Klikzink
Een recreatiewoning uit de jaren zestig tot tachtig heeft bijna altijd een lichte kapconstructie. Dunne spanten of gordingen, weinig massa, en een dakopbouw die destijds is berekend op een lichte golfplaat of een dun bitumendak, niet op een pakket met extra isolatie en een nieuwe dakbedekking erboven. Wie voor zo'n woning felsplaten overweegt, krijgt met een ander vochtvraagstuk te maken dan bij een nieuwbouwwoning of een groot recreatiepark met zwaardere daken. Het gaat hier niet primair om regen die ergens naar binnen lekt, maar om vocht dat van binnenuit tegen de onderkant van de plaat komt en daar, als de opbouw niet klopt, condenseert.
In een recreatiewoning wordt door bewoning voortdurend vocht geproduceerd. Koken, douchen, ademen, een nat zwempak dat binnen te drogen hangt in het weekend. Bij een woning die het grootste deel van de week leegstaat en dan in korte tijd intensief gebruikt wordt, ontstaat een piekbelasting: op vrijdagavond komt een gezin binnen, de kachel gaat aan, er wordt gekookt en gedoucht, en de vochtige lucht trekt omhoog naar de kap. Bereikt die lucht de onderkant van een koude felsplaat, dan slaat het vocht daar neer als condens. Bij een golfplaat of een oud bitumendak kon dat vocht vaak nog enigszins wegventileren door kieren en een minder luchtdichte opbouw. Bij een nieuw, strak aansluitend felsdak is die vanzelfsprekende lekkage aan lucht er niet meer, en moet de ventilatie bewust worden geregeld.
Bij een zwaardere, recentere kapconstructie is vaak al rekening gehouden met een dampopen opbouw, een folie aan de juiste zijde en een geventileerde spouw. Bij een lichte kap uit de jaren zestig tot tachtig is dat zelden het geval. De sporen zijn dun, de ruimte tussen de sporen is beperkt, en er is meestal geen of nauwelijks een luchtspouw aanwezig boven een eventuele isolatielaag. Wij zien in de praktijk regelmatig dat er destijds direct op de gordingen een beschieting is aangebracht, met daarop de oude dakbedekking, zonder enige ventilatieruimte. Leggen we daar zonder aanpassing een felsplaat op, dan verandert er weinig aan het vochtprobleem: de plaat zelf voert niets af, dat moet de opbouw daaronder doen.
Om condens te voorkomen is een geventileerde luchtspouw tussen de isolatie en de felsplaat vrijwel altijd nodig, ook als de bestaande kap daar oorspronkelijk niet op is ingericht. Dat betekent dat er bij het aanbrengen van felsplaten op een lichte kapconstructie vaak een tengellaag of contralatting bij moet, zodat er onder de plaat een luchtkanaal ontstaat dat bij de gootlijn instroomt en bij de nok weer uittreedt. Bij een aannemer die dit over het hoofd ziet en de felsplaten rechtstreeks op de bestaande beschieting monteert, ontstaat het risico dat vocht dat vanuit de woning naar boven trekt nergens heen kan en tegen de staalplaat blijft hangen. Op termijn tast dat de constructie aan, ook al is de felsplaat zelf verzinkt en gecoat en dus niet de zwakke schakel.
Naast ventilatie boven de isolatie is er de vraag wat er onder de isolatie gebeurt. Een dampremmende folie aan de warme, binnenzijde van de constructie voorkomt dat vochtige binnenlucht ongehinderd de isolatie induikt. Bij veel recreatiewoningen uit deze bouwperiode ontbreekt die folie, of is de betimmering aan de binnenzijde in de loop der jaren doorboord met schroeven, kabeldoorvoeren en lampenaansluitingen, waardoor de dampremming feitelijk is opgeheven. Wij adviseren daarom bij een felsdak op zo'n woning altijd te kijken naar wat er aan de binnenzijde gebeurt, niet alleen naar wat er buiten op het dak verandert. Een nieuwe, goed sluitende felsplaat aan de buitenkant zonder aandacht voor de binnenzijde kan het vochtprobleem juist verergeren, omdat de constructie minder kan uitdrogen dan voorheen.
Bij een recreatiewoning met een zadeldak uit begin jaren zeventig, oorspronkelijk gedekt met golfplaten, wilde de eigenaar overstappen op felsplaten in Slate Grey. De sporen waren smal en er was geen spouw. Bij het opnemen van het dak bleek dat er weliswaar isolatie tussen de sporen was aangebracht op een later moment, maar zonder folie aan de binnenzijde en zonder ventilatieruimte aan de buitenzijde. Zonder aanpassing zou de nieuwe felsplaat het bestaande knelpunt alleen maar afsluiten. Met een tengellaag van enkele centimeters ontstond alsnog een geventileerde spouw, en is bij die gelegenheid ook de binnenzijde met een dampremmende laag aangepakt. Dat is meer werk dan alleen platen leggen, maar wel wat nodig is om het dak op lange termijn droog te houden.
Is de kapconstructie zo licht en zo beperkt in hoogte dat er geen enkele ruimte is voor een spouw, en is aanpassing van de binnenzijde niet gewenst of niet mogelijk, bijvoorbeeld omdat het plafond een beschermde afwerking heeft die niet aangeraakt mag worden, dan is een gesloten felsdak niet de beste oplossing. In zo'n geval kan een dakbedekking die van nature meer tolerant is voor een minder ideale ventilatiesituatie, of een bouwkundige aanpassing vooraf, meer voor de hand liggen. Ook bij een recreatiewoning die het grootste deel van het jaar leegstaat en slechts sporadisch verwarmd wordt, verdient het overleg wat de piekbelasting aan vocht precies betekent voor de gekozen opbouw; dat verschilt per situatie en per gebruik van de woning.
Wilt u weten of de kapconstructie van uw recreatiewoning geschikt te maken is voor een geventileerde opbouw onder felsplaten, dan kijken wij graag mee op basis van een foto van de bestaande dakopbouw of een doorsnedetekening. Wij denken mee over de spouw, de plaatafmetingen op maat en de aansluiting bij goot en nok, zodat de platen niet alleen goed aansluiten maar het dak ook daadwerkelijk kan ventileren.