Klikzink
Bij een garage of carport is de vraag naar gewicht en draagkracht net iets anders dan bij een woning of een bedrijfshal. Het dakvlak is klein, de overspanning is kort en de gordingen of spanten zijn vaak al jaren geleden berekend op iets veel lichters of juist iets veel zwaarders dan een stalen felsdak. Bij een klein gebouw voelt elke wijziging in gewicht meteen anders aan dan bij een grote hal, waar een paar kilo per vierkante meter in de totale berekening bijna wegvalt. Op een garage of carport telt elk detail, en dat begint bij het gewicht van de platen zelf.
Een felsdak van staal, zoals wij dat leveren, weegt ongeveer 5 kilo per vierkante meter. Dat is inclusief de coating en exclusief de bevestigingsmaterialen en eventuele isolatie. Voor een garage van bijvoorbeeld dertig vierkante meter dakoppervlak komt dat neer op rond de 150 kilo aan plaatmateriaal, verdeeld over het hele dakvlak. Dat is op zichzelf geen zwaar gewicht, maar de vraag is niet wat de platen wegen, de vraag is of de bestaande balken, gordingen en muurplaten daarop berekend zijn, en dat verschilt per garage.
Bij een grote hal met stalen spanten is de marge in de constructie vaak ruim genomen, en een lichter dakpakket levert dan zelden een probleem op. Bij een garage of carport is de constructie vaak minimaal gedimensioneerd, precies genoeg voor het oorspronkelijke dak en niet meer. Dat geldt vooral bij zelfbouw, bij garages van enkele decennia oud, en bij carports die als eenvoudige overkapping zijn neergezet zonder uitgebreide berekening. De balken zijn dan afgestemd op het gewicht van bijvoorbeeld dakpannen of bitumen, met een marge die niet is bedoeld voor wijzigingen.
Dat werkt twee kanten op. Vervangt u een pannendak door felsplaten, dan wordt het dak lichter, en dat is voor de constructie meestal geen enkel probleem: een lichtere belasting vraagt niet om een sterkere balk. Komt het felsdak er echter overheen, op de bestaande pannen, dan telt het gewicht van de platen op bij wat er al ligt, en dat is nu precies waar bij een garage sneller een grens wordt bereikt dan bij een groot gebouw. Bij een kleine overspanning is de marge kleiner, en een paar kilo extra per vierkante meter is dan relatief een groter deel van wat de balk nog kan hebben.
Wat een garage of carport ook onderscheidt van een groot gebouw is de afstand tot de kijker. Een felsdak op een bedrijfshal wordt van een afstand bekeken, van de straat of vanaf een naburig perceel, en het detail aan de dakrand is dan nauwelijks te zien. Bij een garage of carport staat u er zelf naast, fietst u er dagelijks langs, of zit u op het terras er recht tegenover. De dakrand, de overstek, de aansluiting op de goot: dat detail is hier het eerste wat opvalt, en het blijft ook het langst in beeld.
Dat detail heeft ook met draagkracht te maken, al lijkt het in eerste instantie een esthetische kwestie. De rand van het dak, waar de felsplaat overgaat in de goot of de daktrim, moet wel goed ondersteund zijn. Bij een garage met een korte overstek is de belasting op dat randstuk geconcentreerd, en een onvoldoende ondersteunde rand geeft eerder een golving of een lichte verzakking te zien dan bij een groot dakvlak waar het gewicht over een langere gording wordt verdeeld. Juist omdat u dat detail van dichtbij ziet, valt zo'n kleine onvolkomenheid eerder op dan bij een gebouw waar u zelden dichtbij komt.
De klemmen onder de fels, waarmee de platen blind bevestigd worden, hebben aan de rand van het dak een net iets andere ondersteuning nodig dan in het midden van het vlak. Bij een garage of carport, met een kort dakvlak en dus relatief veel rand ten opzichte van het totale oppervlak, is dat een groter deel van het totale werk dan bij een gebouw met een groot, ononderbroken middenvlak. Dat is een reden waarom wij bij een garage of carport altijd naar de tekening van de dakrand kijken, niet alleen naar de oppervlakte van het dakvlak.
Bij een nieuwe garage of carport, gebouwd met het felsdak als uitgangspunt, is er geen twijfel: de balken worden dan meteen op het juiste gewicht berekend, en dat is verder geen aandachtspunt. Bij een bestaande constructie waar dakpannen vervangen worden door felsplaten, zonder dat er iets bovenop komt, is de kans groot dat de bestaande balken het aankunnen, simpelweg omdat het dak lichter wordt in plaats van zwaarder. Een garage die pannen droeg van misschien 40 tot 50 kilo per vierkante meter, draagt een felsdak van 5 kilo per vierkante meter zonder enige moeite.
De situatie waarin het spannender wordt, is wanneer er isolatie onder het felsdak komt, of wanneer het felsdak over de bestaande dakbedekking heen gelegd wordt. Dan komt er gewicht bij in plaats van dat er gewicht afgaat, en dan is het verstandig om, zeker bij een garage of carport met een lichte constructie, even te kijken naar de dikte van de balken en de overspanning voordat er besteld wordt. Dat is geen ingewikkelde exercitie bij een klein gebouw, maar wel een stap die niet overgeslagen moet worden.
Er zijn carports en garages waarbij een felsdak niet de aangewezen keuze is, en dat heeft met draagkracht te maken. Een carport met een heel lichte, slanke constructie, bijvoorbeeld met dunne stalen buizen op grote onderlinge afstand, is vaak specifiek berekend op een heel licht dakpakket zoals gegolfd polycarbonaat. Bij zo'n constructie is elke overstap naar een zwaarder materiaal, ook een relatief licht materiaal als staal, een wijziging die eerst goed bekeken moet worden. Het is dan niet zo dat felsplaten principieel niet kunnen, maar de balken en de verbindingen moeten wel opnieuw beoordeeld worden, en soms is versterking nodig voordat het gewicht verantwoord gedragen kan worden.
Ook bij een garage met een zeer platte kap, net boven de grens van zes graden dakhelling waarbij een felsdak nog toegepast kan worden, is het raadzaam extra aandacht te geven aan de afwatering aan de rand, juist omdat dat detail bij een klein gebouw zo dicht bij de kijker staat. Een lichte oneffenheid die bij een groot dakvlak nooit opgemerkt zou worden, is bij een garage die u dagelijks passeert wél zichtbaar.
Wilt u weten of de bestaande constructie van uw garage of carport een felsdak kan dragen, dan is het simpelste startpunt de huidige dakbedekking: weegt die zwaarder of lichter dan staal, en komt er straks iets bij, zoals isolatie, of wordt het bestaande dak vervangen. Met die gegevens, en een eenvoudige schets of foto van de balken en de overspanning, kunnen wij meedenken over wat er mogelijk is, ook al bij de eerste tekening. Dat meedenken kost niets, en juist bij een klein gebouw als een garage of carport is dat vaak sneller te overzien dan bij een groot pand.