Klikzink
Bij een mantelzorgwoning naast een bestaande boerderij of villa met een rieten kap ligt de vraag al snel voor de hand: moet die bijzondere woning er ook riet op hebben, of mag het dak er anders uitzien zolang de rest maar klopt. Wij komen die vraag vooral tegen bij gebouwen op het platteland, waar de hoofdwoning een rieten dak heeft en de gemeente of de eigenaar wil dat de mantelzorgwoning daar niet tegen afsteekt. Het antwoord hangt af van drie dingen die bij dit gebouwtype net iets anders liggen dan bij een gewone aanbouw: de tijdelijke vergunning, de verzekering, en de snelheid waarmee het dak dicht moet.
Riet is een prachtig materiaal op een gebouw dat voor decennia blijft staan, maar een mantelzorgwoning staat er vaak op grond van een tijdelijke vergunning, gekoppeld aan de zorgbehoefte van één persoon. Zodra die vergunning afloopt, moet de woning weg of verplaatst worden. Een rieten dak leent zich daar slecht voor. Het is los gebonden op panlatten en een rietmat, niet ontworpen om als geheel te worden opgetild en op een andere plek weer neergezet. Bij verplaatsing van de opbouw gaat het riet vrijwel altijd verloren en moet het opnieuw worden gedekt op de nieuwe locatie. Dat is een aanzienlijke kostenpost voor een gebouw dat per definitie een beperkte levensduur op die plek heeft.
Felsplaten liggen daar anders in. De banen zijn blind bevestigd met klemmen onder de fels, zonder dat het dakvlak verder aan de constructie vastzit dan nodig. Bij een woning die is opgebouwd als verplaatsbare of demontabele module, kan het dakvlak in geval van verhuizing intact blijven of relatief eenvoudig opnieuw worden aangebracht op de nieuwe locatie. Dat is voor veel opdrachtgevers de doorslaggevende reden om niet voor riet te kiezen, hoe mooi dat ook bij de boerderij past.
Er is nog een praktisch punt dat bij mantelzorgwoningen vaker naar boven komt dan bij een gewone uitbouw: de opstalverzekering. Rieten daken vallen doorgaans onder een aparte polis of een aanvullende voorwaarde, met eisen aan brandveiligheid, een minimale afstand tot andere bebouwing en soms een blusvoorziening. Bij een mantelzorgwoning die dicht tegen de hoofdwoning aan staat, of juist los in de tuin op korte afstand van een schuur, kan dat de polis van het hele perceel duurder maken of ingewikkelder om af te sluiten. Wij hebben dat meegemaakt bij een eigenaar die een tijdelijke woning wilde optrekken vlak naast een al gedekte rieten kap op de hoofdboerderij: de verzekeraar wilde de mantelzorgwoning alleen meenemen als het dak van niet-brandbaar materiaal was. Een stalen felsdak voldeed daar zonder discussie aan, en de polis kon ongewijzigd blijven.
Dat is niet in elk geval zo. Sommige verzekeraars kijken vooral naar de afstand tussen gebouwen en minder naar het dakmateriaal zelf. Vraag dit dus na bij de eigen polis voordat de knoop wordt doorgehakt, want een aanname hierover kost achteraf meer dan een telefoontje vooraf.
De gemeente kan via het bestemmingsplan of een welstandsnota eisen stellen aan de mantelzorgwoning, juist omdat die zichtbaar is vanaf de openbare weg of naast een beeldbepalend hoofdgebouw staat. Bij een boerderij met rieten kap in een beschermd dorpsgezicht komt het voor dat de welstandscommissie verwacht dat bijgebouwen in materiaal en kleur aansluiten bij de hoofdwoning. In dat geval is riet op de mantelzorgwoning soms de enige manier om de vergunning zonder vertraging te krijgen, ook al is het gebouw zelf tijdelijk.
Wij zien in de praktijk dat dit meevalt zodra de mantelzorgwoning uit het zicht van de weg staat, achter de hoofdwoning of tussen bestaande bijgebouwen. Dan accepteert de welstandscommissie vaker een donkere, matte plaat die qua kleur bij het rietdak past zonder het materiaal zelf te kopiëren. Nordic Night Black of Slate Grey doen dat in de praktijk goed, omdat de glans onder de 5 zit en het dakvlak van een afstand rustig en donker oogt, niet blikkerig. Overleg dit wel vooraf met de gemeente. Een tekening met het gekozen kleurnummer erbij scheelt vaak een vertragingsronde in de vergunningsprocedure, en wij denken daar op tekening kosteloos in mee.
Bij een mantelzorgwoning is er meestal weinig tijd tussen de aanvraag van de vergunning en het moment dat de zorgbehoevende er moet kunnen wonen. Een rieten dak dekken is vakwerk dat, afhankelijk van de oppervlakte en het weer, meerdere dagen in beslag neemt, met een rietdekker die vaak weken van tevoren moet worden ingepland. Bij een tijdelijke opbouw die al op de bouwplaats staat te wachten, is dat een planningsrisico dat niet iedereen kan overzien.
Felsplaten zijn in de gewenste maat op de millimeter geleverd en klaar om gelegd te worden. Bij een eenvoudig zadeldak van beperkte omvang, zoals bij de meeste mantelzorgwoningen het geval is, kan het dakvlak in één dag dicht. Dat is niet alleen praktisch voor de bewoner die snel onder dak moet, maar ook voor de aannemer die de mantelzorgwoning tussen andere klussen door moet inplannen. Bij een groter dakvlak, een mansardevorm of veel doorvoeren kan één dag te optimistisch zijn, dus reken dit door met de aannemer op basis van de eigen tekening.
Het zou onterecht zijn om riet af te schrijven als een slechte keuze. Op een mantelzorgwoning die permanent blijft staan, bijvoorbeeld omdat de vergunning na verloop van tijd wordt omgezet naar een blijvend bijgebouw, en die in een rietdekkersdorp staat waar de welstandsnota daar strikt op stuurt, is riet nog altijd de logische keuze. Het materiaal ademt, het past bij de omgeving, en het hoeft niet elke keer opnieuw beoordeeld te worden door de commissie. Het is alleen bij een tijdelijk, verplaatsbaar bouwwerk dat de nadelen van riet, van de gebonden bevestiging tot de verzekeringsvraag tot de doorlooptijd, harder gaan wegen dan de esthetische winst.
Ga eerst na of de mantelzorgwoning definitief blijft staan of na de zorgperiode weer weg of verplaatst moet worden, en vraag bij de verzekeraar na of het dakmateriaal invloed heeft op de polis van het hele perceel. Leg de tekening met het gekozen kleurnummer voor aan de gemeente voordat de vergunning wordt aangevraagd, dat scheelt vaak een vertragingsronde. Wilt u weten welke maatvoering en kleur bij uw dakvlak passen, stuur ons de tekening dan toe; wij denken daar kosteloos in mee en leveren op maat.