Klikzink
Een recreatiewoning uit de jaren zestig, zeventig of tachtig is meestal gebouwd voor de zomer. Dunne spanten, een lichte dakplaat en verder niet veel. Wie zo'n woning nu jaarrond wil gebruiken, of gewoon van de stookkosten af wil, komt vroeg of laat bij isolatie terecht. Dat is op zich geen ingewikkelde klus, maar de volgorde waarin u het aanpakt maakt wel verschil. Bij een gewoon woonhuis is de kapconstructie meestal zwaar genoeg om weinig aandacht te besteden aan wat er allemaal op en tussen de spanten komt te hangen. Bij een recreatiewoning is dat een ander verhaal.
Als u van binnen naar buiten kijkt, zit de volgorde meestal zo: binnenafwerking, dampremmende laag, isolatie, ventilerende luchtspouw en dan de dakbedekking. Die dampremmer zit aan de warme kant van de isolatie, dus aan de binnenkant, tussen de afwerking en het isolatiemateriaal. Zijn taak is simpel: voorkomen dat vochtige binnenlucht de constructie in trekt en daar tegen de koude buitenkant condenseert. Bij een recreatiewoning die alleen in het weekend of de vakantie verwarmd wordt, is dat vochttransport wisselender dan bij een woonhuis waar constant een gelijkmatige temperatuur heerst. De woning warmt snel op, koelt snel af, en bij elke wisseling verplaatst zich vocht. Een dampremmer die niet goed aansluit op de wanden, of die vol perforaties zit van oude bevestigingen, laat op een recreatiewoning eerder problemen zien dan bij een huis dat het hele jaar op temperatuur blijft.
Bij het verduurzamen van een recreatiewoning is het verstandig om niet te beginnen bij het dak, maar bij de binnenkant. Eerst wordt gekeken of er een dampremmer aanwezig is en in welke staat die verkeert. Is die er niet, dan wordt hij aangebracht voordat er nieuwe isolatie tussen de spanten komt. Pas daarna volgt de isolatie zelf, met daarboven een spouw die voor voldoende ventilatie zorgt tussen isolatie en dakbedekking. Alleen als die spouw goed functioneert, kan vocht dat er toch inkomt weer weg. Wordt deze volgorde omgedraaid, of wordt de isolatie aangebracht zonder na te denken over de dampremmer, dan loopt u het risico dat de constructie vochtig wordt zonder dat u dat aan de buitenkant ziet. Bij een lichte kap, waar de sporen vaak dun zijn en het dakbeschot minimaal, is dat vervelender dan bij een zwaar gebouw: er is simpelweg minder massa om vocht te bufferen voordat het schade aanricht.
Omdat de kapconstructie van veel recreatiewoningen niet berekend is op zwaar dakmateriaal, is het verduurzamingstraject ook een moment om naar het gewicht van de hele opbouw te kijken. Extra isolatie tussen de spanten voegt weinig gewicht toe, maar de keuze voor de nieuwe dakbedekking daarboven doet dat wel. Felsplaten van staal wegen ongeveer 5 kilo per vierkante meter, en dat is een gewicht dat de meeste lichte kapconstructies goed kunnen dragen, ook na de toevoeging van isolatie en een ventilerende spouw. Dat is een andere afweging dan bij dakpannen of een zwaardere plaat, waarbij het optellen van isolatiegewicht en dakbedekkingsgewicht een spantberekening nodig kan maken. Bij het verduurzamen van een recreatiewoning is het dus zinvol om de keuze voor het dakmateriaal niet los te zien van de isolatiekeuze: samen bepalen ze wat de constructie te verduren krijgt.
Een veelgemaakte fout is dat er isolatie wordt aangebracht zonder dat er goed wordt gekeken naar de bestaande dampremmer, of zonder dat er een nieuwe komt. Dat gebeurt vaak omdat de eigenaar de klus in fases doet: dit jaar de isolatie, volgend jaar het dak. In de tussentijd zit er isolatiemateriaal tussen de spanten dat vocht opneemt zonder dat er een barrière is die dat tegenhoudt. Bij een recreatiewoning die maanden ongebruikt en onverwarmd blijft staan, merkt u dat niet meteen; het beschot en de sporen worden vochtig, maar dat zie je pas als er houtrot optreedt of als er bij de volgende renovatie een muffe geur uit de kap komt. Een andere fout is het dichtzetten van de ventilerende spouw, bijvoorbeeld omdat er te veel isolatie tussen de sporen wordt geperst en er geen ruimte overblijft voor luchtcirculatie. Dat lijkt een goede besparing op te leveren omdat er meer isolatiemateriaal in dezelfde ruimte past, maar zonder afvoer van restvocht wordt de kap vochtiger, niet droger.
Omdat de dakbedekking van veel recreatiewoningen uit deze bouwperiode toch al aan vervanging toe is, is het vaak logisch om isoleren en het dak vervangen in één traject te combineren. Dan ligt de volgorde vast: eerst de binnenkant met dampremmer en isolatie, dan de spouwlatten voor de ventilatie, en pas daarna de nieuwe felsplaten erop. Dat scheelt een tweede keer de kap openbreken. Is het bestaande dak nog in goede staat en wilt u alleen de isolatie verbeteren, dan kan dat ook vanaf de binnenkant, zonder dat het dak eraf hoeft. In dat geval blijft de bestaande dakbedekking gewoon liggen en wordt alleen de laag daaronder aangepast, met dezelfde aandacht voor de dampremmer en de ventilatieruimte.
Niet elke recreatiewoning is geschikt voor deze aanpak zonder aanpassingen. Is de kapconstructie zo licht dat er nauwelijks ruimte is tussen de sporen voor een redelijke isolatiedikte, dan levert naisoleren aan de binnenkant weinig op; de isolatiewaarde blijft dan beperkt, hoe zorgvuldig de dampremmer ook wordt aangebracht. In dat geval is het soms zinvoller om aan de buitenkant te isoleren, boven op het bestaande dakbeschot, waarbij de nieuwe felsplaten los van de oude constructie op een nieuwe onderconstructie komen te liggen. Ook bij recreatiewoningen die permanent verhuurd worden en waar het binnenklimaat vergelijkbaar is met een woonhuis, gelden eigenlijk de gewone regels voor woonhuizen weer, en is een lichte-kap-aanpak niet meer nodig. Twijfelt u of uw kapconstructie de combinatie van isolatie, ventilatiespouw en felsplaten aankan, dan is het verstandig om dat eerst te laten beoordelen voordat er materiaal wordt ingekocht.
Wij denken bij Klikzink mee over de opbouw van dak naar isolatie, en leveren de felsplaten op maat aan, in de kleur en lengte die bij uw dak past. Heeft u een tekening of een idee van de bestaande situatie, dan kijken wij daar kosteloos naar mee.