Klikzink
Een zadeldak op een dakkapel is de eenvoudigste vorm die er is: twee vlakken die tegen elkaar aan hellen en samenkomen in één nok. Juist die eenvoud maakt het lastiger dan hij lijkt. Op een groot dakvlak valt het niet op als de laatste baan iets smaller uitkomt dan de rest. Op een dakkapel, waar een vlak vaak niet meer dan twee of drie meter breed is en een paar meter lang, ziet u dat meteen. De nok ligt in het midden van het gezichtsveld, precies waar iedereen die vanaf de straat naar het huis kijkt zijn blik op richt. Een scheve of ongelijke indeling springt daar sneller in het oog dan op het hoofddak erboven.
Wij werken de felsplaten op maat, op de millimeter, en dat is bij een dakkapel geen overbodige luxe maar de kern van het werk. Voordat er één plaat gewalst wordt, moet de breedte van het vlak bekend zijn, en moet bepaald zijn hoe de banen daarover verdeeld worden. Bij een werkende breedte van 475 millimeter per baan is de rekensom op een dakvlak van vier meter breed niet ingewikkeld, maar de uitkomst bepaalt wel of de laatste baan tegen de zijkant een volle strook wordt of een smal reststrookje. Bij een zadeldak dakkapel kiezen we meestal voor een symmetrische verdeling vanuit het midden van het vlak, zodat aan beide kanten van het midden een gelijke restbreedte overblijft. Dat is een andere aanpak dan op een groot dakvlak, waar vaak vanuit één kant wordt doorgemeten en de laatste baan ergens onopvallend in een hoek verdwijnt.
De nok van een zadeldak dakkapel is een vouw, geen los profiel dat er later overheen geschoven wordt. Bij felsplaten wordt de nok gemaakt door de platen van beide dakvlakken tot boven de daklijn door te laten lopen en daar sluitend te vouwen, of door een nokstuk te plaatsen dat aan beide kanten onder de bovenste fels doorloopt. Het punt waar het misgaat, is wanneer de indeling van het linker- en het rechtervlak niet op elkaar is afgestemd. Loopt de baanindeling van het ene vlak niet synchroon met die van het andere, dan valt de nok niet in het midden van een baan, maar ergens er tussenin, en dat is precies waar je het van de grond af ziet. Dat probleem ontstaat niet op de bouwplaats, maar aan de tekentafel, en is achteraf niet meer te herstellen zonder platen te vervangen.
Bij een bestaande dakkapel die opnieuw bekleed wordt, meten wij daarom eerst beide vlakken afzonderlijk op en stemmen we de indeling erop af voordat er iets besteld wordt. Bij een nieuwe dakkapel die nog getekend wordt, geven wij dat liever al in een vroeg stadium aan de architect of aannemer door, zodat de maat van de dakkapel zelf, en niet alleen de platen, rekening houdt met een hele of halve baanmaat. Dat meedenken op tekening kost niets en scheelt achteraf een hoop gepuzzel.
Vergeleken met een schilddak heeft een zadeldak dakkapel geen hoekkepers om rekening mee te houden: alleen de nok boven en de twee gootlijnen onderaan. Dat maakt de plaatindeling zelf eenvoudiger, maar de aandacht verschuift dan naar de randen onderaan. Bij de goot moet de plaat voorbij de daklijn doorbuigen in een druiprand, zodat regenwater niet achter de bekleding terechtkomt maar netjes naar de goot van de dakkapel of het hoofddak wordt geleid. Bij een dakkapel met een kleine overstek is die druiprand krapper dan op een groot dak, en moet de plaat op de juiste plek gezet worden om voldoende overstek te behouden zonder dat de plaat te ver doorbuigt en gaat drukken.
De zijkanten van het zadeldak, waar het dakvlak tegen de zijwang van de dakkapel aan loopt, zijn de andere plek waar precisie telt. Hier wordt vaak met een opstaande rand tegen de wang gewerkt, afgedekt met een loodslabbe of een stroken plaatwerk dat aansluit op de gevelbekleding. Bij een klein vlak is er weinig ruimte om een foutje in de maatvoering te verstoppen: een paar centimeter te kort of te lang bij de wang is direct zichtbaar, terwijl dat op een groot dakvlak in de plooien van de bekleding kan verdwijnen.
Hoewel twee vlakken en één nok op papier de simpelste indeling is die een dakkapel kan hebben, is dat niet automatisch de snelste of goedkoopste oplossing. Bij een dakkapel die breder is dan de standaard werkende breedte van 475 millimeter maal een heel aantal, ontstaat bijna altijd een restbaan. Bij een dakvlak van bijvoorbeeld 2,80 meter breed past er zes keer een baan van 475 millimeter, met een kleine rest die verdeeld moet worden over de eerste en de laatste baan om het beeld symmetrisch te houden. Dat vraagt om overleg vooraf over hoe die verdeling precies uitpakt, en dat overleg is bij een klein vlak net zo belangrijk als bij een groot dak, misschien wel belangrijker omdat de kapel op ooghoogte staat.
Is de dakkapel erg smal, minder dan de breedte van één baan, dan is de vraag naar een symmetrische baanindeling niet meer aan de orde: er is dan simpelweg één baan per vlak nodig, eventueel op maat gewalst tot de exacte breedte van het dakvlak. Dat is een andere situatie dan de brede dakkapel met meerdere banen, en vraagt niet om dezelfde afweging over het midden van het vlak.
De dakhelling van het zadeldak is een tweede punt om te checken voordat er platen bestemd worden. Felsplaten zijn toepasbaar vanaf een helling van zes graden. De meeste zadeldak dakkapellen hebben een steilere helling dan dat, dus in de praktijk is dit voor dit type dakkapel zelden een probleem, maar bij een heel platte kap is het de moeite waard om de helling na te meten voordat er iets besteld wordt.
Wilt u weten hoe de baanindeling op uw eigen zadeldak dakkapel uitpakt, dan is het meten van de exacte breedte van beide dakvlakken de eerste stap. Heeft u een tekening, dan kunt u die naar ons opsturen; wij rekenen dan door hoe de banen verdeeld worden en waar de nok in het beeld komt te liggen. Bij een bestaande dakkapel komen we ook op locatie kijken, zodat de maatvoering van de goot, de nok en de zijwangen in één keer klopt voordat de platen gewalst worden.