt, bijvoorbeeld bij een tiny house dat voor transport uit elkaar gaat, is een systeem met doorlopende felsen over de hele lengte niet altijd praktisch; daar is soms een oplossing met kortere, los te maken delen geschikter, en dat vraagt een ander gesprek dan dit systeem.
Stuur ons uw tekening met de maten van het dakvlak, de positie van de doorvoeren en het gewenste gewichtsbudget, en wij rekenen mee aan de verdeling van de banen voordat er iets gewalst wordt.