Recreatiewoning: dakgewicht felsplaten en draagkracht

Wie een recreatiewoning uit de jaren zestig, zeventig of tachtig van een nieuw dak voorziet, stuit vroeg of laat op een vraag die bij een gewoon woonhuis zelden speelt: kan de kap dit gewicht eigenlijk wel dragen. Veel van deze woningen zijn destijds gebouwd met een lichte spantconstructie, bedoeld voor een lichte dakbedekking en niet meer dan dat. Waar een naoorlogs rijtjeshuis vaak een royaal gedimensioneerde kapconstructie heeft die decennia later nog ruimte over heeft voor een zwaarder pakket, is dat bij een recreatiewoning geen vanzelfsprekendheid.

Waarom dit bij een recreatiewoning anders ligt

Een recreatiewoning werd destijds vaak gebouwd als seizoensverblijf: een lichte houten spantconstructie, dunne gordingen, en een dakbedekking die daar precies op was afgestemd. Golfplaat, bitumen op een enkele laag beschot, of dunne betonpannen op het randje van wat de kap kon dragen. Er is in die jaren zelden overgedimensioneerd, want elke kilo extra hout of staal kostte geld dat een vakantiewoning niet hoefde te krijgen. Het gevolg is dat de marge die een regulier woonhuis wel heeft, hier vaak ontbreekt. Een aannemer die de kap van een recreatiewoning opent, treft regelmatig gordingen van kleinere afmeting aan dan hij bij een woonhuis zou verwachten, en spanten die dichter op hun maximum zitten dan de tekening op het eerste gezicht doet vermoeden.

Dat betekent niet dat elke recreatiewoning een probleem heeft. Het betekent wel dat de vraag naar het gewicht van de nieuwe dakbedekking hier niet overgeslagen kan worden, terwijl dat bij veel andere gebouwen wel kan.

Wat felsplaten toevoegen aan het dak

Stalen felsplaten wegen ongeveer vijf kilo per vierkante meter, inclusief de coating. Dat is een gewicht dat op zichzelf weinig zegt totdat u het vergelijkt met wat er nu op het dak ligt. Golfplaat van vezelcement, veel gebruikt op recreatiewoningen uit die periode, weegt meestal meer dan felsplaten. Betonpannen liggen een heel eind hoger, ergens tussen de veertig en zeventig kilo per vierkante meter afhankelijk van het type. Als een recreatiewoning nu een pannendak heeft en overstapt naar felsplaten, ontstaat er dus ruimte in het gewichtsbudget van de kap in plaats van dat die ruimte wordt opgesoupeerd.

De situatie die wél om aandacht vraagt is de omgekeerde: een recreatiewoning met golfplaat of met bitumen op een enkele laag, waar de kap nooit meer dan dat lichte gewicht heeft moeten dragen. Daar telt niet alleen het gewicht van de felsplaten zelf, maar ook wat er onder komt. Een nieuw dak is vaak het moment waarop ook geïsoleerd wordt, en een pakket van dakplaten, isolatie en een nieuwe onderconstructie kan samen met de felsplaten meer wegen dan de oude golfplaat ooit deed. Niet omdat felsplaten zwaar zijn, maar omdat het totale pakket verandert.

Waar de kap het laat afweten

Er zijn een paar signalen waar een aannemer op let voordat hij zomaar begint. Doorbuigende gordingen, houtrot bij de spantvoeten, en spanten die op grotere afstand van elkaar staan dan bij nieuwbouw gebruikelijk is, zijn aanwijzingen dat de constructie al op zijn grens zit met de huidige belasting. Bij zo'n dak is de vraag niet alleen wat het nieuwe dakmateriaal weegt, maar of de bestaande constructie eigenlijk al aan vervanging of versterking toe is, los van welke bedekking erop komt.

Dit is ook de reden waarom wij als leverancier van felsplaten niet de partij zijn die deze vraag beantwoordt. Wij leveren stalen platen op maat en denken mee over de opbouw van het dakvlak, maar de draagkracht van een specifieke kapconstructie is aan een constructeur of een aannemer die de spanten fysiek kan beoordelen. Een tekening uit de jaren zeventig zegt vaak niet meer wat er nu, na decennia van vocht, houtworm en eerdere verbouwingen, nog daadwerkelijk aan draagvermogen over is.

Wanneer felsplaten hier wel en niet de aangewezen keuze zijn

Bij een recreatiewoning die nu een zwaardere dakbedekking heeft dan felsplaten, zoals betonpannen of vezelcement golfplaat, is de overstap naar felsplaten vanuit gewicht een verlichting voor de kap. Dat is bijvoorbeeld relevant als er tegelijk zonnepanelen bij komen: die tellen ook mee in het totaalgewicht, en een lichter dakvlak geeft daar ruimte voor.

Bij een recreatiewoning die nu al een licht dak heeft, zoals golfplaat op een minimale onderconstructie, en waar tegelijk stevig geïsoleerd gaat worden, is het niet vanzelfsprekend dat felsplaten zonder meer passen. Niet vanwege het gewicht van de platen zelf, maar vanwege het gewicht van de isolatie en de eventuele extra onderconstructie die daarvoor nodig is. In die situatie is het verstandiger om eerst de kap te laten narekenen dan om achteraf te ontdekken dat de gordingen doorbuigen onder een pakket dat zwaarder is dan de oorspronkelijke golfplaat.

Er zijn ook recreatiewoningen waar de kap in de loop der jaren al eens versterkt is, bijvoorbeeld bij een eerdere verbouwing of aanbouw. Bij die woningen is de marge vaak groter dan de bouwtekening uit de jaren zeventig suggereert, en is een gewichtstoename door felsplaten en isolatie geen enkel probleem. Het punt is dat dit per woning verschilt, en dat een blik op de bouwtekening zonder een blik op de daadwerkelijke staat van het hout weinig zekerheid geeft.

Wat u nu kunt doen

Laat bij twijfel eerst de bestaande kapconstructie beoordelen door een aannemer of constructeur, liefst met het gewicht van het gewenste nieuwe dakpakket erbij: de felsplaten, de eventuele isolatie, en de onderconstructie samen. Pas als daaruit blijkt wat de kap kan dragen, is te bepalen of felsplaten zonder aanpassing van de constructie passen, of dat er eerst versterkt moet worden. Wij denken op basis van een tekening en de gewenste opbouw graag mee over de platen zelf, de maatvoering en de bevestiging; de beoordeling van de kap laten wij aan de vakman die de constructie ter plekke kan zien.