Klikzink
Een bungalow heeft vaak een dak dat de gevel in oppervlak ver overtreft: een flauwe kap, soms nog geen tien graden, die het silhouet van het huis grotendeels bepaalt. Bij dat soort daken krijgen wij regelmatig de vraag of we het uitvoeren in klikfelsplaten of in echt zink met gesoldeerde naden. Beide zijn metalen dakbedekkingen met een fels, beide ogen strak, maar de manier waarop ze werken en wat ze kosten verschilt aanzienlijk. Voor een bungalow, waar de baanindeling het hele beeld bepaalt, is dat verschil goed te voelen zodra het dak eenmaal ligt.
Echt zink is een gietlegering, meestal met een beetje titaan en koper erin, die in banen wordt gewalst en op de bouwplaats of in de werkplaats met de hand wordt gefelst en waar nodig gesoldeerd. Vooral bij inwendige hoeken, overgangen en aansluitingen op doorvoeren wordt zink dichtgesoldeerd, zodat er een naadloos, waterdicht geheel ontstaat. Dat solderen is vakwerk. Het vraagt een loodgieter of zinkwerker die het ambacht kent, met de juiste temperatuur en de juiste tin-loodverhouding, en dat werk gaat met de hand, meter voor meter. Op een bungalowdak met een eenvoudige rechthoekige plattegrond is dat te overzien, maar elke kilkeel, elke dakkapel en elke doorvoer voor een ventilatiepijp betekent extra soldeerwerk, en dus extra uren op het dak.
Klikfelsplaten zijn geen zink maar verzinkt en gecoat staal, geleverd op maat vanaf onze eigen walsmachines. De banen worden mechanisch in elkaar gefelst en met klemmen onder de fels bevestigd, zonder dat er iets wordt gesoldeerd. Er is dus geen open vlam op het dak nodig en er is geen zinkwerker voor nodig, wat het karwei aanzienlijk versnelt. Bij een bungalow met een eenvoudige kap is dat vaak een dag werk schelen op het totale project, en dat merkt u terug in de rekening.
Het prijsverschil tussen felsplaten en echt zink zit niet alleen in het materiaal, maar vooral in de arbeid. Zink is een grondstof met een eigen marktprijs die schommelt, en het verwerken ervan kost meer uren dan het klikken van felsplaten. Op een bungalow met een fors dakvlak en weinig complexe aansluitingen loopt dat verschil snel op, simpelweg omdat er meer vierkante meters zijn waarop het uurloonverschil meetelt. Bij een bungalow met veel kilkeels, dakkapellen of een rond of veelhoekig grondplan wordt het verschil kleiner, omdat daar sowieso meer handwerk nodig is, met felsplaten net zo goed als met zink. Wij noemen liever geen bedragen, want dat verschilt per leverancier, per regio en per het moment waarop u aanvraagt, maar de vuistregel dat arbeid en materiaal bij zink zwaarder wegen dan bij felsplaten, gaat bij een bungalow eigenlijk altijd op.
Metaal zet uit en krimp met de temperatuur, en bij een bungalowdak met een lang, ononderbroken dakvlak is dat een factor om serieus te nemen. Zink zet ongeveer twee keer zoveel uit als staal. Onze felsplaten, van verzinkt staal met een coating, zetten daardoor merkbaar minder uit dan een zinkdak van gelijke lengte. Dat betekent dat de baanlengte en de bevestiging van felsplaten met iets meer marge kunnen worden uitgevoerd, en dat er minder kans is op knarsen of vervorming bij grote temperatuurschommelingen, wat op een strak, plat oogend bungalowdak eerder opvalt dan op een dak met veel breuklijnen.
Bij zink moet de verwerker daarom extra aandacht geven aan de lengte van de banen en aan schuifruimte bij de bevestiging, zeker bij een bungalow waar een dakvlak van tien meter of meer zonder onderbreking kan doorlopen. Wordt die uitzetting niet goed opgevangen, dan kan een zinkdak op termijn gaan golven of spanning zetten op de soldeernaden. Bij felsplaten is dat risico kleiner, niet omdat het materiaal niet uitzet, maar omdat het minder uitzet en omdat de klikverbinding onder de fels van zichzelf al enige beweging toelaat.
Op een bungalow, waar het dakvlak zoveel weegt in het totaalbeeld, is de richting en de breedte van de banen minstens zo belangrangrijk als het materiaal zelf. Felsplaten leveren wij op de millimeter, van 450 tot 8000 millimeter, met een werkende breedte van 475 millimeter. Dat betekent dat we voor een bungalow met een dakvlak van, zeg, zeven meter breed, kunnen uitrekenen hoeveel banen van welke breedte er nodig zijn om zonder een smal restrandje uit te komen, en dat direct op tekening kunnen laten zien. Bij een eenvoudige bungalowkap met weinig obstakels is dat een kwestie van rekenen, en het scheelt zichtbaar in het resultaat of de banen precies passen of ergens een reststrook van twintig centimeter overblijft.
Bij echt zink werkt dat net iets anders. Zink wordt doorgaans in rollen of banen van een vaste breedte geleverd en op maat gefelst en gesoldeerd door de verwerker, wat meer vrijheid geeft in de uiteindelijke felsafstand maar ook meer afhankelijk maakt van het vakmanschap op het dak zelf. Voor een bungalow met een grillige plattegrond, ronde erkers of een dakvlak dat niet netjes in een veelvoud van vaste breedtes te verdelen is, kan dat juist een voordeel zijn: de zinkwerker past de baanbreedte ter plekke aan. Voor een rechttoe rechtaan bungalowdak is dat voordeel er niet, en dan is de voorspelbaarheid van een vooraf berekende felsplatenindeling eerder een pluspunt dan een beperking.
Er zijn situaties waarin wij een opdrachtgever met een bungalow toch naar zink verwijzen. Bij een bungalow in een beschermd dorpsgezicht of naast een monument kan een welstandscommissie specifiek om zink vragen, omdat dat materiaal een andere patina opbouwt en een ander verouderingsbeeld geeft dan een gecoat stalen product. Ook bij een dak met veel ronde vormen, koepels of een organische plattegrond, waarbij het materiaal ter plekke in kleine stukjes gevormd en gesoldeerd moet worden, is zink vaak praktischer, omdat het zich beter laat buigen in kleine, ongelijke stukken dan een fabrieksmatig geproduceerde plaat.
Omgekeerd geldt: bij een bungalow met een helder, rechtlijnig dakvlak, waar snelheid, een voorspelbare prijs en een strak modern beeld in mat zwart, grijs of donker zilver de wens zijn, is de afweging voor ons meestal snel gemaakt. Onze platen zijn vanaf zes graden dakhelling toepasbaar, wat een groot deel van de bungalowdaken met een flauwe kap dekt, en zijn zowel op houten als stalen ondergrond te bevestigen, met schroeven op hout en zelfborende schroeven op staal, altijd verstopt onder de fels.
Heeft u de plattegrond en de dakhelling van uw bungalow bij de hand, dan rekenen wij vrijblijvend uit hoe de banen het beste verdeeld kunnen worden en wat dat betekent voor het aantal platen en de aansluitingen. Voor de vraag zink of felsplaten geldt dat wij eerlijk aangeven wanneer zink toch de logische keuze is; meedenken op tekening kost u niets, en dan weet u voordat u belt al waar u aan toe bent.