Klikzink
Een kantoorunit is meestal geen gebouw dat er voor de eeuwigheid staat. Het is verplaatsbaar, gestapeld op een tweede laag, of aangevuld met een volgende unit zodra de organisatie groeit. Dat verandert de vraag die u bij een dak stelt. Bij een woonhuis kijkt u naar uitstraling en levensduur. Bij een kantoorunit kijkt u eerst naar wat de constructie kan dragen, en pas daarna naar hoe het eruitziet. Dakpannen en felsplaten zijn dan geen gelijkwaardige alternatieven die u naast elkaar legt op smaak. Ze verschillen op het punt dat er bij een unit het meest toe doet: gewicht.
Een kantoorunit is ontworpen als transportabel of stapelbaar element. De vloeren, wanden en het dak zijn berekend op een bepaalde belasting, met een marge die vaak kleiner is dan bij een traditioneel gebouw. Er is geen zwaar metselwerk dat gewicht kan opvangen, en de fundering is vaak niet meer dan puntsteunen of een tijdelijke plaat. Iedere kilo die op het dak komt, telt door naar de rest van de constructie.
Dakpannen wegen aanzienlijk meer dan een stalen dakbedekking. Precies hoeveel hangt af van het type pan en de wijze van bevestiging, maar het scheelt in de praktijk een veelvoud. Felsplaten wegen ongeveer 5 kilogram per vierkante meter. Dat is een gewicht dat de meeste unitconstructies zonder aanpassing kunnen dragen. Bij dakpannen moet u vaak eerst laten uitrekenen of de bestaande kapconstructie dat extra gewicht toestaat, en bij een unit is die kapconstructie meestal niet aanwezig in de vorm die pannen nodig hebben. Dakpannen liggen op panlatten, die op een dakbeschot liggen, dat weer op spanten rust. Die opbouw is gemaakt voor een schuin dak met voldoende helling en een draagstructuur die daarop is afgestemd. Een kantoorunit heeft standaard een vlak of licht hellend dak, gebouwd om zo licht en compact mogelijk te blijven voor transport. Om er dakpannen op te leggen, zou u eerst een hellende kapconstructie moeten bouwen, met bijkomend gewicht en bijkomende hoogte. Dat is voor een tijdelijke of verplaatsbare unit meestal niet in verhouding met wat het oplevert.
Een tweede verschil dat bij een kantoorunit zwaarder telt dan bij een regulier gebouw, is de maatvoering. Units worden in de fabriek gemaakt op een vaste breedte en lengte, vaak met het oog op transport over de weg. Het dakvlak dat daaruit ontstaat, is dus geen vlak dat u naar wens kunt indelen. Het is een gegeven maat waar het dakwerk zich naar moet voegen, niet omgekeerd.
Dakpannen zijn gebouwd rond een module. Om een dakvlak netjes te bedekken, moet de maat van het vlak passen op een veelvoud van de pan, anders ontstaan onnodige snijverliezen en lastige aansluitingen bij de randen. Bij een kantoorunit met een afwijkende of smalle maat levert dat al snel passtukken en extra aansluitingen op, precies op de plekken waar een dak het meest gevoelig is voor lekkage: de randen en de naden tussen units.
Felsplaten worden op maat gewalst, tot op de millimeter, van 450 tot 8000 millimeter. Dat betekent dat de plaat zich voegt naar de afmeting van de unit, in plaats van dat de unit zich moet aanpassen aan een vast rastermaat van het dakmateriaal. Bij een gestapelde configuratie van twee of drie units naast elkaar is dat praktisch een groot voordeel: iedere baan kan precies zo lang worden gemaakt als het dakvlak van die unit, zonder overlap die nergens goed op aansluit.
Stel een tijdelijke kantoorunit van twaalf bij drie meter, geplaatst op een bouwterrein voor de duur van een project van enkele jaren. Het dak is vlak, met een geringe afschot naar één zijde voor de waterafvoer. De opdrachtgever wil dat het gebouw er verzorgd uitziet, zonder dat er een zware ingreep in de constructie nodig is. Dakpannen zijn hier praktisch niet aan de orde: er is geen hellend dakvlak, en het aanbrengen daarvan zou een nieuwe draagconstructie vergen die niet in verhouding staat tot de levensduur van het project. Felsplaten, blind bevestigd met klemmen onder de fels, liggen wel binnen bereik. Ze volgen de vlakke of licht hellende vorm van het dak, zonder dat er een knik in de constructie nodig is, en het gewicht van ongeveer 5 kilogram per vierkante meter blijft ruim binnen wat de unit draagt.
Stel daarentegen een vaste, permanente kantoorvestiging die ooit als unit begon maar inmiddels op een gemetselde onderbouw staat, met een echt hellend dak erop gebouwd. Dan verschuift de afweging. Zodra er een volwaardige kapconstructie is die op een hellend dakvlak is berekend, is de vraag naar het gewicht van dakpannen minder scherp, en kan de keuze tussen pannen en felsplaten weer teruggaan naar uitstraling, onderhoud en aansluiting op de omgeving. Dat is dan niet meer de situatie van een verplaatsbare unit, maar van een gebouw dat zich in de loop van de tijd heeft losgemaakt van zijn herkomst.
Er zijn omstandigheden waarin dakpannen op of bij een kantoorunit wel verdedigbaar zijn. Als de unit deel uitmaakt van een groter complex waar de omliggende bebouwing met pannen is gedekt, en er om die reden een esthetische eis ligt om aan te sluiten bij dat straatbeeld, kan dat zwaarder wegen dan het gewicht. In dat geval moet de constructie er wel op berekend zijn, of moet die daarvoor worden aangepast, en dat is een kostenpost die bij een tijdelijke of verplaatsbare unit vaak niet opweegt tegen het doel van de plaatsing.
Ook als de kantoorunit inmiddels een permanent karakter heeft gekregen, met een fundering en een dakconstructie die niet meer wijzen op een verplaatsbaar bouwwerk, vervalt een deel van het argument dat hier voor felsplaten pleit. Dan gaat de keuze over andere dingen dan gewicht en fabrieksmaat, en die afweging hoort niet op deze pagina maar bij de vraag wat voor een gebouw in het algemeen geldt.
Bij een unit die verplaatsbaar is, of die is gestapeld op een tweede of derde laag zonder zware fundering, wegen wij het gewicht van het dakmateriaal en de vaste fabrieksmaat van de unit zelf mee als eerste criteria, niet als bijzaak. Felsplaten sluiten daarop aan doordat ze licht zijn, op maat worden gewalst en op een vlak of licht hellend dak kunnen worden aangebracht zonder nieuwe kapconstructie. Vanaf een dakhelling van zes graden is een felsdak bovendien mogelijk, wat bij veel unitdaken al ruim voldoende is.
Mocht u twijfelen of uw situatie meer bij de ene of de andere oplossing past, dan denken wij mee op basis van de tekening van de unit of het gebouw. Dat meedenken kost niets, en levert u een concreet antwoord op voordat er een beslissing wordt genomen die achteraf lastig terug te draaien is.