Klikzink
Een zadeldak is voor een havenkantoor of botenloods vaak de vanzelfsprekende keuze. Twee rechte vlakken, één nok, verder geen kilgoten of ingewikkelde aansluitingen. Juist die eenvoud maakt dit dakvorm tot een plek waar slordigheid meteen opvalt. Bij een schilddak met vier vlakken en verspringende kilgoten trekt het oog vaak eerst naar de hoeken. Bij een zadeldak kijkt iedereen naar de rechte lijn van de goot naar de nok, en naar de nok zelf. Wij leveren de banen op maat en op de millimeter, en bij een zadeldak is dat precies waar het verschil zit.
De baanindeling begint bij het uitmeten van de sporenlengte, van gootlijn tot nok. Bij een havenloods met een dakvlak van bijvoorbeeld 6,20 meter kunnen wij een baan leveren die exact die lengte heeft, zonder lasnaad of overlap halverwege het vlak. Dat is bij felsplaten anders dan bij een systeem met vaste plaatlengtes: u hoeft niet te rekenen met een module van twee of drie meter en dan een resterend stuk in te passen. Eén ononderbroken lijn van goot tot nok, dat is wat een zadeldak vraagt en wat de plaat hier kan geven.
De keerzijde is dat deze eenvoud geen ruimte laat om een meetfout te verstoppen. Op een dak met veel opgaand werk en doorvoeren valt een baan die een centimeter afwijkt minder op, er is toch al veel te zien. Op een strak zadeldak met twee vlakken ziet elke bezoeker van de haven de felslijnen als hij van de steiger of de kade omhoogkijkt. Een baanindeling die niet symmetrisch uitkomt op de nok, of een felsrichting die niet aansluit op de windrichting vanaf het water, is dan zichtbaar vanaf de eerste steiger.
Bij een zadeldak komen beide dakvlakken samen in de nok, en dat is het detail waar in de praktijk het meeste fout gaat. De nokafdekking moet de felsen van beide zijden overkappen zonder dat er een naad ontstaat waar water of, in dit geval, vochtige zeelucht naar binnen kan trekken. Bij een jachthavengebouw met wind die vanaf open water recht op de nok kan staan, is een nokafdekking die net iets te kort is opgezet al genoeg voor problemen. Wij leveren de nokstukken op maat mee, aangepast aan de gekozen felshoogte, zodat de overlap over de volle lengte gelijk blijft.
Een tweede aandachtspunt bij de nok is de ventilatie. Een zadeldak met een goed geïsoleerd binnenklimaat, zoals een kantoorruimte boven de botenstalling, heeft vaak een nokventilatie nodig om vocht uit de dakconstructie te laten ontsnappen. Die ventilatiestrook moet even zorgvuldig worden ingepast als de felsplaten zelf. Wordt dat als een aparte klus behandeld, los van de plaatindeling, dan ontstaat vaak een verspringing in de nokdetaillering die van de kade goed te zien is.
Op de gootlijn zelf is de aansluiting doorgaans minder kritiek dan bij een lessenaarsdak of plat dak met afschot, omdat het water hier over de volle plaatlengte naar één kant afloopt en de goot een gewone lengtegoot kan zijn. Waar wij wel op letten is de aansluiting bij de dakrand aan de kopgevel, waar de plaat moet worden afgekant. Bij een havengebouw met een open overstek aan de waterzijde, bedoeld om vaartuigen of materiaal droog te laden, moet die kopdetaillering bestand zijn tegen opwaaiende windvlagen, niet alleen tegen neerslag.
Bij een gebouw aan open water is de omgeving niet mild voor materiaal. Zout in de lucht, in combinatie met wind die het zout over grotere afstand meevoert dan landinwaarts het geval is, tast onbeschermd of licht beschermd staal sneller aan dan in een gewone woonwijk. Onze platen zijn Sendzimir verzinkt met 275 gram zink per vierkante meter aan beide zijden, en daarover ligt een organische coating van 50 micrometer, GreenCoat Pural BT. Die coating is niet decoratief bedoeld, ze is de laag die tussen het staal en de buitenlucht in staat.
Bij een zadeldak dat met de nok evenwijdig aan de kustlijn of de haveningang staat, ligt één volledig dakvlak voortdurend in de wind vanaf het water. Dat vlak krijgt meer zoutbelasting dan het andere, beschutte vlak. Wij zien dat in de praktijk niet altijd terug in een andere technische keuze, de coating blijft dezelfde, maar het is wel een reden om bij het onderhoudsplan van het gebouw daar rekening mee te houden. Een periodieke controle op de windzijde van het dak is bij een havengebouw zinvoller dan op een gebouw drie straten van de kust.
De drie beschikbare kleuren, Nordic Night Black, Slate Grey en Metallic Dark Silver, zijn alle drie mat met een glansgraad onder de 5. Bij een havengebouw speelt dat mee in hoe het dak vanaf het water oogt: een matte, donkere kleur reflecteert minder licht dan een glanzende plaat, wat bij een gebouw dat vanaf de vaargeul of de kade goed zichtbaar is nogal eens de doorslag geeft. Dat is een kwestie van aanzicht, niet van bescherming, maar het is een vraag die bij havengebouwen vaker terugkomt dan bij gebouwen zonder die zichtlijn over water.
Een zadeldak met een geringe dakhelling, pakweg net boven de zes graden die voor onze platen het minimum is, geeft bij storm vanaf zee meer kans op opwaaiende windbelasting op de felsnaden dan een dak met een steilere helling. Bij een havengebouw waar de architect om zichtredenen een vlak, laag zadeldak wil, is dat een gesprek waard voordat de plaatindeling wordt vastgelegd. Een iets steilere kap, of een aangepaste klemafstand onder de fels, kan dat probleem oplossen, maar dat moet in het ontwerp zitten en niet achteraf worden gecorrigeerd.
Is het gebouw juist een eenvoudige opslagloods zonder verwarmd binnenklimaat, dan is de nokventilatie waar we eerder over spraken meestal niet nodig en valt er een detail weg. Andersom, bij een havengebouw met een verwarmde kantoorverdieping onder de nok, is die ventilatie wel een punt om vooraf mee te nemen in de tekening.
Wilt u de baanindeling voor uw zadeldak laten uitrekenen op de daadwerkelijke sporenmaten van uw gebouw, dan denken wij daarin mee zonder dat dit u iets kost. Stuur ons de maten of de tekening en wij geven aan hoe de platen het beste vallen, inclusief het nokdetail en de aansluiting bij de kopgevel.