Klikzink
Een zadeldak is de eenvoudigste dakvorm die er is: twee vlakken die tegen elkaar aan hellen en samenkomen in één rechte nok. Geen dakkapel, geen kilgoot, geen inham. Precies daardoor valt bij dit dak sneller op of de baanindeling klopt. Bij een schilddak met vier hoeken en een paar dakvlakramen verdwijnt een kleine onregelmatigheid in de complexiteit van het geheel. Bij een zadeldak met twee gladde vlakken ziet u een baan die net niet symmetrisch uitkomt op de nok in één oogopslag.
Omdat felsplaten op maat gewalst worden, van 450 tot 8000 millimeter op de millimeter nauwkeurig, is die symmetrie precies wat u vooraf kunt regelen. Bij een mantelzorgwoning is de dakvoet vaak niet lang, ergens tussen de vijf en acht meter, verdeeld over twee vlakken van elk drie tot vier meter breed. Reken de werkende breedte van 475 millimeter daar doorheen en u komt bijna nooit precies uit op een heel aantal banen. Wij delen dat verschil in twee gelijke stroken aan de buitenkanten van het dakvlak, zodat de rand van het dak er aan beide kanten evenwijdig bij ligt. Een enkele smalle baan tegen de goot, en aan de andere kant een volle breedte, valt bij een dakvlak van deze omvang meteen op. Bij een groter gebouw met tien of twaalf banen naast elkaar valt die ene afwijkende baan minder op; bij vier of vijf banen naast elkaar is elke baan een merkbaar deel van het totale vlak.
De nok is de plek waar beide vlakken van het zadeldak samenkomen, en daar zit de tweede maatvoeringskeuze. De banen op elk vlak lopen van goot tot nok en worden aan de bovenkant afgewerkt met een nokstuk dat over beide vlakken heen buigt. Dat nokstuk moet aansluiten op de fels van de laatste baan aan elke kant. Loopt de baanindeling op het ene vlak net iets anders dan op het andere, dan staat de nok scheef ten opzichte van de belijning van het dak. Bij een zadeldak met twee identieke vlakken is dat een vergissing die u er zonder moeite uit haalt door de indeling van beide vlakken tegelijk te tekenen in plaats van los van elkaar.
Een mantelzorgwoning staat op basis van een tijdelijke omgevingsvergunning, en de opbouw is vaak verplaatsbaar of demontabel: bij verhuizing van de zorgvrager, bij overlijden, of omdat de vergunningstermijn afloopt, moet het bouwwerk weer weg kunnen of naar een andere plek. Dat stelt een eis aan de bouwvolgorde die bij een gewoon huis niet speelt: de tijdelijke opbouw staat op het erf naast een woning waar gewoond wordt, en het dak moet in één dag dicht, zonder een nacht open te blijven liggen voor een volgende bouwdag.
Bij een zadeldak werkt dat in het voordeel van de eenvoud van de vorm. Twee rechte vlakken zonder inhammen zijn met blind bevestigde platen sneller te leggen dan een dak met meerdere richels en aansluitingen. De klemmen onder de fels bevestigen de platen zonder dat er door het materiaal heen geschroefd wordt; op een houten dakbeschot gaat dat met schroeven in de klem, op een stalen dakconstructie met zelfborende schroeven. Bij een tijdelijke opbouw is de ondergrond meestal hout, licht van gewicht en snel te bewerken, en dat past bij de planning van één bouwdag voor het dak.
Omdat de opbouw ooit weer verplaatst of gedemonteerd kan worden, is het verstandig om bij de aansluitingen rond de nok en langs de gootrand rekening te houden met een montage die zonder beschadiging weer los te maken is. Wij leveren de platen op maat aangepast aan die situatie, maar de keuze om verbindingen bij dakrand en nok demontabel te detailleren in plaats van blijvend af te dichten met kit, ligt bij de aannemer die het dak monteert.
Bij een zadeldak zonder overige complicaties zit de aandacht bij drie randen: de goot aan weerszijden en de nok in het midden. Aan de gootzijde moet de onderste rand van de plaat over de gootlijst vallen zodat regenwater niet achter de bekleding terechtkomt maar in de goot. Bij een kleine mantelzorgwoning is de overstek vaak beperkt, soms nog geen twintig centimeter, en dat maakt de maatvoering van de onderste baan minder vergevend: een paar centimeter te kort en het water loopt achter de plaat langs in plaats van in de goot.
De nok krijgt een nokstuk dat over de fels van de bovenste baan aan beide zijden sluit. Bij een dakhelling die net boven de zes graden ligt, wat bij lichte, demontabele opbouwen voorkomt om de constructie laag en licht te houden, staat de nok minder geprononceerd dan bij een steil dak. Het nokstuk moet dan strak op de plaat aansluiten, anders ontstaat een kier waar wind onder kan grijpen. Bij windbelasting op een tijdelijke, lichte constructie is dat een groter risico dan bij een zwaar, gemetseld gebouw: een matig aangesloten nokstuk kan bij een lichte opbouw eerder gaan loszitten.
De meeste fouten bij een zadeldak op een mantelzorgwoning ontstaan niet bij het materiaal maar bij de planning ervan. Een aannemer die de banen op de bouwplaats zelf ter plekke wil aanpassen, komt vaak uit op een restbaan die te smal is om nog netjes te felsen. Wij werken daarom liever met een tekening vooraf: de exacte maten van beide dakvlakken, inclusief overstek en nokhoogte, resulteren in een plan met de breedte van elke baan al vastgelegd voordat de eerste plaat de fabriek verlaat. Dat meedenken op tekening kost niets en voorkomt dat er op de bouwplaats met een te smalle reststrook geïmproviseerd moet worden op een dag waarop het dak toch al dicht moet.
Een tweede plek waar het misgaat is de aansluiting bij de nok wanneer de twee dakvlakken niet exact even lang zijn, wat bij een lichte, prefab opbouw kan voorkomen door kleine afwijkingen in de constructie. Een nokstuk dat is gemaakt voor twee identieke vlakken past dan niet goed op een asymmetrische situatie. Meet daarom beide vlakken afzonderlijk in voordat de bestelling de deur uit gaat, in plaats van te vertrouwen op de tekening van de constructeur.
Een zadeldak op dit soort gebouwen is geen moeilijk dak om te bekleden. Het is een dak waarbij weinig ruimte is om een verkeerde maat te verbergen, en waarbij de bouwvolgorde net iets strakker moet dan bij een vaste woning. Heeft u de maten van beide dakvlakken en de gewenste overstek bij de hand, dan kunnen wij de baanindeling voor u uitwerken en de platen op maat laten walsen.